Σε ένα υποθετικό πεδίο μάχης κάπου στη Γερμανία, ο πόλεμος διεξάγεται ταυτόχρονα με μέσα του χθες, του σήμερα και του αύριο. Δύο άρματα μάχης Leopard 2 βγαίνουν από την κάλυψη ενός μικρού δάσους και ένα από αυτά δέχεται αμέσως πλήγμα από drone.
Την ίδια στιγμή, αντιαεροπορικά πυροβόλα Skyranger 30 και πύραυλοι υπερύθρων Iris-T προστατεύουν το πεζικό που κινείται με τεθωρακισμένα οχήματα μάχης Puma.
Στον ουρανό πετούν επιθετικά ελικόπτερα και αναγνωριστικά drones, ενώ ένα σμήνος μη επανδρωμένων επιθετικών αεροσκαφών «καμικάζι» κατευθύνεται προς τον αντίπαλο. Στο έδαφος, μικρά μη επανδρωμένα ρομποτικά οχήματα ακολουθούν τις δυνάμεις.
Το μόνο στοιχείο που παραμένει ίδιο με τα κλασικά σενάρια πολέμου είναι ο θόρυβος, ο καπνός και η φωτιά.
Η επίδειξη που παρακολούθησαν στα τέλη Απριλίου ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ στο πεδίο ασκήσεων του Μούνστερ, στην Κάτω Σαξονία, παρουσιάστηκε ως εικόνα του πολέμου που περιμένει τη Bundeswehr (τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις) στο μέλλον.
Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, όταν οι τεχνολογικές εξελίξεις προκαλούν ερωτηματικά ακόμα και για την αποτελεσματικότητα μιας υπερδύναμης όπως οι ΗΠΑ.
O πόλεμος στην Ουκρανία ως εργαστήριο δοκιμών
Στην Ουκρανία, όμως, μεγάλο μέρος αυτής της εικόνας αποτελεί ήδη καθημερινότητα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτουργεί ως εργαστήριο στρατιωτικής τεχνολογίας. Η ταχύτητα με την οποία drones, τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες και ψηφιακά συστήματα μετατρέπονται από πειραματικές εφαρμογές σε απαραίτητα εργαλεία στο πεδίο της μάχης είναι πρωτοφανής.
«Η μόνιμη διαθεσιμότητα αναγνώρισης, η δικτύωση αισθητήρων, οπλικών συστημάτων και μέσων προσβολής, καθώς και η μαζική διαθεσιμότητα μη επανδρωμένων συστημάτων αλλάζουν τη λογική διεξαγωγής των επιχειρήσεων», δηλώνει στην Handelsblatt ο επιθεωρητής του γερμανικού στρατού, αντιστράτηγος Κρίστιαν Φρόιντινγκ.
Η αλλαγή είναι βαθύτερη από την απλή αντικατάσταση ενός παλιού οπλικού συστήματος με ένα νέο. Η τεχνολογία μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζεται ο αντίπαλος, λαμβάνονται αποφάσεις, μεταδίδονται πληροφορίες και πραγματοποιούνται πλήγματα.
Στον παραδοσιακό πόλεμο, η ισχύς συνδεόταν σε μεγάλο βαθμό με τον αριθμό και την ποιότητα των επανδρωμένων πλατφορμών, όπως άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα και πολεμικά πλοία. Στο νέο περιβάλλον, όμως, η εικόνα γίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Συνδυασμός drones, AI και ενιαίου δικτύου διοίκησης
Μικρά και σχετικά φθηνά drones μπορούν να αναζητήσουν στόχους, να μεταδώσουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο ή να πραγματοποιήσουν επίθεση.
Μεγαλύτερα μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να εκτελούν αποστολές αναγνώρισης, ενώ επίγειες ρομποτικές πλατφόρμες μπορούν να μεταφέρουν φορτία ή να επιχειρούν σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει αυτή τη μεταμόρφωση. Η δυνατότητα ταχείας επεξεργασίας τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων επιτρέπει την ταχύτερη αναγνώριση στόχων και τη δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας του πεδίου μάχης.
Το κρίσιμο πλεονέκτημα δεν βρίσκεται επομένως μόνο στο ίδιο το όπλο. Βρίσκεται στην ικανότητα σύνδεσης όλων των διαθέσιμων μέσων σε ένα ενιαίο δίκτυο.
Ένας αισθητήρας μπορεί να εντοπίσει έναν στόχο, ένα drone να μεταδώσει τις συντεταγμένες του, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης να αξιολογήσει τα δεδομένα και ένα διαφορετικό οπλικό σύστημα να πραγματοποιήσει το πλήγμα.
Η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί πολύ ταχύτερα από ό,τι στα παραδοσιακά συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Ταχύτητα και διασύνδεση έναντι παραδοσιακής ισχύος πυρός
Αυτό δημιουργεί έναν νέο κανόνα στον σύγχρονο πόλεμο: η ταχύτητα και η διασύνδεση μπορεί να είναι εξίσου σημαντικές με την καθαρή ισχύ πυρός.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ποσότητα των «πολλών, μικρών και φθηνών συστημάτων». Η Ουκρανία έχει δείξει ότι οι ένοπλες δυνάμεις χρειάζονται όχι μόνο λίγα εξαιρετικά προηγμένα συστήματα, αλλά μεγάλο αριθμό σχετικά φθηνών μη επανδρωμένων μέσων που μπορούν να αναπληρώνονται γρήγορα.
