Προβάδισμα αποκτά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου καθώς προχωρά η καταμέτρηση των ψήφων στις βουλευτικές εκλογές του Ισραήλ, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Με καταμετρημένο το 51,8% των ψήφων, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που δημοσιοποίησε η Haaretz το πρωί της Τετάρτης, ο συνασπισμός του Ισραηλινού πρωθυπουργού εμφανίζεται να εξασφαλίζει 55 έδρες, έναντι 49 του μπλοκ της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ, ενώ τα αραβικά κόμματα συγκεντρώνουν 16 έδρες.
Το Λικούντ του Νετανιάχου παραμένει πρώτο κόμμα με 27 έδρες, έναντι 21 του Γιασάρ του Άιζενκοτ. Ακολουθούν το Together και η Κοινή Αραβική Λίστα με 11 έδρες το καθένα, οι Δημοκράτες και το υπερορθόδοξο UTJ με εννέα, ενώ το Yisrael Beiteinu εξασφαλίζει οκτώ έδρες.
Παρά το προβάδισμα, το στρατόπεδο Νετανιάχου εξακολουθεί να απέχει πέντε έδρες από το όριο των 61, που απαιτούνται για την πλειοψηφία στην Κνέσετ των 120 μελών. Τα αποτελέσματα παραμένουν προσωρινά, με την επόμενη ημέρα να προμηνύεται δύσκολη και τέσσερα βασικά σενάρια να βρίσκονται στο τραπέζι: κυβέρνηση συνεργασίας, κυβέρνηση μειοψηφίας, κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή νέες εκλογές.
Στο ήδη σύνθετο πολιτικό σκηνικό παρενέβη και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η στήριξή του προς τον Νετανιάχου τον βοήθησε να ανατρέψει το αρνητικό κλίμα και να διεκδικεί πλέον ακόμη και τη νίκη.
Νετανιάχου και Άιζενκοτ διεκδικούν την εξουσία
Οι εκλογές της Τρίτης, οι πρώτες μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, πραγματοποιήθηκαν με ιδιαίτερα υψηλή συμμετοχή, η οποία έφτασε το 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό από το 1999.
Ο 77χρονος Νετανιάχου, μιλώντας στους υποστηρικτές του στην Ιερουσαλήμ λίγο μετά τις 03:00 τα ξημερώματα, ζήτησε τον σχηματισμό μιας «ισχυρής, εθνικής κυβέρνησης της δεξιάς», αποφεύγοντας ωστόσο να ανακηρύξει τον εαυτό του νικητή.
Από την πλευρά του, ο 66χρονος Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, υποστήριξε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα αποτυπώνει την επιθυμία των πολιτών για αλλαγή. Κάλεσε τον Νετανιάχου να αποχωρήσει από την πολιτική και δεσμεύτηκε να επιδιώξει τον σχηματισμό κυβέρνησης, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες.
Τα αρχικά exit polls εμφάνιζαν τους δύο βασικούς συνασπισμούς σχεδόν ισόπαλους, ωστόσο η καταμέτρηση των πραγματικών ψήφων δίνει πλέον προβάδισμα στο στρατόπεδο Νετανιάχου. Τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται την Πέμπτη ή την Παρασκευή.
Τα 4 σενάρια για την επόμενη ημέρα στο Ισραήλ
1. Κυβέρνηση συνεργασίας με νέους συμμάχους
Το πρώτο σενάριο είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας, με έναν από τους δύο βασικούς συνασπισμούς να εξασφαλίζει πρόσθετη κοινοβουλευτική στήριξη.
Μετά την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πολιτικό που θεωρεί ότι έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να συγκεντρώσει την απαραίτητη πλειοψηφία.
Ο Νετανιάχου, παρά το προβάδισμα των 56 εδρών, χρειάζεται επιπλέον συμμάχους, πέρα από τα ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα που ήδη τον στηρίζουν. Από την άλλη πλευρά, ο Άιζενκοτ θα μπορούσε να αναζητήσει συνεργασίες με άλλες πολιτικές δυνάμεις ή να επιδιώξει τη στήριξη βουλευτών από το αντίπαλο στρατόπεδο.
Η διαδικασία ενδέχεται να αποδειχθεί χρονοβόρα. Μετά τις εκλογές του 2022, ο Νετανιάχου χρειάστηκε 58 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.
2. Κυβέρνηση μειοψηφίας με ρυθμιστές τα αραβικά κόμματα
Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι η συγκρότηση κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα εξασφαλίζει κοινοβουλευτική υποστήριξη από κόμματα που δεν θα συμμετέχουν απαραίτητα στο κυβερνητικό σχήμα.
