Στην DG Comp βρίσκεται ήδη η ελληνική πρόταση για το νέο σχήμα στήριξης έργων ΑΠΕ, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame, σηματοδοτώντας ουσιαστικά την έναρξη των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στο ΥΠΕΝ και την Κομισιόν για την έγκριση του νέου καθεστώτος λειτουργικής ενίσχυσης. Πρόκειται για το τρίτο κατά σειρά σχήμα στήριξης που θα εφαρμοστεί στη χώρα μας, με την «αρχιτεκτονική» του να αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την εξέλιξη του ενεργειακού μίγματος τα επόμενα χρόνια.
Το νέο καθεστώς προβλέπει την υλοποίηση ενός χαρτοφυλακίου έργων ΑΠΕ συνολικής ισχύος έως 4,5 GW, τα οποία θα εξασφαλίζουν εγγυημένο έσοδο μέσω συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης. Αν και η τελική κατανομή της δημοπρατούμενης ισχύος ανά τεχνολογία θα «κλειδώσει» μέσα από τη διαπραγμάτευση με τις ευρωπαϊκές αρχές, με βάση τις ίδιες πληροφορίες το μεγαλύτερο μέρος του χαρτοφυλακίου θα αφορά χερσαία αιολικά πάρκα χωρίς μπαταρία.
Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιχειρεί να αξιοποιήσει το κίνητρο της ταρίφας ώστε να ενισχυθεί η διείσδυση των αιολικών στο εγχώριο ενεργειακό μίγμα, περιορίζοντας τη σημερινή ανισορροπία που έχει δημιουργηθεί από τη ραγδαία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών.
Φωτοβολταϊκά με αποθήκευση
Η δεύτερη μεγαλύτερη τεχνολογία που θα περιλαμβάνει το νέο σχήμα θα είναι τα φωτοβολταϊκά, τα οποία όμως θα πρέπει να συνοδεύονται από μπαταρία «πίσω από τον μετρητή». Στην πράξη, η αποθήκευση θα επιτρέπει στα πάρκα να περιορίζουν την έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας τις μεσημβρινές ώρες, όταν κορυφώνεται η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, αποθηκεύοντας μέρος της ενέργειας ώστε να τη διαθέτουν στο σύστημα μετά τη δύση του ήλιου.
Για τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά με μπαταρία, η επιλογή των έργων θα γίνεται μέσω μειοδοτικών διαγωνισμών. Επομένως, θα προκρίνονται τα πρότζεκτ που θα διεκδικούν το χαμηλότερο δυνατό εγγυημένο έσοδο. Αντίθετα, για τις υπόλοιπες «πράσινες» τεχνολογίες (μονάδες βιομάζας- βιοαερίου, μικρά υδροηλεκτρικά και σταθμοί ΣΗΘΥΑ) προβλέπεται διοικητικά οριζόμενη ταρίφα, χωρίς ανταγωνιστικές διαδικασίες, λόγω της περιορισμένης διείσδυσής τους στο εγχώριο σύστημα.
Το διακύβευμα του νέου σχήματος είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το εγγυημένο έσοδο παραμένει η πιο βασική «φόρμουλα» υλοποίησης επενδύσεων ΑΠΕ. Κι αυτό γιατί οι διασφαλισμένες μελλοντικές ταμειακές ροές επιτρέπουν πιο ευνοϊκούς όρους τραπεζικής χρηματοδότησης και, κατά συνέπεια, χαμηλότερο συνολικό κόστος υλοποίησης των έργων.
Περισσότερη «πράσινη» παραγωγή μετά τη δύση του ήλιου
Οι δύο εναλλακτικοί δρόμοι εμπορικής δραστηριοποίησης των ΑΠΕ είναι είτε τα μακροχρόνια διμερή συμβόλαια («πράσινα» PPAs) είτε η απευθείας συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στην ελληνική αγορά παραμένει περιορισμένος ο αριθμός των μεγάλων καταναλωτών για τους οποίους έχει οικονομικό νόημα η σύναψη PPAs, με συνέπεια το εργαλείο αυτό να μην μπορεί να υποστηρίξει μαζικά νέες επενδύσεις.
Από την άλλη πλευρά, η απευθείας έκθεση στην αγορά συνεπάγεται υψηλή αβεβαιότητα ως προς τα μελλοντικά έσοδα των παραγωγών, ειδικά σε μία περίοδο όπου οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές εμφανίζονται ολοένα συχνότερα στην αγορά ηλεκτρισμού. Επομένως, τα έργα αυτά δύσκολα χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες.
