«Γκάζι» σε ένα κρίσιμο εργαλείο για τη συνέχιση των επενδύσεων στις ΑΠΕ φιλοδοξεί να βάλει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, συγκαλώντας αύριο, Τετάρτη 29 Απριλίου, σύσκεψη με τον ΑΔΜΗΕ και τη Ρυθμιστική Αρχή, προκειμένου να «ξεκλειδώσει» το πλαίσιο των λεγόμενων ευέλικτων όρων σύνδεσης. Πρόκειται για μια παρέμβαση που φιλοδοξεί να απαντήσει σε μερικά από τα πιο βασικά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος, δηλαδή τον περιορισμένο ηλεκτρικό «χώρο» και την αβεβαιότητα για τα έσοδα των νέων έργων.
Οι ευέλικτοι όροι σύνδεσης συνιστούν ένα νέο μοντέλο πρόσβασης στο ηλεκτρικό σύστημα. Στην πράξη, οι νέοι σταθμοί ΑΠΕ δεν θα έχουν εγγύηση για πλήρη απορρόφηση της παραγωγής τους, αλλά μόνο για ένα μέρος της, αν πρέπει να εφαρμοστούν από τον ΑΔΜΗΕ περικοπές για να αποτραπούν φαινόμενα συμφόρησης. Με αυτόν τον τρόπο, για τη συγκεκριμένη δυναμικότητα που θα αποκτήσει το ηλεκτρικό σύστημα, μέσω των έργων αναβάθμισης που δρομολογεί ο ΑΔΜΗΕ, θα μπορούν να «χωρέσουν» όσο το δυνατόν περισσότερες μονάδες.
Η λογική πίσω από την προσέγγιση είναι από τη μία πλευρά να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας, για καινούριες ΑΠΕ. Επίσης, στόχος είναι να στηριχθούν και χρηματοοικονομικά νέες επενδύσεις, προσφέροντας ενός σημαντικού βαθμού ορατότητα για τα έσοδά τους.
«Γκάζι» σε νέες ΑΠΕ
Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαχειριστής θα έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει λειτουργικούς περιορισμούς στους σταθμούς ΑΠΕ, όταν υπάρχει κίνδυνος υπερφόρτωσης του τοπικού δικτύου (συμφόρηση). Ωστόσο, αν οι περικοπές ξεπερνούν το επίπεδο της εγγυημένης απορρόφησης, θα ενεργοποιείται μηχανισμός αποζημίωσης για τους παραγωγούς, στοιχείο που θα λειτουργεί ως κρίσιμη δικλίδα ασφαλείας για την οικονομική παράμετρο λειτουργίας των έργων.
Οι ανάγκες για «ψαλίδι» από τον ΑΔΜΗΕ θα μεταβάλλονται στον χρόνο. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις θα μειώνονται σταδιακά, καθώς θα προχωρούν τα έργα αναβάθμισης του συστήματος μεταφοράς, που θα αυξάνουν τοπικά τη χωρητικότητά του. Παρ’ όλα αυτά, θα υπάρξουν περιπτώσεις όπου η αρχικά εγγυημένη απορρόφηση δεν θα μεταβάλλεται, κάτι που θα συμβεί σε έργα τα οποία έχουν εγκατασταθεί σε περιοχές όπου είναι αντι-οικονομικό να γίνουν έργα αναβάθμισης από τον Διαχειριστή.
Σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω θα περιγράφονται λεπτομερώς στις συμβάσεις που θα καλούνται να υπογράψουν οι επενδυτές. Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του νέου πλαισίου θα είναι η δυνατότητα διαφοροποίησης της μέγιστης ισχύος έγχυσης ανά χρονική περίοδο. Έτσι, θα λαμβάνονται υπόψη τα πραγματικά προφίλ παραγωγής των έργων, επιτρέποντας μια πιο «έξυπνη» διαχείριση του ηλεκτρικού συστήματος.
Μέγιστη αξιοποίηση του ηλεκτρικού «χώρου»
Στην πράξη, η προσέγγιση των ευέλικτων όρων βασίζεται στο γεγονός ότι οι ΑΠΕ σπάνια λειτουργούν ταυτόχρονα στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους. Για παράδειγμα, τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά σε μια περιοχή δεν φτάνουν κατά κανόνα στο ζενίθ παραγωγής την ίδια χρονική στιγμή, καθώς σπάνια η μέγιστη ηλιοφάνεια συνδυάζεται με μέγιστο αιολικό δυναμικό. Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα μπορεί να φιλοξενήσει περισσότερη εγκατεστημένη ισχύ από τη θεωρητική του ικανότητα.
Κατά συνέπεια, ακόμη και με πλεονάζουσα εγκατεστημένη ισχύ (το γνωστό overbooking) οι περιπτώσεις πραγματικής συμφόρησης θα είναι περιορισμένες. Σε αυτές τις εξαιρέσεις, ο ΑΔΜΗΕ θα παρεμβαίνει περιορίζοντας προσωρινά την παραγωγή των έργων. Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα δεν καταγράφονται φαινόμενα συμφόρησης στο σύστημα, γεγονός που καταδεικνύει ότι ακόμη σε καμία περιοχή ο ηλεκτρικός «χώρος» δεν έχει φτάσει στα όριά του.
