Mετά την παταγώδη κατάρρευση και αποτυχία του προγράμματος FCAS (Future Combat Aircraft System), του μελλοντικού κοινού ευρωμαχητικού 6ης γενιάς, με κύριους πρωταγωνιστές τη Γαλλία και τη Γερμανία, υπό αμφισβήτηση τίθεται και το μέλλον του Eurodrone, ενός εξίσου φιλόδοξου σχεδίου για ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος επιτήρησης.
Η πολυεθνική -με έντονη γερμανική συμμετοχή- Airbus και η γαλλική Dassault συγκρούονται τώρα για το μέλλον του ευρωπαϊκού μη επανδρωμένου αεροσκάφους επιτήρησης μεγάλου υψομέτρου, που προορίζεται να ανταγωνιστεί το αμερικανικό Reaper.
Αυτή τη φορά, η διαφωνία ξεπέρασε το ζήτημα της εταιρικής διακυβέρνησης και της διανομής ρόλων, τονίζει η γαλλική εφημερίδα Les Echos.
Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο ξεκίνησε το 2016 από τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία, με επικεφαλής την Airbus και τη συμμετοχή των Dassault και της ιταλικής Leonardo, προέβλεπε 60 drones (20 συστήματα) έτοιμα για υπηρεσία το 2025.
Απολογισμός δέκα χρόνια αργότερα: κανένα πρωτότυπο δεν έχει πετάξει ακόμη. Παράλληλα, οι σχέσεις έχουν ψυχρανθεί και η Dassault διεκδικεί οικονομικές αποζημιώσεις από την Airbus προκειμένου να αποχωρήσει από το πρόγραμμα. Συνολικό κόστος του έργου για τους τέσσερις κρατικούς χρηματοδότες: 7 δισ. ευρώ.
Κατασκευάζοντας ένα ισοδύναμο του αμερικανικού Reaper
Στο Παρίσι, που προβλέπει να παραγγείλει τελικά 18 drones (6 συστήματα των τριών drones το καθένα, συνοδευόμενα από δύο επίγειους σταθμούς), το Eurodrone δεν προκαλεί πλέον τον ενθουσιασμό που κυριαρχούσε στο ξεκίνημα, και αυτό εδώ και μήνες, για να μην πούμε χρόνια.
Ήδη από το 2019, φωνές εντός της γαλλικής βουλής και της DGA (Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών) τάχθηκαν υπέρ της ακύρωσης των πάντων, λόγω του διογκούμενου κόστους ανάπτυξης, εκφράζοντας τον φόβο για ένα «νέο A400M» (το οποίο όμως προχώρησε από την Airbus και είναι πετυχημένο σήμερα).
Οι ειδικές απαιτήσεις που τέθηκαν από το Βερολίνο, ιδίως η ενσωμάτωση δύο κινητήρων, αύξησαν το βάρος του και περιέπλεξαν τη διαμόρφωσή του.
Μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία και τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης υψηλής έντασης, η χρησιμότητά του είναι λιγότερο προφανής: «Είναι δυστυχώς το drone μιας περασμένης εποχής, καθώς με πέντε χρόνια καθυστέρηση, οι προδιαγραφές ενός drone βάρους άνω των 10 τόνων πλησιάζουν περισσότερο σε εκείνες των drones των Ρώσων, παρά σε ένα ευέλικτο σύστημα», σχολίασε ο στρατηγός Ζερόμ Μπελανζέ, αρχηγός του επιτελείου της Πολεμικής Αεροπορίας και Διαστήματος της Γαλλίας, ενώπιον της Γερουσίας το 2025.
Συμβιβασμός για το τελικό κόστος
Στο μεταξύ, το Παρίσι ξεκίνησε μια πρόσκληση υποβολής προσφορών για ένα drone με την ίδια τελική σκοπιμότητα, αλλά με χαμηλό κόστος, στην οποία συμμετέχουν οι Turgis & Gaillard, Fly-R, Aarok Aero ή ακόμη και η Delair. Η Fly-R υπόσχεται, για παράδειγμα, ένα ισοδύναμο του Reaper, στο ένα τέταρτο της τιμής του, η οποία εκτιμάται σε περίπου τριάντα εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα.
Όμως το Eurodrone ζυγίζει πολύ: το κόστος ενός Reaper, για μια μονάδα, συμπεριλαμβανομένου του κόστους επένδυσης, εκτιμάται σε περίπου 118 εκατομμύρια ευρώ – έναντι 355 εκατομμυρίων για ένα πλήρες σύστημα σύμφωνα με τις κοινοβουλευτικές εκτιμήσεις του 2024.
Ο Λοράν Κολέ-Μπιγιόν, γενικός διευθυντής της Fly-R, και πρώην γενικός διευθυντής εξοπλισμών, που εκλήθη τον Μάρτιο από το Μέγαρο των Ηλυσίων για να βρει (χωρίς επιτυχία) μια έσχατη λύση στο FCAS μεταξύ των Dassault και Airbus, δεν κρύβεται: το έργο Eurodrone υπό την Airbus «είναι μια αποτυχία».
