Σε κατάσταση σχεδόν πλήρους παράλυσης παραμένει η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ οδηγεί σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο, με ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Η κίνηση πλοίων έχει σχεδόν μηδενιστεί, με ελάχιστα εμπορικά σκάφη να διασχίζουν καθημερινά το στενό, την ώρα που στρατιωτικές ενέργειες και από τις δύο πλευρές αποτρέπουν την ομαλή διέλευση.
Το πέρασμα, από το οποίο διακινείται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου, έχει μετατραπεί σε πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, εντείνοντας την ανησυχία στις διεθνείς αγορές.
Στα Στενά ναυαγεί και η διπλωματία
Οι διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση δείχνουν να ναυαγούν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε πρόσφατα προγραμματισμένες επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους, δηλώνοντας ότι οι προτάσεις της Τεχεράνης δεν ήταν επαρκείς. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ιράν Mασούντ Πεζεσκιάν ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να διαπραγματευτεί υπό καθεστώς πιέσεων και αποκλεισμών.
Στο μεταξύ, η εικόνα στην περιοχή είναι ενδεικτική της έντασης: δεκάδες δεξαμενόπλοια παραμένουν ακινητοποιημένα κοντά σε ιρανικά λιμάνια, φορτωμένα με εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που δεν μπορούν να φτάσουν στους προορισμούς τους. Συσσωρεύσεις πλοίων καταγράφονται κυρίως γύρω από το νησί Kharg και κοντά στο λιμάνι Chabahar, ενώ αμερικανικές δυνάμεις εμποδίζουν τη διέλευση πλοίων που συνδέονται με το Ιράν.
Ο ρόλος του Ομάν στην κρίση
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας παίζει το Ομάν, καθώς τα χωρικά του ύδατα και οι αγκυροβολίες του έχουν μετατραπεί σε «ζώνη αναμονής». Πλοία που καταφέρνουν να κινηθούν εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο και σταματούν ανοιχτά του Ομάν, κοντά σε περιοχές όπως το Shinas, χωρίς σαφή προορισμό, περιμένοντας εξελίξεις ή οδηγίες.
Παράλληλα, καταγράφεται μια δεύτερη, λιγότερο ορατή πραγματικότητα: η χρήση εναλλακτικών και συχνά «σκιωδών» διαδρομών. Πλοία που συνδέονται με το Ιράν απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους καθώς περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, αποφεύγοντας τον έλεγχο και επανεμφανίζονται πολλές ημέρες αργότερα, συχνά κοντά στα Στενά της Μαλάκκας στη Νοτιοανατολική Ασία. Η πρακτική αυτή, που υπήρχε ήδη, φαίνεται να εντείνεται, καθιστώντας δυσκολότερη την αποτύπωση της πραγματικής ροής πετρελαίου.
Ταυτόχρονα, οι αμερικανικές δυνάμεις ενισχύουν τον έλεγχο στον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα, παρεμποδίζοντας την έξοδο ιρανικών πλοίων. Πρόσφατες αναχαιτίσεις και επιθεωρήσεις σκαφών υποδηλώνουν ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να επιβάλει έναν de facto ναυτικό αποκλεισμό πέρα από τα στενά όρια του Περσικού Κόλπου.
Η Ουάσινγκτον εντείνει παράλληλα την οικονομική πίεση, επιβάλλοντας κυρώσεις ακόμη και σε μεγάλες κινεζικές εταιρείες διύλισης που συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική απομόνωσης της Τεχεράνης από τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Ελάχιστα πλοία περνούν
Τα διαθέσιμα στοιχεία παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι η διέλευση περιορίζεται σε ελάχιστα μικρά φορτηγά και δεξαμενόπλοια, ενώ πολλές κινήσεις πραγματοποιούνται χωρίς ενεργά συστήματα εντοπισμού, σε μια προσπάθεια αποφυγής ελέγχων. Το φαινόμενο αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την πλήρη αποτύπωση της κατάστασης, ενισχύοντας την αβεβαιότητα.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία είναι τεράστια. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη λειτουργία τους απειλεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας, στο εμπόριο και στη σταθερότητα των αγορών. Ήδη, αναλυτές προειδοποιούν για ένα πιθανό σοκ στην προσφορά πετρελαίου, με συνέπειες που μπορεί να επηρεάσουν από τη βιομηχανία έως τα νοικοκυριά.