Σε αυτή την περίπτωση, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα αραβικά κόμματα, τα οποία, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της καταμέτρησης, εμφανίζονται να εξασφαλίζουν συνολικά 15 έδρες, έναντι 10 στο απερχόμενο κοινοβούλιο.
Η Κοινή Αραβική Λίστα συγκεντρώνει 11 έδρες και το Ραμ του Μανσούρ Αμπάς τέσσερις. Ο τελευταίος έχει εκφράσει την προθυμία του να συνεργαστεί με τον Άιζενκοτ, ενώ η Κοινή Λίστα θα μπορούσε να προσφέρει κοινοβουλευτική στήριξη σε μια προσπάθεια απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την εξουσία.
Ωστόσο, μια τέτοια συνεργασία παραμένει πολιτικά δύσκολη, καθώς ο Άιζενκοτ έχει μέχρι στιγμής αποκλείσει τη συγκρότηση κυβέρνησης με τη συμμετοχή αραβικών παρατάξεων.
3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Ένα τρίτο σενάριο αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή πολιτικών δυνάμεων από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα.
Παρά τη βαθιά πολιτική πόλωση, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η ανάγκη αποφυγής νέων εκλογών θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμβιβασμούς.
Δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στα μέσα Οκτωβρίου έδειξε ότι το 55% των Ισραηλινών προτιμά κυβέρνηση εθνικής ενότητας αντί νέων εκλογών, εφόσον δεν αναδειχθεί σαφής νικητής.
Ανάλογη συμφωνία είχε επιτευχθεί το 2020 μεταξύ Νετανιάχου και Μπένι Γκαντς, με πρόβλεψη εναλλαγής στην πρωθυπουργία. Η συνεργασία, ωστόσο, κατέρρευσε πριν συμπληρωθεί ένας χρόνος.
Σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, ο πρόεδρος Χέρτσογκ επιχείρησε παρασκηνιακά να ενθαρρύνει μια προσέγγιση Νετανιάχου και Άιζενκοτ, χωρίς μέχρι στιγμής αποτέλεσμα.
4. Πολιτικό αδιέξοδο και νέες εκλογές
Εάν εξαντληθούν οι δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης, το Ισραήλ ενδέχεται να οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.
Πρόκειται για ένα σενάριο που η χώρα έχει βιώσει επανειλημμένα. Από τον Απρίλιο του 2019 έως τον Μάρτιο του 2021 πραγματοποιήθηκαν τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις, λόγω της αδυναμίας των πολιτικών κομμάτων να συγκροτήσουν σταθερή κυβέρνηση.
Ο υποψήφιος που θα λάβει την εντολή από τον πρόεδρο Χέρτσογκ θα έχει αρχικά 28 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης έως 14 επιπλέον ημέρες, για να συγκροτήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Σε περίπτωση αποτυχίας προβλέπονται πρόσθετες διαδικασίες, πριν ενεργοποιηθεί το ενδεχόμενο νέων εκλογών.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να λειτουργήσει βραχυπρόθεσμα υπέρ του Νετανιάχου, ο οποίος θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός μέχρι να αναλάβει καθήκοντα νέα κυβέρνηση.
Η απειλή κατά του Ιράν και η παρέμβαση Τραμπ
Η εκλογική αντιπαράθεση εξελίσσεται με φόντο την ένταση στη Μέση Ανατολή, με τον Νετανιάχου να επαναφέρει το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής δράσης εναντίον του Ιράν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η χώρα του έχει μια μοναδική ιστορική ευκαιρία, σε συνεργασία με τον πρόεδρο Τραμπ, να εξαλείψει οριστικά την υπαρξιακή απειλή του Ιράν.
Ο Άιζενκοτ απάντησε προειδοποιώντας τον Νετανιάχου να μη χρησιμοποιήσει την εθνική ασφάλεια για πολιτικούς σκοπούς, καλώντας τις ένοπλες δυνάμεις να παραμείνουν προσηλωμένες στα συμφέροντα του κράτους.
Στο μεταξύ, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε με ανάρτησή του ότι η δημόσια στήριξή του προς τον Νετανιάχου άλλαξε την πορεία της εκλογικής αναμέτρησης, μετατρέποντας αυτό που έμοιαζε με αποφασιστική ήττα σε ισοπαλία ή ακόμη και νίκη.
Με την καταμέτρηση να συνεχίζεται και καμία παράταξη να μην εξασφαλίζει ακόμη την πλειοψηφία, η μάχη για την εξουσία μεταφέρεται πλέον από τις κάλπες στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