Αλλάζοντας την οικονομία του πολέμου
Το γεγονός αυτό αλλάζει και την οικονομία του πολέμου. Η καταστροφή ενός πανάκριβου οπλικού συστήματος από ένα πολύ φθηνότερο drone μπορεί να μετατρέψει την αναλογία κόστους υπέρ του επιτιθέμενου.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό δίλημμα για τη Γερμανία. Η χώρα διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση, κορυφαίες εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας, σημαντική τεχνογνωσία στην τεχνητή νοημοσύνη και ισχυρό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η γερμανική αμυντική πολιτική εξακολουθεί σε σημαντικό βαθμό να βασίζεται σε παραδοσιακές πλατφόρμες. Η ενίσχυση των αρμάτων μάχης, του πυροβολικού, της αεράμυνας και των συμβατικών οπλικών συστημάτων είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί για το νέο περιβάλλον ασφαλείας.
Η πρόκληση είναι να δημιουργηθεί ένας στρατός που θα μπορεί να συνδυάζει τα κλασικά συστήματα με έναν τεράστιο αριθμό μη επανδρωμένων μέσων, προηγμένους αισθητήρες και ψηφιακές υποδομές.
Η έννοια του βαθέος πλήγματος
Κεντρική θέση σε αυτή τη μετάβαση έχει η έννοια του Deep Strike, δηλαδή η δυνατότητα προσβολής στόχων σε μεγάλο βάθος πίσω από την πρώτη γραμμή.
Η ανάπτυξη όπλων μεγαλύτερου βεληνεκούς, σε συνδυασμό με ακριβέστερη αναγνώριση και ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών, μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι χερσαίες επιχειρήσεις.
Ταυτόχρονα, η άμυνα απέναντι στα drones γίνεται εξίσου κρίσιμη με την ανάπτυξή τους. Ένας σύγχρονος στρατός πρέπει να μπορεί να αντιμετωπίσει όχι μόνο αεροσκάφη και πυραύλους, αλλά και τεράστια σμήνη μικρών, φθηνών και δύσκολα ανιχνεύσιμων drones.
Εδώ αποκτούν σημασία συστήματα, όπως το ευέλικτο αντιαεροπορικό πυροβόλο Skyranger της Rheinmetall και ο αντιαεροπορικός πυραύλος υπερύθρων ακτίνων – μικρού βεληνεκούς Iris-T, τα οποία αποτελούν μέρος της προσπάθειας της Γερμανίας να δημιουργήσει πολυεπίπεδη αεράμυνα.
Η Ουκρανία έχει αποδείξει επίσης ότι οι τεχνολογικές αλλαγές στον πόλεμο μπορούν να πραγματοποιηθούν σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό που σήμερα βρίσκεται στο στάδιο του πειράματος μπορεί μέσα σε λίγους μήνες να καταστεί απαραίτητο στο πεδίο της μάχης.
Πού πρέπει να δαπανηθούν τα περισσότερα χρήματα
Για τη Bundeswehr (τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις), επομένως, το ζήτημα δεν είναι απλώς πόσα χρήματα θα δαπανηθούν για την άμυνα, αλλά πού θα κατευθυνθούν αυτά τα χρήματα και πόσο γρήγορα θα μετατραπούν σε επιχειρησιακή ικανότητα.
Το Βερολίνο έχει θέσει ως στόχο η Bundeswehr να διαθέτει έως το 2035 τεχνολογική υπεροχή έναντι των πιθανών αντιπάλων. Το ερώτημα είναι αν τα επόμενα χρόνια επαρκούν για να πραγματοποιηθεί μια τόσο βαθιά αλλαγή.
Τα βαρέα οπλικά συστήματα αποτελούν παρελθόν
Η μεγάλη πρόκληση είναι να ξεπεραστεί η παραδοσιακή αντίληψη ότι ένας ισχυρός στρατός ταυτίζεται κυρίως με μεγάλο αριθμό βαρέων οπλικών συστημάτων.
Ο πόλεμος του μέλλοντος απαιτεί ταχύτητα, διασύνδεση, τεχνητή νοημοσύνη, μη επανδρωμένα συστήματα, ακρίβεια και κυρίως δυνατότητα μαζικής παραγωγής και γρήγορης αντικατάστασης.
Η Γερμανία διαθέτει πολλές από τις προϋποθέσεις για να δημιουργήσει έναν τέτοιο στρατό. Διαθέτει βιομηχανική τεχνογνωσία, τεχνολογικές εταιρείες, ερευνητικά κέντρα και σημαντικούς αμυντικούς ομίλους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε μια νέα στρατιωτική πραγματικότητα αρκετά γρήγορα.
