Το ακριβότερο κρατικό χρέος, η συγκέντρωση επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και οι ολοένα πιο εξελιγμένες κυβερνοεπιθέσεις αυξάνουν τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρώπη, προειδοποιεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ESRB), το οποίο συνεδρίαση στις αρχές του μήνα.
Υπογραμμίζει ωστόσο ότι, παρά τις πιέσεις από το ενεργειακό σοκ που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οικονομία της ΕΕ έχει επιδείξει μέχρι στιγμής ανθεκτικότητα. Ισχυρό παραμένει και το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, με υψηλή κερδοφορία και επαρκή αποθέματα κεφαλαίων και ρευστότητας. Ωστόσο, σύμφωνα με το ESRB, οι κίνδυνοι αυξήθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο, ενώ ενδεχόμενη ταυτόχρονη εκδήλωσή τους θα μπορούσε να ενισχύσει τις επιπτώσεις.
Κίνδυνος από το αυξημένο κόστος δανεισμού
Στο επίκεντρο βρίσκεται η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων στις μεγάλες οικονομίες. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια, προσθέτοντας πίεση και στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αιτίες διαφέρουν ανά οικονομία. Το ESRB εντοπίζει ανησυχίες των αγορών για τα δημόσια οικονομικά, πληθωριστικές πιέσεις από το ενεργειακό σοκ, αλλά και υψηλότερες προσδοκίες ανάπτυξης σε ορισμένες χώρες.
Πρόσθετο παράγοντα κινδύνου αποτελεί η ενισχυμένη παρουσία επενδυτικών κεφαλαίων που χρησιμοποιούν μόχλευση στις αγορές κρατικού χρέους. Σε περιόδους αναταραχής, η δραστηριότητά τους μπορεί να εντείνει τις διακυμάνσεις. Οι πιέσεις, μάλιστα, ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από τα κρατικά ομόλογα, οδηγώντας σε ευρύτερη ανατιμολόγηση του κινδύνου στα εταιρικά ομόλογα και στις μετοχές.
Προειδοποίηση για την ΑΙ
Ξεχωριστή θέση στην αξιολόγηση του Συμβουλίου καταλαμβάνει η αυξανόμενη συγκέντρωση κινδύνων στη χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) και του τεχνολογικού κλάδου. Οι μεγάλες τεχνολογικές επιχειρήσεις προχώρησαν σε υψηλές εκδόσεις χρέους κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Σύμφωνα με το ESRB, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να συνέβαλε επίσης στην άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων.
Το μεγαλύτερο ερώτημα, όμως, αφορά το κατά πόσο θα επιβεβαιωθούν οι προσδοκίες κερδοφορίας από την AI. Εάν αποδειχθούν υπερβολικά αισιόδοξες, το Συμβούλιο προειδοποιεί ότι μπορεί να ακολουθήσουν άτακτη πτώση στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων και επιδείνωση της ποιότητάς τους.
Παράλληλα, η ταχεία εξέλιξη των προηγμένων μοντέλων AI εντείνει τις κυβερνοαπειλές. Το ESRB καταγράφει απότομη αύξηση του σχετικού κινδύνου μετά την προειδοποίηση που εξέδωσε τον Ιούνιο του 2026, συνδέοντάς την με την ενίσχυση των υπολογιστικών δυνατοτήτων, την ευρύτερη διάδοση αυτών των μοντέλων και τη δυνατότητά τους να πραγματοποιούν αυτόνομα επιθέσεις σε εταιρείες. Τον Αύγουστο, κορυφαίες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης απηύθυναν κοινή έκκληση για ισχυρότερη κυβερνοάμυνα, επισημαίνοντας κινδύνους απώλειας ελέγχου, μη εξουσιοδοτημένων ενεργειών και ανήθικης συμπεριφοράς.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις μπορούν να επιβαρύνουν όλα αυτά τα μέτωπα ταυτόχρονα, αναφέρεται επίσης. Σε αυτό το περιβάλλον, το ESRB υπογραμμίζει την ανάγκη συντονισμένης εποπτείας από τις ευρωπαϊκές και τις εθνικές αρχές, με αξιόπιστα και προσβάσιμα δεδομένα. Η διατήρηση της ανθεκτικότητας των χρηματοπιστωτικών φορέων παραμένει, όπως τονίζει, βασική προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και της ένωσης κεφαλαιαγορών.
