Ο πόλεμος στο Ιράν και στη Μέση ανατολή ανατρέπει όσα ξέραμε μέχρι τώρα. Το φυσικό αέριο μετέτρεψε το Κατάρ σε ένα από τα πλουσιότερα κράτη του κόσμου. Η χώρα, που αντλεί περισσότερο από το 60% των κρατικών της εσόδων από το φυσικό αέριο και τις συναφείς εξαγωγές, αξιοποίησε αυτόν τον πλούτο για να μεταμορφώσει τη χερσόνησο σε μια σύγχρονη και λαμπερή μητρόπολη.
Ωστόσο, τον Φεβρουάριο, η βασική πύλη του Κατάρ προς τον κόσμο έκλεισε απότομα. Οι ιρανικές επιθέσεις και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ παρέλυσαν τις ζωτικής σημασίας εξαγωγές φυσικού αερίου, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στο οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η ανάπτυξη της χώρας.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσουν σχεδόν ολοκληρωτικά οι εξαγωγές LNG από τις ακτές του Κατάρ για περισσότερο από δύο μήνες. Παράλληλα, διακόπηκαν και οι θαλάσσιες εισαγωγές βασικών αγαθών, από οχήματα έως τρόφιμα και αγροτικά προϊόντα. Η αβεβαιότητα στην περιοχή έπληξε τον τουρισμό και επιδείνωσε σημαντικά το επιχειρηματικό κλίμα.
Σύμφωνα με τους New York Times, το Ρας Λαφάν, το κέντρο παραγωγής φυσικού αερίου του Κατάρ, έχει ουσιαστικά ακινητοποιηθεί. Οι εγκαταστάσεις φόρτωσης παραμένουν ανενεργές, ενώ η οικονομική δραστηριότητα στη Ντόχα έχει περιοριστεί αισθητά. Οι προβλέψεις ανάπτυξης της χώρας έχουν αναθεωρηθεί δραστικά προς τα κάτω εξαιτίας της διακοπής του εμπορίου LNG.
Η δημιουργία μιας ενεργειακής υπερδύναμης
Η οικονομική απογείωση του Κατάρ ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, όταν η χώρα επένδυσε μαζικά στην αξιοποίηση του North Field, του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Μέσω της διαδικασίας υγροποίησης στους -162°C, το φυσικό αέριο μετατρεπόταν σε LNG, επιτρέποντας τη μεταφορά του διά θαλάσσης σε ολόκληρο τον κόσμο χωρίς εξάρτηση από περιφερειακούς αγωγούς.
Η πρώτη αποστολή LNG προς την Ιαπωνία πραγματοποιήθηκε το 1996 και σηματοδότησε την έναρξη της μετατροπής του Κατάρ σε παγκόσμια ενεργειακή δύναμη. Μέχρι το 2010, η παραγωγική ικανότητα είχε φτάσει τα 77 εκατομμύρια τόνους ετησίως, καθιστώντας το Κατάρ για χρόνια μία από τις πλουσιότερες χώρες παγκοσμίως σε κατά κεφαλήν εισόδημα.
Η βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν, βόρεια της Ντόχα, εκτείνεται σε περισσότερα από 260 τετραγωνικά χιλιόμετρα εγκαταστάσεων επεξεργασίας και υγροποίησης φυσικού αερίου. Νοτιότερα, τεράστιες βιομηχανικές μονάδες παράγουν αμμωνία και λιπάσματα αξιοποιώντας φυσικό αέριο που μεταφέρεται από το Ρας Λαφάν.
Από τη δεκαετία του 1990 έως και τη δεκαετία του 2010, η οικονομία του Κατάρ κατέγραφε μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 13%. Για να στηρίξει αυτή τη ραγδαία ανάπτυξη, η χώρα βασίστηκε σε εκατομμύρια ξένους εργαζομένους. Σήμερα, σχεδόν το 90% των 3,2 εκατομμυρίων κατοίκων δεν διαθέτουν καταριανή υπηκοότητα.
Το 2019, το Κατάρ ανακοίνωσε σχέδιο επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας του North Field στα 126 εκατομμύρια τόνους LNG ετησίως έως το 2027 — ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα παγκοσμίως.
Γιατί ο πόλεμος έπληξε το Κατάρ
Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν εναλλακτικούς αγωγούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, το Κατάρ εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές του.
Μέσα σε μόλις 24 ώρες από τον ιρανικό αποκλεισμό, η QatarEnergy ανακοίνωσε αδυναμία εκπλήρωσης συμβολαίων προμήθειας. Λίγες ημέρες αργότερα, ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις του Ρας Λαφάν, μειώνοντας την παραγωγική δυνατότητα της χώρας κατά περίπου 17%.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν άμεσα, θα χρειαστούν χρόνια για να αποκατασταθεί πλήρως η παραγωγή. Η Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομία του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 8,6% φέτος, πριν επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2027.
Προορισμός με παγκόσμια εμβέλεια
Τα τελευταία χρόνια, το Κατάρ επιδίωξε να μειώσει την εξάρτησή του από τα ορυκτά καύσιμα, επενδύοντας στον τουρισμό, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τη διεθνή επιχειρηματική δραστηριότητα.
Από το 2019, η χώρα διευκόλυνε τη δραστηριοποίηση ξένων επιχειρήσεων και ενίσχυσε τον τουρισμό μέσω επιδοτούμενων πολυτελών πακέτων φιλοξενίας. Παράλληλα, φιλοξενούσε μεγάλα διεθνή αθλητικά γεγονότα, όπως αγώνες Formula 1 και διεθνή τουρνουά, ενισχύοντας το προφίλ της ως παγκόσμιου προορισμού.
Ωστόσο, μετά την έναρξη της κρίσης, οι διεθνείς αφίξεις κατέρρευσαν, ενώ πολλές πολυεθνικές εταιρείες απομάκρυναν προσωπικό από τη χώρα λόγω φόβων για περιφερειακή αστάθεια. Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού εκτίμησε ότι η Μέση Ανατολή χάνει περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως σε τουριστικά έσοδα εξαιτίας της κρίσης.
