Το έλλειμμα καυσίμων που αντιμετωπίζει η Ρωσία, λόγω των ουκρανικών επιθέσεων που προκαλούν σοβαρές ζημιές στα ρωσικά διυλιστήρια σε συνδυασμό με την επιβράδυνση της ρωσικής οικονομίας και τον δραστικό περιορισμό των ρευστών διαθέσιμων του ρωσικού κράτους, είχαν ως αποτέλεσμα οι κορυφαίοι οικονομικοί αξιωματούχοι της Ρωσίας, Ελβίρα Ναμπιούλινα, διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας και Γκέρμαν Γκρεφ, διευθύνων σύμβουλος της Sberbank, μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας, να ζητούν πλέον ανοικτά από τον Πούτιν τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Αυτό γράφει σε ρεπορτάζ του από τη Μόσχα το Politico. Ενώ επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν κατάφερνε σε μεγάλο βαθμό να προστατεύσει τον πληθυσμό από τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου του στην Ουκρανία, δεν έχει πια αυτή τη δυνατότητα, σημειώνει το δημοσίευμα. Έτσι τις τελευταίες εβδομάδες τα ουκρανικά πλήγματα με πυραύλους και drones σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές μετέτρεψαν τον πόλεμο στην Ουκρανία σε κάτι που οι Ρώσοι δεν μπορούν να αγνοήσουν: σε άμεση και οξεία κρίση καυσίμων.
Τα δύο τρίτα των 83 περιφερειών της Ρωσίας αναφέρουν πλέον έλλειμμα καυσίμων, γεγονός που προκαλεί τεράστια ταλαιπωρία σε εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελεί άμεση απειλή για τη βιωσιμότητα πολλών επιχειρήσεων.
Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η Κριμαία
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή στην Κριμαία, όπου οι αρχές έχουν κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και έχουν απαγορεύσει τις πωλήσεις καυσίμων. Ο τουρισμός, που υπό φυσιολογικές συνθήκες, αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας της χερσονήσου, έχει καταρρεύσει.
Ο Πούτιν αναγκάστηκε την περασμένη εβδομάδα να αναγνωρίσει το πρόβλημα, καλώντας τους κορυφαίους αξιωματούχους του στη Μόσχα για να αναζητήσουν λύση.
Δημοσίως, επιχείρησε να καθησυχάσει τον κόσμο. Δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι «φυσικά, αυτά τα πλήγματα στις υποδομές μας δημιουργούν προβλήματα. Αυτό είναι προφανές», αλλά επέμεινε ότι «ένα ορισμένο έλλειμμα» καυσίμων δεν είναι «κρίσιμο». Στη συνέχεια έσπευσε να υποστηρίξει ότι τα ρωσικά πλήγματα προκαλούν πολύ μεγαλύτερη ζημιά στην Ουκρανία.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν απηύθυνε ομιλία στο 23ο Συνέδριο του κόμματος “Ενωμένη Ρωσία” στη Μόσχα στις 28 Ιουνίου, όπου δεσμεύθηκε να προστατέψει την ασφάλεια και να ξεπεράσει τις προκλήσεις, την ώρα που η Ουκρανία εντείνει τα αντίποινα βαθιά μέσα στη ρωσική ενδοχώρα.
Σε ό,τι αφορά τα πραγματικά στοιχεία, η έκταση της ζημιάς αποκρύπτεται, καθώς η Ρωσία έχει προσθέσει τις εγχώριες τιμές των καυσίμων στον κατάλογο των οικονομικών στοιχείων που πλέον δεν ανακοινώνει.
Ο κόσμος τσακώνεται στα βενζινάδικα
Πολλοί Ρώσοι, ωστόσο, διαπιστώνουν από μόνοι τους πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γεμίσει με βίντεο οδηγών που επιτίθενται ο ένας στον άλλον για λίγη βενζίνη από ένα πρατήριο, ή ακόμη και με φορτηγά που εισβάλλουν σε ουρές αυτοκινήτων που περιμένουν για ανεφοδιασμό.
@parapolitika 🚗Χάος στη Ρωσία: Άγριο ξύλο στα βενζινάδικα για λίγα λίτρα καυσίμων! 💥Ατελείωτες ώρες αναμονής, συμπλοκές και απόλυτη αποδιοργάνωση επικρατούν στα ρωσικά πρατήρια. Οι μαζικές επιθέσεις ουκρανικών drones σε πετρελαϊκές υποδομές «στέρεψαν» τα αποθέματα της χώρας. Η οργή ξεχειλίζει, με τους οδηγούς να περιμένουν έως και μέρες για ανεφοδιασμό, ενώ άγρια επεισόδια με ξυλοδαρμούς καταγράφονται μέχρι και στο μακρινό Ιρκούτσκ της Σιβηρίας. 🎥Visegrád 24 #parapolitikagr ♬ πρωτότυπος ήχος – Parapolitika.gr
Η Ρωσία εισάγει καύσιμα από Ινδία
Το Reuters χθες μετέδωσε ότι η Ινδία —ο μεγαλύτερος ξένος αγοραστής ρωσικού αργού πετρελαίου— θα εξάγει πλέον πίσω στη Ρωσία μέρος των καυσίμων που διυλίζει.
