Σε «τεντωμένο σχοινί» κινείται η οικονομική βιωσιμότητα φωτοβολταϊκών πάρκων, κυρίως μικρομεσαίων παραγωγών, καθώς τα έσοδά τους συρρικνώνονται ολοένα περισσότερο, λόγω της αυξητικής τάσης που καταγράφεται στη συχνότητα τόσο των περικοπών όσο και των μηδενικών – αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών.
Είναι ενδεικτικό πως οι εισροές των πάρκων έχουν συρρικνωθεί ήδη σε τέτοιο βαθμό μέσα στο 2026, ώστε υπάρχουν ήδη έργα τα οποία με δυσκολία μπορούν να εξυπηρετήσουν τα τραπεζικά δάνεια χάρις στα οποία υλοποιήθηκαν. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα οικονομικά δεδομένα θα επιδεινωθούν ακόμη περισσότερα μέσα στο αμέσως επόμενο δίμηνο. Ως συνέπεια, υπάρχουν αναλυτές που υποστηρίζουν ότι δεν θα αργήσει το πρώτο «κύμα» κόκκινων δανείων στον κλάδο.
Το αισιόδοξο είναι πως το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει επίγνωση του σημείου καμπής στο οποίο βρίσκεται η αγορά. Επομένως, εξετάζει μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να μετριάσουν την πίεση στα οικονομικά των ηλιακών πάρκων έστω και παροδικά – καθώς εκτιμάται πως σε μία 3ετία, με την εγκατάσταση ενός επαρκούς χαρτοφυλακίου μπαταριών, θα αποκατασταθούν σε σημαντικό βαθμό τα έσοδα των πάρκων από την πώληση της παραγωγής τους στις χονδρεμπορικές αγορές.
Τι εξετάζει το υπουργείο
Σε αυτό το πλαίσιο, ένα από τα «αντίδοτα» που μελετά το ΥΠΕΝ είναι η παροδική αύξηση της ταρίφας με την οποία πληρώνονται τα έργα για κάθε κιλοβατώρα που εγχέουν στο δίκτυο. Με μία τέτοια αύξηση, θα μπορέσει να ανακοπεί η μείωση των εσόδων των έργων, αφού αν και θα είναι μειωμένη η παραγωγή που «περνά» στις αγορές, θα έχει πλέον ενισχυθεί η τιμή πώλησής της. Επομένως, το οικονομικό ισοζύγιο των πάρκων θα βελτιωθεί, απομακρύνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο να κοκκινίσουν τα δάνεια.
Όπως επισημαίνουν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου, το σκεπτικό είναι η στήριξη να είναι προσωρινή, μέχρι να αποκατασταθούν βιώσιμες συνθήκες στην αγορά, μέσω των μπαταριών. Κατά συνέπεια, όλα τα επιπλέον έσοδα που θα εξασφαλίσουν οι παραγωγοί (με την αύξηση της ταρίφας) θα επιστραφούν έπειτα από μερικά χρόνια, μέσω της μείωσης του εγγυημένου τους εσόδου.
Πάντως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχέδιο βρίσκεται σε αρχικά στάδια επεξεργασίας, με συνέπεια να μην έχει αναλυθεί η επίπτωση στην «πηγή» χρηματοδότησης της παρέμβασης, δηλαδή στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ. Επίσης, δεν έχει προσδιοριστεί η δυνητική περίμετρος του μέτρου, δηλαδή ποια έργα θα ωφεληθούν.
Παραγωγή στα… αζήτητα
Το πρόβλημα ανέκυψε σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι επενδύσεις στις ΑΠΕ σχεδόν μονοπωλήθηκαν από τα φωτοβολταϊκά, χωρίς παράλληλα να υπάρξει ούτε αύξηση της ζήτησης ούτε εγκατάσταση μπαταριών – οι οποίες θα μπορούσαν να «μεταφέρουν» μέρος της «πράσινης» παραγωγής για κατανάλωση σε άλλες ώρες του 24ωρου.
Ως συνέπεια, ειδικά τις μεσημβρινές ώρες, που κινείται στο ζενίθ η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, αυξάνονται συνεχώς οι ανανεώσιμες Μεγαβατώρες που πρέπει να μείνουν εκτός συστήματος, για να διατηρηθεί η ευστάθεια.
Μέχρι και πέρυσι το καλοκαίρι, οι απορρίψεις γίνονταν αποκλειστικά από τους Διαχειριστές. Από τότε, με παρεμβάσεις που έγιναν στη λειτουργία του ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, άνοιξε ο δρόμος ώστε όποτε υπάρχει υπερπαραγωγή ΑΠΕ, να διαμορφώνονται μηδενικές ή αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές.
Αυξητική τάση
Ενδεικτικό της ανοδικής τάσης είναι ότι πέρυσι οι περικοπές έφτασαν τις 1.850 GWh, με τις εκτιμήσεις να «μιλούν» για άλμα κατά 80% φέτος. Επίσης, οι ώρες με μηδενικές-αρνητικές τιμές άγγιξαν το 2025 τις 339, ενώ στο πρώτο δίμηνο του 2026 ήδη κινήθηκαν στις 76.
Οι παραπάνω επιπτώσεις «μεταφράζονται» σε μείωση των εσόδων των ΑΠΕ και πλήττουν κυρίως τα φωτοβολταϊκά – καθώς υπερπαραγωγή ΑΠΕ εμφανίζεται κυρίως τις μεσημβρινές ώρες. Οι περικοπές των Διαχειριστών μειώνουν τα έσοδα όλων των έργων όλων των επενδυτών, ενώ οι μηδενικές – αρνητικές τιμές «αγγίζουν» κατά κύριο λόγο τα φωτοβολταϊκά με ένα συγκεκριμένο είδος κρατικής στήριξης (Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης, ΣΕΔΠ).
Αν και οι παραπάνω παρενέργειες πλήττουν όλους τους επενδυτές, οι ενεργειακοί Όμιλοι είναι πιο θωρακισμένοι, είτε αν έχουν διαφοροποιημένο τεχνολογικά χαρτοφυλάκιο είτε -ακόμη περισσότερο- αν δραστηριοποιούνται στη λιανική. Αντίθετα, οι εταιρείες που έχουν επενδύσει αποκλειστικά στην ηλιακή τεχνολογία, όπως και οι μικρομεσαίοι παραγωγοί, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις απώλειες εσόδων.