Στο πλαίσιο αυτό, με δεδομένο το σημαντικό αποτύπωμα που θα έχει στην εγχώρια αγορά το σχήμα στήριξης, η επιλογή του ΥΠΕΝ να δώσει προτεραιότητα στα αιολικά αναμένεται να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη σχεδόν «μονοκαλλιέργεια» φωτοβολταϊκών που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις αρχές του 2026 η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών είχε φτάσει τα 11,7 GW, όταν τα αιολικά περιορίζονταν στα 5,6 GW, ενώ όλες οι υπόλοιπες τεχνολογίες μαζί δεν ξεπερνούσαν τα 0,6 GW.
Η μεγάλη διείσδυση των φωτοβολταϊκών έχει οδηγήσει σε υπερπαραγωγή κυρίως τις μεσημβρινές ώρες, με αποτέλεσμα να πυκνώνουν οι περικοπές ενέργειας αλλά και οι μηδενικές ή αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές. Την ίδια στιγμή, μετά τη δύση του ήλιου, στο μίγμα κυριαρχούν οι ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Επομένως, η ενίσχυση των αιολικών και των φωτοβολταϊκών με μπαταρία εκτιμάται πως θα συμβάλει στην εξομάλυνση αυτής της στρέβλωσης.
Ανατροπή με τον ηλεκτρικό «χώρο»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δεύτερη βασική καινοτομία που, σύμφωνα με πληροφορίες, θα ενσωματώνει το νέο καθεστώς. Κι αυτό γιατί, για πρώτη φορά, για να συμμετάσχει ένα έργο στους διαγωνισμούς, δεν θα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση το να διαθέτει όροι σύνδεσης.
Συνεπώς, ακόμη και εντελώς νέα έργα, χωρίς κατακυρωμένο ηλεκτρικό «χώρο», θα μπορούν να διεκδικούν ένταξη στο σχήμα. Αν επιλεγούν, τότε πέρα από την ταρίφα θα αποκτούν και τη δυνατότητα πρόσβασης στο ηλεκτρικό σύστημα. Πρόκειται για πλήρη ανατροπή σε σχέση με τα προηγούμενα καθεστώτα λειτουργικής ενίσχυσης, όπου «διαβατήριο» συμμετοχής ήταν η κατοχή όρων σύνδεσης.
Ουσιαστικά, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να προσδώσει ανταγωνιστικό χαρακτήρα και στη δέσμευση ηλεκτρικής δυναμικότητας, ώστε ο διαθέσιμος «χώρος» να κατευθυνθεί σε έργα με πραγματικές πιθανότητες υλοποίησης, και μάλιστα σε σύντομα χρονικά διαστήματα.
Σήμερα, η εξασφάλιση όρων σύνδεσης εξαρτάται από τη θέση κάθε έργου στις σειρές προτεραιότητας που έχει καθορίσει το υπουργείο μέσω Υπουργικής Απόφασης. Ωστόσο, το μοντέλο αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντική δέσμευση ηλεκτρικού χώρου από πρότζεκτ τα οποία παραμένουν ανενεργά ή καθυστερούν επ’ αόριστον.
Ανοίγει το επενδυτικό πεδίο
Η νέα προσέγγιση θα διευρύνει σημαντικά τη «δεξαμενή» των επενδυτών που θα μπορούν να διεκδικήσουν ένταξη στο καθεστώς στήριξης. Παρ’ ότι τα έργα που διαθέτουν ήδη όρους σύνδεσης υπολογίζεται ότι αγγίζουν τα 15 GW σε συνολική ισχύ, η δυνατότητα συμμετοχής και νέων πρότζεκτ θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό στους διαγωνισμούς.
Μία αντίστοιχη φόρμουλα είχε εφαρμοστεί και στους διαγωνισμούς για αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης. Εκεί, «φίλτρο» για την οικονομική βιωσιμότητα των επενδύσεων αποτέλεσαν οι υψηλές εγγυητικές επιστολές συμμετοχής, μέσω των οποίων διασφαλιζόταν η φερεγγυότητα των επενδυτών.
Παράλληλα, στους ίδιους διαγωνισμούς προβλέπονταν αυστηρές προθεσμίες υλοποίησης, με αντίστοιχα υψηλές εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης. Σε περίπτωση μη τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων, ενεργοποιούνταν οικονομικά «πέναλτι» μέσω κατάπτωσης των επιστολών. Αντίστοιχες ασφαλιστικές δικλίδες αναμένεται να υιοθετηθούν και στο νέο σχήμα ΑΠΕ, ώστε όχι μόνο οι λειτουργικές ενισχύσεις αλλά και ο ηλεκτρικός «χώρος» να κατευθυνθούν σε ώριμες και πραγματικά υλοποιήσιμες επενδύσεις.
