Μέσα σε λίγους μήνες η Ελλάδα πέρασε από την πλήρη απουσία συστημάτων αποθήκευσης σε 630 MW που μπορεί να μην φαίνεται μεγάλο νούμερο ιδίως εάν λάβει κανείς υπόψη ότι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων στη χώρα προσεγγίζει τα 18 GW, εντούτοις είναι όμως ένα σημαντικό ορόσημο. Τα πρώτα έργα δοκιμάζονται ήδη στην αγορά, ένα νέο κύμα επενδύσεων βρίσκεται στην τελική ευθεία και το ΥΠΕΝ τοποθετεί τον επόμενο σταθμό στο 1 GW έως το τέλος του 2026 και στο 1,5 GW μέσα στο 2027.
Από το μηδέν στα 630 MW μέσα σε διάστημα μικρότερο των επτά μηνών. Αυτή είναι η ταχύτητα με την οποία επιχειρεί να αναπτυχθεί η ελληνική αγορά αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι πρώτες μεγάλες μπαταρίες συνδέονται με το δίκτυο και αρχίζουν να συμμετέχουν στις επιμέρους αγορές.
Στις αρχές του 2026 δεν λειτουργούσε στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα κανένας μεγάλος αυτόνομος σταθμός αποθήκευσης. Στις αρχές Ιουλίου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, περίπου 530 MW είχαν ηλεκτριστεί στο σύστημα μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ και σχεδόν 100 MW στο δίκτυο διανομής του ΔΕΔΔΗΕ. Η συνολική ισχύς είχε επομένως φτάσει στα 630 MW.
Η αποθήκευση περνά έτσι από τη φάση των αδειών και των επενδυτικών σχεδίων στη δοκιμασία της πραγματικής λειτουργίας. Το κρίσιμο στοίχημα δεν είναι πλέον μόνο πόσα έργα θα κατασκευαστούν, αλλά πόσο αποτελεσματικά θα μπορούν να φορτίζουν όταν περισσεύει φθηνή πράσινη ηλεκτρική ενέργεια και να επιστρέφουν την ενέργεια στο σύστημα τις ώρες αυξημένης ζήτησης και υψηλών τιμών.
Γιατί οι μπαταρίες έγιναν απαραίτητες
Η μεγάλη διείσδυση των φωτοβολταϊκών έχει αλλάξει τη μορφή της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού. Τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας, η παραγωγή από ΑΠΕ μπορεί να υπερβαίνει τη ζήτηση και τις δυνατότητες εξαγωγής, οδηγώντας σε μηδενικές ή αρνητικές τιμές και σε περικοπές πράσινης ενέργειας. Το βράδυ, όταν περιορίζεται η φωτοβολταϊκή παραγωγή, το σύστημα επιστρέφει συχνά σε ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου ή εισαγωγές.
Οι μπαταρίες επιχειρούν να γεφυρώσουν αυτό το κενό. Απορροφούν ενέργεια τις φθηνές μεσημεριανές ώρες και την εγχέουν μετά τη δύση του ήλιου, μειώνοντας τις περικοπές ΑΠΕ και την ανάγκη λειτουργίας συμβατικών μονάδων στις ώρες αιχμής.
Η ανάγκη αυτή γίνεται εντονότερη όσο αυξάνεται η πράσινη παραγωγή. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026 οι περικοπές ΑΠΕ ανήλθαν σε περίπου 1.601 GWh, έναντι 1.327 GWh το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και 513,5 GWh το πρώτο εξάμηνο του 2024. Οι ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές αυξήθηκαν αντίστοιχα από 135 το 2024 και 168 το 2025 σε 788 το 2026.
Η αποθήκευση δεν αποτελεί, συνεπώς, απλώς έναν νέο επενδυτικό κλάδο. Είναι η υποδομή που καλείται να επιτρέψει την προσθήκη περισσότερων φωτοβολταϊκών και αιολικών χωρίς να αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό οι περικοπές και χωρίς να απαξιώνεται η παραγόμενη πράσινη ηλεκτρική ενέργεια.