Οι εισαγωγές αυτές είναι απαραίτητες επειδή —σύμφωνα με ορισμένους ρωσικούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης— η Ουκρανία έχει στοχεύσει σκόπιμα μονάδες διυλιστηρίων, όπως οι καταλυτικοί πυρολύτες, τις οποίες η Ρωσία δεν μπορεί να επισκευάσει ή να αντικαταστήσει μόνη της. Αυτό σημαίνει ότι δεν διαφαίνεται ότι θα ξεπεραστεί σύντομα το πρόβλημα με τις ελλείψεις καυσίμων. Οι καταλυτικοί πυρολύτες συμβάλλουν στη μεγιστοποίηση της παραγωγής εμπορικά χρήσιμων αποσταγμάτων από το αργό πετρέλαιο.
«Η ποσότητα βενζίνης που είναι διαθέσιμη στη Ρωσία αυτή τη στιγμή καθορίζεται από έναν αγώνα δρόμου ανάμεσα στα ουκρανικά drones και τα ρωσικά συνεργεία επισκευής», έγραψε σε ερευνητικό σημείωμα ο Σεργκέι Βακουλένκο, αναλυτής στο Carnegie Institute for International Peace. «Αν η συχνότητα των ουκρανικών επιθέσεων διατηρηθεί και οι ζημιές ανά επίθεση αυξηθούν, το πλεονέκτημα περνά στο Κίεβο. Αυτό είναι που βλέπουμε τώρα».
Η μοναδική παρηγοριά για το Κρεμλίνο είναι ότι η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει άφθονο ντίζελ, το καύσιμο που χρειάζονται τα φορτηγά και τα αγροτικά μηχανήματα. Ωστόσο, αξιωματούχοι δήλωσαν μετά τη σύσκεψη του Σαββατοκύριακου ότι η κυβέρνηση ενδέχεται να επιβάλει απαγόρευση εξαγωγών αργότερα μέσα στο καλοκαίρι, ώστε να εγγυηθεί την επάρκεια ντίζελ κατά την περίοδο της συγκομιδής. Ήδη έχει απαγορεύσει τις εξαγωγές καυσίμων αεροσκαφών και βενζίνης.
Ο Πούτιν εμφανίστηκε μαζί με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Sberbank, Γκέρμαν Γκρεφ, σε έκθεση του διεθνούς συνεδρίου τεχνητής νοημοσύνης AI Journey στη Μόσχα, τον Νοέμβριο του 2025.
Πόσο κοστίζει η κρίση
Η Ρωσία δεν αντιμετωπίζει ωστόσο πρόβλημα μόνο διαθεσιμότητας καυσίμων, αλλά και αυξημένων τιμών.
Οι τιμές των καυσίμων έχουν υψηλή επίδραση στον πληθωρισμό και η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας προειδοποίησε στα πρακτικά της τελευταίας συνεδρίασης νομισματικής πολιτικής, την Τετάρτη, ότι η πρόσφατη άνοδος είναι πιθανότερο να έχει πιο διαρκή επίπτωση απ’ ό,τι θα συνέβαινε στο παρελθόν.
Η κυβέρνηση έχει συμφωνήσει με τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες να επιχειρήσουν να συγκρατήσουν τις τιμές, όμως πλήθος στοιχεία δείχνουν ότι αυξάνονται οι άτυπες πωλήσεις καυσίμων με σημαντικό “καπέλο” στην τιμή τους. Οι επιχειρήσεις δεν μπορούν παρά να μετακυλίσουν αυτό το κόστος στους πελάτες τους. Η τάση αυτή «δημιουργεί πρόσθετους πληθωριστικούς κινδύνους», ανέφερε η τράπεζα.
Οι παράγοντες αυτοί έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην απόφαση της κεντρικής τράπεζας να μειώσει το βασικό επιτόκιο μόλις κατά ένα τέταρτο της μονάδας τον Ιούνιο, στο 14,25%, σε μια περίοδο κατά την οποία επιχειρηματίες και πολλά κυβερνητικά στελέχη ζητούσαν μεγαλύτερη μείωση.
Η προσεκτική στάση της διοικήτριας της Κεντρικής Τράπεζας, Ελβίρας Ναμπιούλινα, που μέσα στα τελευταία τέσσερα χρόνια, αύξησε τα επιτόκια έως το 23% για να αποτρέψει την υπερθέρμανση της οικονομίας, έχει στρέψει πολλούς εναντίον της. Τώρα που ο πληθωρισμός έχει επιβραδυνθεί περίπου στο 5%, πολλοί την κατηγορούν ότι καθυστερεί αδικαιολόγητα να μειώσει τα επιτόκια.