Πίσω από αυτά παίζονται δημοσιονομικά διακυβεύματα. Κατά την επικαιροποίηση του Νόμου για τον Στρατιωτικό Προγραμματισμό (LPM), η γαλλική κυβέρνηση άφησε να εννοηθεί ότι είχε καταλάβει πως έπρεπε να απεμπλακεί από το Eurodrone.
Yποχρέωση αποζημιώσεων
Το πρόβλημα για τη Γαλλία, υπογραμμίζει ο Σεμπαστιάν Λεκορνύ, Υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων: η πλήρης αποχώρηση θα υποχρέωνε τη Γαλλία να αποζημιώσει τους εταίρους της, κάτι που τελικά θα κόστιζε περισσότερο από το να αγοράσει το μερίδιο των drones που της αναλογεί. Το κόστος αυτό θα ανερχόταν σε περισσότερα από 2 δισ. ευρώ.
Ένας συμβιβασμός θα μπορούσε να βρεθεί μεταξύ του Παρισιού και των εταίρων του για τη μείωση του κόστους: η Γαλλία δεσμεύεται να πληρώσει για την ανάπτυξη, αλλά αρνείται να αγοράσει τα νέα drones. Ένας τρόπος να αποχωρήσει, χωρίς να το κάνει επίσημα, σε μια εποχή που η συνεργασία Παρισιού-Βερολίνου δεν βρίσκεται στο καλύτερο σημείο της και που πρέπει παρ’ όλα αυτά να εμφανίζονται ευθυγραμμισμένοι, καθώς οι δύο πρωτεύουσες θέλουν να εισαγάγουν στο Χρηματιστήριο την αμυντική βιομηχανία KNDS.
Ο επικεφαλής του τμήματος Air Power της Airbus Defence & Space, Ζαν-Μπρις Ντυμόν, επιβεβαίωσε αυτό το σενάριο στο Σαλόνι ILA του Βερολίνου: «Η Γαλλία παραμένει δεσμευμένη», δήλωσε, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε να παραγγείλει τα συστήματά της Eurodrone αργότερα.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε αποφασίσει σε ποια στιγμή θα συνεχίσουμε το έργο ανάπτυξης, αλλά ότι περιμένουμε λίγο πριν προχωρήσουμε». Διαβεβαίωσε επίσης ότι η Γαλλία διατηρείται στο παιχνίδι, αλλά ότι αυτό δεν την δεσμεύει. Η Ιαπωνία θα μπορούσε να ενδιαφέρεται για τα γαλλικά δικαιώματα.
Αirbus δικαστικά εναντίον Dassault
Η ιστορία δεν σταματά όμως εκεί. Παράλληλα, η Airbus αποφάσισε να κινηθεί δικαστικά εναντίον της Dassault. Ο κατασκευαστής αεροσκαφών αισθάνεται θιγμένος από το πάγωμα των εργασιών στο FCAS, το οποίο έχει βαλτώσει λόγω των διαφορών με την Dassault.
Η Airbus θα μπορούσε να έχει ήδη βρει αντικαταστάτη. Για παράδειγμα η γερμανική Liebherr Aerospace, η οποία είναι αρμόδια για την προμήθεια των υδραυλικών συστημάτων και των συστημάτων προσγείωσης του μαχητικού, ενδέχεται να αναλάβει το ρόλο της Dassault, όπως διάφορα υποσυστήματα πτήσης και οι δοκιμές εδάφους.
Είναι ωστόσο δύσκολο να φανταστεί κανείς τη Dassault, τον σχεδιαστή του Rafale να ευχαριστεί την Airbus που του άνοιξε την πόρτα της εξόδου. Η Dassault ξεκίνησε μια προδικαστική διαδικασία. Ο όμιλος υπό την ηγεσία του Ερίκ Τραπιέ ζητά οικονομικές αποζημιώσεις, όπως αποκάλυψε το Reuters. Εναπόκειται στην Airbus να αποδείξει εάν είναι πράγματι υπόλογη.
Η Γαλλία παραμένει εμπλεκόμενη στο πρόγραμμα, διότι υπάρχουν καταρχάς 100 εκατομμύρια ευρώ που έχουν δεσμευτεί, με εταιρείες όπως η Safran, και δεν έχουν ληφθεί ακόμη μέτρα ακύρωσης.
Προς το παρόν, η Airbus και η Dassault θα πρέπει να τα βρουν μεταξύ τους: «Αυτό θα μπορούσε να επιλυθεί με μια επιταγή», προβλέπει ένας παρατηρητής.
Στο μεταξύ η Γερμανία επενδύει μαζικά περίπου 16 δισ. ευρώ σε δικά της drones έως το 2030.
Μετά τις εξελίξεις αυτές είναι πλέον φανερό ότι αυτά που χωρίζουν τις μεγάλες ευρωπαϊκές αεροδιαστημικές εταιρείες είναι περισσότερα από αυτά που υποτίθεται έπρεπε να τις ενώνουν. Και οι καλές προθέσεις και δηλώσεις Μακρόν και Μερτς δεν επαρκούν για να λυθεί ένα πρόβλημα που όχι μόνο χρονίζει αλλά δημιουργεί και άλλα συνδεόμενα.
Η Ευρώπη οδεύει για άλλη μια φορά προς ξεχωριστά μεγάλα οπλικά συστήματα και αυτό είναι ένα έργο που το έχουμε ξαναδεί πολλές φορές.