Οι πρώτες μπαταρίες που μπήκαν στην αγορά
Η 1η Απριλίου αποτέλεσε ορόσημο για την ελληνική αγορά, καθώς οι δύο πρώτοι αυτόνομοι σταθμοί αποθήκευσης εντάχθηκαν στην εγχώρια αγορά ηλεκτρισμού και πραγματοποίησαν τον πρώτο κύκλο φόρτισης και εκφόρτισης.
Πρόκειται για το έργο «Πέτρα», ισχύος 7,8 MW και χωρητικότητας 15,6 MWh, στην Κοζάνη, και το έργο «Δοκός», ισχύος 8,875 MW και χωρητικότητας 17,75 MWh, στην Κομοτηνή, της RENER Energy.
Έως τις 30 Ιουνίου, εξάλλου, οπότε έληγε και η σχετική προθεσμία, είχαν υποβάλει δήλωση ετοιμότητας τα έργα που προκρίθηκαν από τους δυο πρώτους διαγωνισμούς της ΡΑΕΕΥ για λειτουργική και επενδυτική ενίσχυση, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι δύο αρχικοί διαγωνισμοί αποτέλεσαν το «όχημα» ώστε να δρομολογήσουν τις πρώτες μπαταρίες τους σχεδόν όλοι οι μεγάλοι ενεργειακοί Όμιλοι. Ενδεικτικά, μέσω της πρώτης δημοπρασίας μεταξύ άλλων «πέρασαν» από τρία έργα συνολικής ισχύος 100 MW ο Όμιλος Aktor και η Helleniq Energy, δύο μπαταρίες συνολικής ισχύος 98 MW της ΔΕΗ και μία μονάδα 49 MW της Metlen. Στα 11 έργα που προκρίθηκαν στη δεύτερη δημοπρασία συγκαταλέγονταν τρία έργα συνολικής ισχύος 72 MW της MORE (του Ομίλου Motor Oil), ένα έργο 40 MW της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ένα έργο 12 MW της ΗΡΩΝ, ένα έργο 49,9 MW της Faria Energy και μία μπαταρία 49 MW της Principia.
Ωστόσο, οι παραπάνω σταθμοί δεν είναι οι μόνες μονάδες αποθήκευσης που απέκτησε το εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα, αφού το τελευταίο διάστημα έχουν αρχίσει να προστίθενται και μπαταρίες που δραστηριοποιούνται απευθείας στην αγορά χωρίς να έχουν λειτουργική ενίσχυση (όπως συμβαίνει με τις μονάδες των διαγωνισμών), αρχής γενομένης από τη μονάδα αποθήκευσης της κοινοπραξίας Metlen – Όμιλος Καράτζη, ισχύος 330 MW, στη Θεσσαλία. Επίσης, το επόμενο χρονικό διάστημα θα ηλεκτριστεί και η συστοιχία μπαταριών της ΗΡΩΝ (θυγατρικής της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) στη Θίσβη Βοιωτίας, συνολικής ισχύος 162 MW.
Τα λεγόμενα merchant έργα μπορούν να διατηρούν το σύνολο των εσόδων τους από το arbitrage, την εξισορρόπηση και τις επικουρικές υπηρεσίες. Αναλαμβάνουν, όμως, ολόκληρο τον κίνδυνο των τιμών και της μελλοντικής συμπίεσης των εσόδων όταν αυξηθεί σημαντικά η συνολική ισχύς αποθήκευσης.
Ο τρίτος διαγωνισμός
Στη γραμμή εκκίνησης, εξάλλου, βρίσκονται και οι μονάδες του τρίτου διαγωνισμού αποθήκευσης, συνολικής ισχύος περίπου 200 MW. Για τα συγκεκριμένα έργα η προθεσμία δήλωσης ετοιμότητας παρατάθηκε έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, δίνοντας επιπλέον χρόνο για την ολοκλήρωση των κατασκευών και των συνδέσεων.
Τι έδειξαν οι πρώτοι τρεις μήνες
Τα πρώτα λειτουργικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι μπαταρίες μπορούν να αξιοποιήσουν τις μεγάλες διαφορές των τιμών μέσα στην ημέρα.