Η διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Ελβίρα Ναμπιουλίνα© EPA/RUSSIAN CENTRAL BANK
Γκρεφ εναντίον Ναμπιούλινα
Ο Γκέρμαν Γκρεφ, διευθύνων σύμβουλος της μεγαλύτερης τράπεζας λιανικής της Ρωσίας, της Sberbank, δήλωσε στη γενική συνέλευση των μετόχων της τράπεζας την Τρίτη ότι η επιβράδυνση της οικονομίας είναι πολύ μεγάλη και ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να μειώσει τα επιτόκια με ταχύτερο ρυθμό. Ο Γκρεφ έχει πράγματι δίκιο. Το πρώτο δίμηνο 2026 κι ενώ οι δημόσιες δαπάνες εκτινάσσονταν κατά 17% λόγω του πολέμου, το ρωσικό ΑΕΠ σημείωσε πτώση 1,8%.
Η αυστηρή διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας Ελβίρα Ναμπιούλινα ωστόσο δήλωσε ότι παραμένει «κατηγορηματικά αντίθετη» στην επιτάχυνση των μειώσεων επιτοκίων, με το επιχείρημα ότι δεν είναι δυνατό να αυξηθεί η παραγωγή αφού υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού κι όλο το χρήμα πάει στον πόλεμο, επομένως υπάρχει κίνδυνος πληθωριστικής έκρηξης λόγω της αύξησης του κόστους των εισαγόμενων τροφίμων και τεχνολογικών αγαθών. Ένα τέτοιο «πείραμα πάνω στη δική μας χώρα», είπε “θα οδηγήσει σε απότομη άνοδο του πληθωρισμού ή και σε στασιμοπληθωρισμό”. είπε.
Ναμπιούλινα και Γκρεφ συγκρούστηκαν σε πάνελ συνεδρίου στην Αγία Πετρούπολη την Τετάρτη.
Η Ναμπιούλινα δήλωσε ότι είναι «κατηγορηματικά αντίθετη» στην επιτάχυνση των μειώσεων επιτοκίων, λέγοντας ότι ένα τέτοιο «πείραμα πάνω στη δική μας χώρα» θα οδηγούσε σε απότομη άνοδο του πληθωρισμού ή ακόμη και σε στασιμοπληθωρισμό.
«Ας δούμε», απάντησε ο εμφανώς μη πεπεισμένος Γκρεφ, προκαλώντας γέλια στο ακροατήριο.
Η ανταλλαγή απόψεων έχει σημασία, καθώς ο Γκρεφ υπήρξε για πολλά χρόνια προϊστάμενος της Ναμπιούλινα στο υπουργείο Οικονομίας, ενώ και οι δύο τους έχουν λειτουργήσει ως αντίβαρο απέναντι σε διάφορους υπουργούς της κυβέρνησης που εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να διαμορφώνεται από τη νοοτροπία των σοβιετικής εποχής υπηρεσιών πληροφοριών.
Σε ένα βασικό σημείο, όμως, ο Γκρεφ και η Ναμπιούλινα παραμένουν στην ίδια πλευρά. Και οι δύο έχουν τολμήσει να συνδέσουν ευθέως τον πόλεμο με τα διογκούμενα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Ρώσοι.
Γκρεφ και Ναμπιούλινα ρωτούν τον Πούτιν πότε θα τελειώσει ο πόλεμος
«Νομίζω ότι όλοι ανησυχούμε για το ίδιο πράγμα», δήλωσε ο Γκρεφ την Τρίτη. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει άνθρωπος στη χώρα που να έχει άλλη έγνοια από τον ταχύτερο δυνατό τερματισμό των εχθροπραξιών. Αυτό είναι προφανές».
Από την πλευρά της, η Ελβίρα Ναμπιούλινα φέρεται να είχε υποβάλει την παραίτησή της μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά την εισβολή, λόγω των σοβαρών επιφυλάξεών της για αυτήν, μόνο και μόνο για να την απορρίψει ο Πούτιν.
Έκτοτε, με την επιφυλακτικότητα που χαρακτηρίζει έναν κεντρικό τραπεζίτη, έχει περιοριστεί στο να προειδοποιεί ότι ο προϋπολογισμός —και το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στις δαπάνες και τα φορολογικά έσοδα— κινδυνεύει να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό. Όμως διατυπώνει αυτή τη θέση με ολοένα μεγαλύτερη ένταση τον τελευταίο χρόνο, καθώς η Ρωσία εξαντλεί τα αποθέματά της και βασίζεται όλο και περισσότερο στον δανεισμό για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο.
Οι στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν στο μισό των κρατικών δαπανών
Μετά από μια τεράστια αύξηση το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι στρατιωτικές και απόρρητες δαπάνες αντιστοιχούν πλέον σχεδόν στο μισό των συνολικών κρατικών δαπανών, σύμφωνα με τον Γιάνις Κλούγκε, αναλυτή στο German Institute for International and Security Affairs.
Την ίδια ώρα, τα ρευστά διαθέσιμα του Εθνικού Ταμείου Ευημερίας, το οποίο αρχικά δημιουργήθηκε για να προστατεύει την οικονομία από τις διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου, έχουν μειωθεί από περίπου 7% του ΑΕΠ στις αρχές του 2022 σε μόλις 1,7% του ΑΕΠ τον Απρίλιο. Με άλλα λόγια, για τον Πούτιν υπάρχει έλλειμμα όχι μόνο καυσίμων αλλά και χρημάτων.
