Το Ομάν βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο του Ντόναλντ Τραμπ, για δεύτερη φορά μέσα σε λίγους μήνες, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε τη Δευτέρα με στρατιωτική δράση εναντίον της χώρας, υποστηρίζοντας ότι ενδέχεται να παρεμποδίζει την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η προηγούμενη φορά που υπήρξε σαφής απειλή του Τραμπ κατά του Ομάν ήταν στις 27 Μαΐου 2026. Τότε ο Τραμπ απείλησε ότι θα «ανατινάξει» το Ομάν εάν η χώρα δεν «συμπεριφερθεί» σωστά, με φόντο τις συζητήσεις του Μουσκάτ με το Ιράν για το Στενό του Ορμούζ.
Η αμερικανική κυβέρνηση είχε εκείνη την περίοδο πληροφορίες ότι το Ομάν και το Ιράν εξέταζαν ένα σύστημα χρέωσης πλοίων που θα διέρχονταν από το Στενό του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον θεωρούσε ότι μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να ενισχύσει την επιρροή του Ιράν στη στρατηγική θαλάσσια οδό. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών είχε μάλιστα προειδοποιήσει στις 28 Μαΐου ότι οι ΗΠΑ θα επέβαλλαν επιθετικά κυρώσεις στο Ομάν εάν βοηθούσε το Ιράν στη δημιουργία συστήματος διοδίων στο Στενό.
Η νέα απειλή έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον πόλεμο και τις διαπραγματεύσεις στην περιοχή. Για εβδομάδες, ο Λευκός Οίκος υποστήριζε ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον, ενώ το Ομάν θεωρούνταν ένας από τους βασικούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, η συμφωνία παραμένει άπιαστη και η απογοήτευση του Τραμπ φαίνεται να αυξάνεται.
«Δεν νομίζω ότι συμπεριφέρθηκαν πολύ καλά, αλλά θα τους αντιμετωπίζαμε πολύ εύκολα, όπως κάνουμε και με άλλους», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, χωρίς να διευκρινίσει ποιες ενέργειες των αρχών του Ομάν προκάλεσαν την οργή του.
Διχάζονται οι απόψεις για το ρόλο του Ομάν στην κρίση
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, πάντως, δεν υπάρχει ενιαία άποψη για τον ρόλο του Ομάν. Ορισμένοι ανώτεροι αξιωματούχοι θεωρούν ότι το Μουσκάτ λειτουργεί με τρόπο που ευνοεί την Τεχεράνη και ότι οι μακροχρόνιοι δεσμοί του με το Ιράν ενδέχεται να οδηγήσουν σε μια πυρηνική συμφωνία περισσότερο ευνοϊκή για την ιρανική πλευρά.
Άλλοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ακριβώς το αντίθετο. Θεωρούν ότι οι σχέσεις του Ομάν με το Ιράν αποτελούν πλεονέκτημα για τη διπλωματία και ότι ο Τραμπ αναζητά έναν αποδιοπομπαίο τράγο για την αποτυχία μέχρι στιγμής να ολοκληρωθεί μια συμφωνία.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ. Το Ομάν συνορεύει με το στρατηγικής σημασίας πέρασμα από τη νότια πλευρά και βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ιράν για την αύξηση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι συνομιλίες αυτές σημειώνουν πρόοδο και θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ. Υπάρχει όμως ανησυχία στην Ουάσινγκτον ότι μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να ενισχύσει τον έλεγχο της Τεχεράνης πάνω στο στρατηγικό πέρασμα.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και ενέργειας περνούσε από το Στενό του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την πλήρη επαναλειτουργία του βασική προτεραιότητα για τον Τραμπ.
Η ένταση με το Ομάν εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση του Αμερικανού προέδρου με χώρες που, κατά την άποψή του, δεν κάνουν αρκετά για να συμβάλουν στον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.
Μόλις μία ημέρα πριν από τις δηλώσεις του για το Ομάν, ο Τραμπ είχε διατάξει περικοπή σε κοινή στρατιωτική άσκηση των ΗΠΑ και της Νότιας Κορέας, επειδή, σύμφωνα με τον ίδιο, η Σεούλ δεν ήταν διατεθειμένη να βοηθήσει στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Ο Τραμπ έχει επίσης επικρίνει ευρωπαϊκούς συμμάχους, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ισπανία, υποστηρίζοντας ότι δεν κάνουν αρκετά για να αντιμετωπίσουν το Ιράν. Η στάση αυτή εντάσσεται στη μακροχρόνια αντίληψή του ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ επωφελούνται από την αμερικανική προστασία χωρίς να προσφέρουν αντίστοιχα.
Επιδείνωση σχέσεων ΗΠΑ-Ομάν
Η σχέση Ουάσινγκτον και Μουσκάτ έχει επιδεινωθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι, ο οποίος είχε διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις αμερικανοϊρανικές συνομιλίες πριν από τον πόλεμο, έχει επανειλημμένα επικρίνει την απόφαση των ΗΠΑ να ξεκινήσουν τη σύγκρουση.
Τον Μάρτιο, είχε υποστηρίξει δημοσίως ότι, ανεξάρτητα από την άποψη που μπορεί να έχει κάποιος για το Ιράν, ο πόλεμος δεν ήταν αποτέλεσμα δικής του επιλογής.
Η αμερικανική κυβέρνηση είχε προηγουμένως απειλήσει ακόμη και με κυρώσεις ή στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ομάν, μετά από εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών ότι η χώρα σχεδίαζε να επιβάλει τέλη στα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ σε συνεννόηση με το Ιράν, με στόχο να συμβάλει στο άνοιγμα της θαλάσσιας οδού. Το Ομάν είχε επανειλημμένα διαψεύσει τις συγκεκριμένες εκτιμήσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οποιαδήποτε επιβολή τελών από το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ θα αποτελούσε «κόκκινη γραμμή» για την κυβέρνηση Τραμπ και θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για άλλα στρατηγικής σημασίας διεθνή περάσματα.
Έληξε η προθεσμία των 60 ημερών
Ο Τραμπ είχε θέσει τον Ιούνιο προθεσμία 60 ημερών για τον τερματισμό του πολέμου και την επίτευξη συμφωνίας που θα οδηγούσε το Ιράν στην εγκατάλειψη του πυρηνικού του προγράμματος. Η προθεσμία έληξε τη Δευτέρα χωρίς ουσιαστική υποχώρηση από καμία πλευρά.
Η Ουάσινγκτον έχει πλέον στραφεί περισσότερο σε χώρες όπως το Κατάρ και το Πακιστάν για τη διαμεσολάβηση, ενώ το Ομάν, που αρχικά είχε αναλάβει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες επικοινωνίας, έχει βρεθεί στο περιθώριο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει, σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες, ανοιχτό το ενδεχόμενο να θεωρήσει ότι η πορεία του Ιράν προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου έχει μπλοκαριστεί και ότι ο πόλεμος έχει κερδηθεί, εφόσον η Τεχεράνη συμφωνήσει να ανοίξει πλήρως το Στενό του Ορμούζ.
Έτσι, η αντιπαράθεση με το Ομάν δεν αφορά πλέον μόνο τον ρόλο της χώρας ως διαμεσολαβητή. Συνδέεται άμεσα με τον έλεγχο μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και με την προσπάθεια του Τραμπ να επιβάλει τους όρους του για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.