Κατά το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου οι μπαταρίες απορρόφησαν συνολικά 30,7 GWh και επέστρεψαν στο σύστημα 27,1 GWh. Οι δαπάνες για την αγορά της ενέργειας φόρτισης υπολογίστηκαν σε 539.000 ευρώ, ενώ τα έσοδα από την πώληση της ενέργειας έφτασαν τα 4,2 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα δείχνει ένα ισχυρό αρχικό περιθώριο για το arbitrage, δηλαδή για την αγορά ενέργειας όταν είναι φθηνή και την πώλησή της όταν είναι ακριβή. Δεν μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι οι επιδόσεις ενός τριμήνου αποτελούν ασφαλή πρόβλεψη για τα έσοδα των επόμενων ετών. Όσο περισσότερες μπαταρίες ακολουθούν την ίδια στρατηγική, τόσο πιθανότερο είναι να περιοριστούν οι διαφορές ανάμεσα στις μεσημεριανές και τις βραδινές τιμές.
Η επίδραση στις περικοπές ήταν επίσης ακόμη μικρή. Οι πρώτες μπαταρίες απέτρεψαν την περικοπή περίπου 26,7 GWh πράσινης ενέργειας, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 2,19% των συνολικών περικοπών του τριμήνου. Περιόρισαν επίσης κατά περίπου 0,5% την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι μπαταρίες λειτουργούν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά η ισχύς που δραστηριοποιήθηκε κατά το πρώτο τρίμηνο ήταν ακόμη πολύ μικρή σε σχέση με το μέγεθος της παραγωγής ΑΠΕ που απορρίπτεται.
Προς 1 GW στο τέλος του 2026
Το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι η εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών θα προσεγγίσει το 1 GW έως το τέλος του 2026.
Το επόμενο ορόσημο είναι το 1,5 GW έως τα μέσα του 2027. Ο ΑΔΜΗΕ έχει επισημάνει ότι η ενσωμάτωση της νέας ισχύος πρέπει να γίνει σταδιακά, ώστε να αξιολογηθεί η πραγματική συμπεριφορά των πρώτων έργων και να διασφαλιστεί ότι το σύστημα παραμένει ασφαλές καθώς προστίθενται νέες μονάδες.
Για το 2028 ο κυβερνητικός στόχος ανεβαίνει στα 3 GW, διαμορφώνοντας μια αγορά αρκετά μεγάλη ώστε να επηρεάζει ουσιαστικά τις ημερήσιες τιμές, τις περικοπές ΑΠΕ και τη λειτουργία των μονάδων φυσικού αερίου.
Οι προκλήσεις που βλέπει η αγορά
Η γρήγορη ανάπτυξη δεν σημαίνει ότι έχουν λυθεί τα βασικά προβλήματα του κλάδου. Η πρώτη πρόκληση είναι η χρηματοδότηση των merchant έργων.
Οι τράπεζες εμφανίζονται επιφυλακτικές, επειδή τα έσοδα εξαρτώνται από μεταβλητές αγορές και δεν υπάρχουν μακροχρόνιες εγγυήσεις. Οι πρώτες μπαταρίες ενδέχεται να εμφανίσουν ικανοποιητικές αποδόσεις, όμως η μαζική είσοδος νέων μονάδων μπορεί να συμπιέσει τις διαφορές τιμών και τα έσοδα του arbitrage. Για τον λόγο αυτό, οι χρηματοδότες μπορεί να ζητούν πρόσθετες εξασφαλίσεις ή στήριξη από άλλα περιουσιακά στοιχεία του επενδυτή.
Δεύτερη πρόκληση είναι ο ηλεκτρικός χώρος και η ταχύτητα έκδοσης όρων σύνδεσης. Το επενδυτικό ενδιαφέρον υπερβαίνει κατά πολύ τις ανάγκες του συστήματος, με τις αιτήσεις για standalone έργα να έχουν φτάσει σε δεκάδες GW. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά ποια έργα μπορούν πραγματικά να χρηματοδοτηθούν, να συνδεθούν και να λειτουργήσουν. (PowerGame)
Τρίτο ζήτημα είναι οι κανόνες λειτουργίας. Οι μπαταρίες που θα συνδεθούν στο δίκτυο διανομής υπόκεινται σε χρονικούς περιορισμούς ως προς τη μέγιστη ισχύ έγχυσης. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει προτείνει στο ΥΠΕΝ πιο σταδιακή διαμόρφωση των περιορισμών, ώστε να αποφεύγονται οι απότομες μεταβολές και να προσαρμόζεται καλύτερα η λειτουργία τους στις συνθήκες του δικτύου.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα του μακροπρόθεσμου μοντέλου εσόδων. Η αγορά ζητά μηχανισμούς που θα αποζημιώνουν με διαφανή τρόπο την ισχύ και την ευελιξία που προσφέρουν οι μπαταρίες, χωρίς να μεταφέρεται υπερβολικό κόστος στους καταναλωτές.
