Ο παγκόσμιος πληθωρισμός τροφίμων θα παραμείνει υψηλός το 2027, ενώ τρεις είναι οι παράγοντες που περιορίζουν την προσφορά, σύμφωνα με το Reuters.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει το πρακτορείο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός τροφίμων αναμένεται να επιταχυνθεί τους επόμενους μήνες και να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα έως και την επόμενη χρονιά, καθώς οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές λόγω των πολέμων, το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων και η ξηρασία που συνδέεται με το El Niño περιορίζουν την προσφορά βασικών αγροτικών προϊόντων.
Οι ανατιμήσεις πλήττουν περισσότερο τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ασία, όπου τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν μεγαλύτερο μερίδιο των οικογενειακών δαπανών.
Η άνοδος των τιμών αυξάνει παράλληλα τον κίνδυνο κοινωνικών αναταραχών και ενδέχεται να οδηγήσει χώρες που αποτελούν βασικούς προμηθευτές της διεθνούς αγοράς στην επιβολή απαγορεύσεων εξαγωγών, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις ελλείψεις.
Οι πιέσεις έχουν ήδη γίνει αισθητές σε αρκετές αγορές. Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά, ενώ στην Αίγυπτο το ψωμί που δεν επιδοτείται έχει ανατιμηθεί κατά περίπου 25%. Στην Ινδία, οι τιμές της ζάχαρης έχουν αγγίξει επίπεδα-ρεκόρ, καθώς οι ασθενέστερες βροχοπτώσεις των μουσώνων περιόρισαν την παραγωγή.
«Όλα αυτά έχουν ασκήσει σημαντική πίεση στο σύστημα», δήλωσε ο Μάξιμο Τορέρο, επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), εκτιμώντας ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν εντονότερες προς το τέλος του έτους, στις αρχές του επόμενου και ενδεχομένως καθ’ όλη τη διάρκεια του 2027.
Τα στοιχεία δείχνουν ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι τιμές των τροφίμων κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026 αυξήθηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό στο 22% των 150 χωρών που εξετάστηκαν. Το αντίστοιχο ποσοστό είχε διαμορφωθεί στο 14% το προηγούμενο τρίμηνο.
Παράλληλα, ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO, ο οποίος καταγράφει τις μηνιαίες μεταβολές σε ένα καλάθι διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων, ανήλθε τον Σεπτέμβριο στις 136 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022.
Οι επιθέσεις σε υποδομές εξαγωγής σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν διαταράξει τις αποστολές σιταριού, αναγκάζοντας μεγάλους εισαγωγείς, όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία, να αναζητήσουν εναλλακτικές προμήθειες. Ταυτόχρονα, η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα αναγκάζει πλοία να ακολουθούν μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές γύρω από την Αφρική.
Ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν έχει επίσης αυξήσει τις τιμές των καυσίμων και διαταράξει τις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το αυξημένο κόστος επιβαρύνει την αγροτική παραγωγή, την ώρα που η ξηρασία λόγω του El Niño περιορίζει τις αποδόσεις στην Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Οι τιμές του σιταριού έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% το 2026, ενώ οι τιμές του ρυζιού σε βασικές ασιατικές εξαγωγικές χώρες έχουν ενισχυθεί κατά 10% έως 13%, παρά τα υψηλά αποθέματα. Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν υποχωρήσει από τα υψηλά που καταγράφηκαν νωρίτερα στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά παραμένουν αυξημένες.
«Ο πληθωρισμός, ιδιαίτερα ο πληθωρισμός των τροφίμων, αποτελεί πραγματικότητα», δήλωσε ο Μάνις Τιουάρι, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Nestlé India, αναφερόμενος στο δύσκολο περιβάλλον που διαμορφώνεται, εν μέρει λόγω του αυξημένου κόστους των εμπορευμάτων.
Αίγυπτος και Ινδονησία
Στην Αίγυπτο, η τιμή του μη επιδοτούμενου ψωμιού έχει αυξηθεί σε περίπου 5 αιγυπτιακές λίρες για ένα μεγάλο καρβέλι, από 4 λίρες τον Ιούλιο. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το μαγειρικό λάδι έχει ανατιμηθεί κατά περίπου 40%.
Στην Ινδονησία, το φυτικό λάδι έχει αυξηθεί κατά 7% από την αρχή του έτους, παρότι η χώρα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός φοινικέλαιου παγκοσμίως. Στην Ινδία, οι τιμές της ζάχαρης, των κρεμμυδιών και των οσπρίων αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 10% τον Σεπτέμβριο σε μηνιαία βάση, εξαιτίας των ελλείψεων στην παραγωγή.
