Βήματα για τη μείωση της γραφειοκρατίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων και την απλοποίηση των διαδικασιών κάνει η ΑΑΔΕ, επεκτείνοντας τις ψηφιακές υπηρεσίες για δηλώσεις φόρου μεταβίβασης, γονικών παροχών, δωρεών και κληρονομιών και στις περιοχές που βρίσκονται εκτός αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων. Η αλλαγή έρχεται σε μια περίοδο που η αγορά ακινήτων παραμένει ιδιαίτερα ενεργή, ενώ η ολοκλήρωση μιας μεταβίβασης εξακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις να απαιτεί μήνες, κυρίως λόγω καθυστερήσεων στο Κτηματολόγιο και των διαδικασιών που ακολουθούνται στις περιοχές χωρίς αντικειμενικές αξίες.
Η υποβολή δηλώσεων μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY για ακίνητα σε περιοχές εκτός αντικειμενικού συστήματος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2027, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό που σήμερα οδηγεί τους πολίτες σε χρονοβόρες διαδικασίες στις Εφορίες. Για τα συγκεκριμένα ακίνητα απαιτούνται ακόμη χειρόγραφες δηλώσεις, φυσική παρουσία στις ΔΟΥ και πολύμηνες καθυστερήσεις μέχρι την ολοκλήρωση των υποθέσεων.
Με τη νέα δυνατότητα, οι δηλώσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά, ανεξάρτητα από το αν το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή με αντικειμενικές αξίες ή όχι, επιταχύνοντας τις μεταβιβάσεις ακινήτων, τις γονικές παροχές και τις αποδοχές κληρονομιάς.
Ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ προβλέπει:
- Την ψηφιακή υποβολή δηλώσεων φόρου μεταβίβασης ακινήτου, κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές όπου δεν εφαρμόζεται το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας.
- Την αυτοματοποίηση της διαδικασίας έκδοσης και κοινοποίησης πράξεων προσδιορισμού φόρου για δηλώσεις που δεν εκκαθαρίζονται αυτόματα από την εφαρμογή myPROPERTY.
Οι νέες ψηφιακές εφαρμογές αναμένεται να διευκολύνουν χιλιάδες φορολογούμενους, καθώς σήμερα περισσότερες από 2.100 περιοχές σε όλη τη χώρα βρίσκονται εκτός αντικειμενικού συστήματος. Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει τη σταδιακή ένταξή τους στο σύστημα αντικειμενικών αξιών.
Το σχέδιο για την πλήρη ψηφιακή υποβολή δηλώσεων μεταβίβασης ακινήτων μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY προχωράει σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας στην αγορά ακινήτων, καθώς πολλοί φορολογούμενοι επιδιώκουν να ολοκληρώσουν αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές πριν από τη νέα αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών, η οποία εκτιμάται ότι θα φέρει σημαντικές αυξήσεις σε αρκετές περιοχές. Βέβαια, η επόμενη αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών προσδιορίζεται για το 2028, εξέλιξη που δίνει χρόνο σε όσους ενδιαφέρονται να αγοράσουν ακίνητο.
Σήμερα, στις περιοχές εκτός αντικειμενικού συστήματος, η φορολογητέα αξία υπολογίζεται μέσω εκτιμήσεων από τις ΔΟΥ, διαδικασία που συχνά προκαλεί καθυστερήσεις πολλών μηνών. Το νέο ψηφιακό μοντέλο αναμένεται να διευκολύνει ιδιαίτερα κατοίκους νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, όπου μεγάλο μέρος των ακινήτων παραμένει εκτός αντικειμενικού προσδιορισμού.
Στόχος της ΑΑΔΕ είναι η περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών ακινήτων, ώστε να περιοριστούν τα λάθη και να επιταχυνθούν οι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις στοιχείων. Ήδη η ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων για ακίνητα εντός αντικειμενικού συστήματος έχει μειώσει σημαντικά τον χρόνο ολοκλήρωσης των υποθέσεων, με τις περισσότερες διαδικασίες να ολοκληρώνονται χωρίς επίσκεψη στις φορολογικές υπηρεσίες.
Παρά τις αλλαγές, η μεταβίβαση ενός ακινήτου εξακολουθεί να απαιτεί σημαντικό χρόνο. Σύμφωνα με την έκθεση «Subnational Business Ready in Greece» της Παγκόσμιας Τράπεζας, η ολοκλήρωση μιας μεταβίβασης μπορεί να διαρκέσει από 56 ημέρες στην Αλεξανδρούπολη έως και 213 ημέρες στη Θεσσαλονίκη, ενώ στην Αθήνα φτάνει τις 136 ημέρες και στη Λάρισα τις 142 ημέρες.
Η διαφοροποίηση αυτή αποδίδεται κυρίως στον χρόνο μετάβασης κάθε περιοχής από το παλαιό σύστημα υποθηκοφυλακείων στο Κτηματολόγιο. Παράλληλα, εκτιμάται ότι εκατοντάδες χιλιάδες πράξεις μεταβίβασης βρίσκονται σε εκκρεμότητα σε διάφορα στάδια της διαδικασίας, από τον έλεγχο τίτλων έως την καταχώριση στο Κτηματολόγιο, επηρεάζοντας συνολικά τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων.