Το σχέδιο του ΥΠΕΝ για τα επόμενα βήματα
Ο σχεδιασμός του υπουργείου εκτείνεται πέρα από τα έργα των τριών διαγωνισμών, με βασικό «όπλο» για την περαιτέρω αύξηση της αποθηκευτικής ισχύος την πρόσκληση για τα merchant έργα που θα συμμετέχουν απευθείας στην αγορά χωρίς μηχανισμό στήριξης. Ο σχεδιασμός προβλέπει συνολική ισχύ 4,7 GW, από την οποία περίπου 900 MW θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ και 3,8 GW στο σύστημα μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ.
Επιπλέον 900 MW μπορεί να προέλθουν από τη μετατροπή αδειών συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που αποσύρονται σε άδειες αποθήκευσης, αξιοποιώντας τον ηλεκτρικό χώρο και τις υποδομές παλαιών σταθμών.
Με βάση αυτή τη δεξαμενή έργων, η δυνητική ισχύς μπαταριών μπορεί να φτάσει τα 6,8 GW έως το 2030. Το μέγεθος αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα έργα θα υλοποιηθούν. Αποτυπώνει όμως το εύρος της αγοράς που θέλει να δημιουργήσει η πολιτεία, συνδυάζοντας επιδοτούμενα, merchant, επιχειρηματικά και έργα μετατροπής παλαιών μονάδων. (ertnews.gr)
Η επόμενη φάση θα απαιτήσει συντονισμό του ΥΠΕΝ, της ΡΑΑΕΥ, του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ, ώστε η έκδοση νέων όρων σύνδεσης να συμβαδίζει με τις πραγματικές ανάγκες του συστήματος. Η άναρχη προσθήκη υπερβολικά μεγάλης ισχύος μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικά μη βιώσιμα έργα, ενώ η καθυστερημένη ανάπτυξη της αποθήκευσης θα αυξήσει τις περικοπές ΑΠΕ και την εξάρτηση από το φυσικό αέριο.
Το μεγάλο τεστ του 2027
Το 2026 είναι η χρονιά κατά την οποία οι μπαταρίες μπήκαν για πρώτη φορά στην πρίζα. Το 2027 θα είναι η χρονιά κατά την οποία θα φανεί εάν η νέα αγορά μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα.
Με περίπου 1,5 GW στο σύστημα, η αποθήκευση θα αρχίσει να επηρεάζει ουσιαστικότερα το προφίλ της ζήτησης, τις περικοπές και τη διαμόρφωση των τιμών. Ταυτόχρονα, θα δοκιμαστεί η αντοχή των επιχειρηματικών μοντέλων, καθώς περισσότερες μονάδες θα ανταγωνίζονται για τις ίδιες ώρες φθηνής φόρτισης και ακριβής εκφόρτισης.
Το στοίχημα για την Ελλάδα δεν είναι να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη δυνατή λίστα αδειών, αλλά ένα χαρτοφυλάκιο μπαταριών που θα είναι τεχνικά αξιόπιστο, χρηματοδοτήσιμο και σωστά κατανεμημένο στο δίκτυο. Η επιτυχία θα κριθεί από το εάν η νέα ισχύς θα μπορέσει να μετατρέψει την πλεονάζουσα μεσημεριανή παραγωγή των ΑΠΕ σε φθηνότερη ενέργεια για τις βραδινές ώρες και όχι απλώς σε έναν ακόμη κύκλο επενδύσεων που θα μείνει στα χαρτιά.