Για τον Σαγιέντ Αμπντέλ Χαμίντ Μοχάμεντ, αρτοποιό στο κέντρο του Καΐρου, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην τιμή του αλευριού.
«Αν προσλάβεις έναν εξειδικευμένο εργαζόμενο, σου κοστίζει πολύ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι έχουν ακριβύνει το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό, η μαγιά και οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ψωμιού.
Ο Ταρέκ Αζάμπ, πελάτης του αρτοποιείου, σημείωσε ότι οι τιμές αυξάνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια, «όχι μία, δύο ή τρεις φορές».
Την ίδια ώρα, τα ναύλα στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50% σε ορισμένες βασικές διεθνείς διαδρομές, όπως εκείνη από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, καθώς ενισχύονται οι τιμές του πετρελαίου και τα ασφάλιστρα κινδύνου λόγω του πολέμου.
Η επιστροφή των εισαγωγέων μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα αυξήσεων
Παρότι οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται ήδη από τα τέλη του 2025, η συρρίκνωση των τοπικών αποθεμάτων και το υψηλότερο κόστος των εμπορευμάτων απειλούν να επιταχύνουν περαιτέρω τον πληθωρισμό.
Μεγάλοι εισαγωγείς στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, οι οποίοι περιόρισαν τις αγορές τους μετά τις καλές εγχώριες σοδειές, αναμένεται να επιστρέψουν στις διεθνείς αγορές. Η ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμες προμήθειες.
«Σε μερικούς μήνες, ενδέχεται να υπάρξει ένα σημαντικό νέο κύμα ζήτησης, καθώς οι εισαγωγείς θα επιστρέψουν στην αγορά», δήλωσε ο Αλεξάντερ Καραβάιτσεφ, ανώτερος οικονομολόγος του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών (IGC) με έδρα το Λονδίνο.
Ο Τορέρο του FAO προειδοποίησε ότι το περιθώριο προστασίας που προσέφεραν τα υψηλά παγκόσμια αποθέματα σιτηρών μειώνεται.
«Τα αποθέματα και οι καλές σοδειές προηγούμενων περιόδων λειτούργησαν ως ανάχωμα, αλλά αυτά τα περιθώρια αρχίζουν να δέχονται πιέσεις», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι αυξήσεις στις τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων ενδέχεται να γίνουν εντονότερες.
Αυξημένο κόστος προμηθειών για τη βιομηχανία τροφίμων
Οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων, οι οποίες συνήθως αγοράζουν πρώτες ύλες μέσω συμβολαίων διάρκειας τριών έως έξι μηνών, ανανεώνουν πλέον τις συμφωνίες τους σε υψηλότερες τιμές. Η υποχώρηση των τοπικών νομισμάτων έναντι του δολαρίου επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κόστος για τους εισαγωγείς.
«Το κόστος μεταφοράς έχει επίσης αυξηθεί και, όταν μετατρέπεται σε ρουπίες, η επίπτωση ενισχύεται από την αποδυνάμωση του ινδονησιακού νομίσματος», δήλωσε ο Φρανσίσκους Ουελιράνγκ, διευθυντής της PT Indofood, της μεγαλύτερης εταιρείας τροφίμων της Ινδονησίας.
Εκτός από τις υψηλότερες τιμές, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες και στην εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων πρώτων υλών. Αρκετοί αλευρόμυλοι στην Ινδονησία λειτουργούν κάτω από τη δυναμικότητά τους, καθώς ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας έχει περιορίσει τις αφίξεις φορτίων σιταριού.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι αφίξεις σιταριού στην Ινδονησία μειώθηκαν κατά 41% τον Σεπτέμβριο, στους 491.000 μετρικούς τόνους, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Προς το παρόν, τα αποθέματα σόγιας και καλαμποκιού παραμένουν επαρκή, ενώ η μελλοντική προσφορά θα εξαρτηθεί από την παραγωγή στις ΗΠΑ και τη Νότια Αμερική. Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου έχουν στηρίξει τις τιμές και των δύο προϊόντων, καθώς αυξάνεται η χρήση τους για την παραγωγή βιοκαυσίμων.
Οι ευνοϊκές συγκομιδές σιταριού στο νότιο ημισφαίριο αναμένεται να προσφέρουν κάποια ανακούφιση. Ωστόσο, τυχόν μειωμένη παραγωγή σε εξαγωγικές χώρες όπως η Αυστραλία και η Αργεντινή θα μπορούσε να προσθέσει νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές, σύμφωνα με τον οικονομολόγο του IGC.