Σημαντική είναι και η διάκριση ανάμεσα στο «ψαλίδι» για αποφυγή συμφόρησης, με την απώλεια εσόδων των έργων λόγω υπερπαραγωγής έναντι της ζήτησης. Οι ευέλικτοι όροι σύνδεσης αφορούν αποκλειστικά την αποσόβηση υπερφόρτωσης του δικτύου και όχι τις περιπτώσεις υπερπαραγωγής ΑΠΕ. Εξάλλου, κατά τις περιόδους υπερπαραγωγής εμφανίζονται αρνητικές τιμές στην αγορά, που με τη σειρά τους αποτελούν έτσι κι αλλιώς αντικίνητρο στη λειτουργία των ΑΠΕ, αφού σε αντίθετη περίπτωση οι μονάδες θα πρέπει να πληρώνουν για την ενέργεια που εγχέουν στο σύστημα.
Ορατότητα εσόδων
Πέρα από τη βέλτιστη διαχείριση του διαθέσιμου «χώρου», το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να προσφέρει κάτι εξίσου κρίσιμο για τους επενδυτές: μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Η ύπαρξη ενός καθορισμένου ορίου εγγυημένης απορρόφησης, σε συνδυασμό με μηχανισμό αποζημίωσης, δημιουργεί ένα πιο σταθερό πλαίσιο για την εκτίμηση των εσόδων.
Σήμερα οι επενδυτές καλούνται να δραστηριοποιηθούν σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα είναι πολυεπίπεδη. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η μεταβλητότητα της αγοράς και οι συχνές απορρίψεις «πράσινων» Μεγαβατώρων λόγω υπερπαραγωγής. Από την άλλη, απουσιάζει ένα σαφές πλαίσιο για τις απώλειες λόγω συμφόρησης, που είναι σίγουρο πως θα υπάρξουν στο μέλλον.
Με τους ευέλικτους όρους σύνδεσης, επιχειρείται να εξαλειφθεί η δεύτερη αβεβαιότητα. Κάτι που σημαίνει πως δημιουργούνται πιο θετικές συνθήκες για τη χρηματοδότηση νέων έργων.
Προς νομοθέτηση
Η σύσκεψη ΥΠΕΝ,ΑΔΜΗΕ και ΡΑΑΕΥ θα αποτελέσει το πρώτο βήμα ώστε το πλαίσιο των ευέλικτων όρων σύνδεσης να ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία. Καθώς το νέο καθεστώς πρόσβασης στο ηλεκτρικό σύστημα προβλέπεται στην αναθεώρηση της Οδηγίας 2019/944, η εισαγωγή στο εθνικό δίκαιο θα γίνει με τη «μεταφορά» της εν λόγω Οδηγίας.
Για τον υπολογισμό της εγγυημένης απορρόφησης, ο ΑΔΜΗΕ έχει στα σκαριά μελέτες ανά περιοχή, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τόσο τα έργα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία όσο και εκείνα που διαθέτουν όρους σύνδεσης. Γι’ αυτόν τον προσδιορισμό, θα λαμβάνονται υπόψη τόσο τα εν λειτουργία έργα όσο και οι μονάδες που έχουν ήδη λάβει Οριστικούς Όρους Σύνδεσης. Με βάση τις μελέτες, ο Διαχειριστής θα προχωρήσει στη συνέχεια σε εισήγηση στη ΡΑΑΕΥ για την έγκριση της μεθοδολογίας από την οποία θα προκύπτει το κατώφλι εγγυημένης απορρόφησης ανά περιοχή.
Επομένως, θα ανοίξει ο δρόμος για να ξεκινήσει η έκδοση των πρώτων ευέλικτων όρων σύνδεσης, οι οποίες μάλιστα δεν θα αφορούν μόνο νέα έργα. Κι αυτό γιατί από την άνοιξη του 2023 κι έπειτα, όλες οι συμβάσεις σύνδεσης που υπογράφει ο ΑΔΜΗΕ δεν έχουν εγγυημένη απορρόφηση, δηλαδή θεωρητικά είναι δυνατόν για λόγους συμφόρησης ο Διαχειριστής να περικόψει έως και το 100% της ετήσιας παραγωγής τους.
Οι μελέτες θα επικαιροποιούνται τακτικά, αντανακλώντας την εξέλιξη αναβάθμισης του συστήματος. Από την άλλη πλευρά, καθώς θα αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς, τα περιθώρια εγγυημένης απορρόφησης ενδέχεται να περιορίζονται, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Το κατώφλι εγγυημένης απορρόφησης θα αποτυπώνει για κάθε περιοχή πού γέρνει αυτή η διελκυστίνδα.
