Στο «στόχαστρο» της κυβέρνησης μπαίνει η επιστροφή έως και 60.000 Ελλήνων επιστημόνων προκειμένου να καλυφτούν οι ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό αλλά και να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης. Αυτό ανέφεραν πηγές του powergame.gr κυβερνητικά στελέχη στο περιθώριο της χθεσινής εκδήλωσης την οποία συνδιοργάνωσε η αντιπροεδρία της κυβέρνησης, ο ΟΟΣΑ και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου προκειμένου να παρουσιαστεί η μελέτη του ΟΟΣΑ με θέμα την «ελληνική διασπορά».
Σύμφωνα με τη μελέτη, 60.000 Έλληνες ερευνητές και ακαδημαϊκοί διαμένουν στο εξωτερικό και αποτελούν ένα δυνητικά αξιοποιήσιμο ανθρώπινο πόρο είτε μέσω επαναπατρισμού, είτε μέσω δικτύωσης (brain circulation).
Όπως επισημαίνεται από τον ΟΟΣΑ, η σύνδεση με τη διασπορά δεν αφορά μόνο την επιστροφή, αλλά και τη μεταφορά γνώσης, εμπειρίας και συνεργασιών προς όφελος της χώρας.
Η βασική πρόκληση δεν είναι μόνο πλέον απλώς η αναστροφή του brain drain, όπως αναφέρει η ίδια μελέτη, αλλά η μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης της διεθνούς κινητικότητας των Ελλήνων.
Με τον όρο «διεθνής κινητικότητα» εννοείται η κατάσταση εκείνη που ένας Έλληνας δεν πηγαίνει μια φορά άπαξ στο εξωτερικό ή έρχεται από το εξωτερικό, αλλά βρίσκεται σε μία διαρκή διαδικασία μετακίνησης από και προς τη χώρα του.
Τι αναφέρει η μελέτη του ΟΟΣΑ
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική διασπορά «τις τελευταίες δεκαετίες, η Ελλάδα γνώρισε σημαντικές εκροές υψηλού μορφωτικού επιπέδου εργαζομένων, δημιουργώντας μια μεγάλη και ποικιλόμορφη δεξαμενή Ελλήνων μεταναστών υψηλής ειδίκευσης στο εξωτερικό. Αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική απώλεια ταλέντων για την εγχώρια αγορά εργασίας και μια σημαντική ευκαιρία εάν οι συνδέσεις με αυτές άτομα μπορούν να ενισχυθούν».
Παρακάτω τονίζεται πως «είναι ενθαρρυντικό ότι τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί αύξηση της μετανάστευσης με επιστροφή, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων και μορφωμένων Ελλήνων. Αυτή η τάση έχει ξεδιπλωθεί όχι μόνο παράλληλα με την βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, αλλά και στο πλαίσιο στοχευμένων πολιτικών προσπαθειών για την προσέλκυση της Ελλάδας
μετανάστες και μέλη της διασποράς».
«Αυτές οι εξελίξεις», σημειώνεται, «έχουν σημαντικές δυνατότητες για δεξιότητες την ανάπτυξη και την καινοτομία στην Ελλάδα αλλά και τονίζουν την ανάγκη για καλά δομημένες πολιτικές που να υποστηρίζουν βιώσιμη επανένταξη».
«Πολλοί Έλληνες ερευνητές εκφράζουν ενδιαφέρον να επιστρέψουν ή να επανασυσχετιστούν με την Ελλάδα είτε προσωρινά, είτε μέσω μίας “κυκλικής κινητικότητας”», αναφέρει ο ΟΟΣΑ.
Παράλληλα, ο διεθνής οργανισμός προτείνει 4 μέτρα για την ενίσχυση της διεθνούς κινητικότητας των Ελλήνων:
1. Ενίσχυση της διακυβέρνησης και του συντονισμού μέσω διυπουργικού μηχανισμού
Ο ΟΟΣΑ τονίζει πως «καθώς οι προσπάθειες πολιτικής καλύπτουν όλο και περισσότερο τη φορολογία, τις δεξιότητες, την έρευνα και την καινοτομία, την ένταξη στην αγορά εργασίας και ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, ο αποτελεσματικός συντονισμός θα γίνεται όλο και πιο σημαντικός. Η ίδρυση μόνιμου διυπουργικού μηχανισμού, ο οποίος θα είναι αφιερωμένος στη δέσμευση της διασποράς και την επιστροφή θα βοηθούσε να βρεθούν τα ζητήματα αυτά στο επίκεντρο της κυβέρνησης και διασφαλίζουν τη στρατηγική συνέχεια».
«Ένας τέτοιος μηχανισμός», σημειώνει η ίδια μελέτη «θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως φόρουμ για την ευθυγράμμιση των στόχων, την αλληλουχία των μεταρρυθμίσεων και την παρακολούθηση της προόδου σε όλους τους τομείς πολιτικής, ενώ παράλληλα διευκολύνει τη δομημένη δέσμευση με τους κοινωνικούς εταίρους, τις περιφερειακές αρχές (…)».
2. Βελτίωση της παροχής υπηρεσιών πληροφόρησης για την Ελλάδα
«Πρόσφατες πρωτοβουλίες υποδεικνύουν απτή πρόοδο στην ενίσχυση της ψηφιακής αλληλεπίδρασης με τους Έλληνες του εξωτερικού. Η επικείμενη έναρξη λειτουργίας του diaspora.mfa.gr, που αναπτύχθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών, αντιπροσωπεύει ένα
σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού χώρου για τους Έλληνες του εξωτερικού», συνεχίζει η μελέτη του ΟΟΣΑ.
Και συμπληρώνει, αναφέροντας πως «σχεδιασμένη ως μια δυναμική πλατφόρμα για την προώθηση δραστηριοτήτων της διασποράς, τη διευκόλυνση της δικτύωσης και τη διάδοση πληροφοριών, έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως πολιτιστικός και επαγγελματικός κόμβος, εκπαιδευτικός πόρος και χώρος αλληλεπίδρασης και ανταλλαγής. Η προγραμματισμένη ανάπτυξη μιας συμπληρωματικής εφαρμογής για κινητά ενισχύει περαιτέρω την προσβασιμότητα και αντικατοπτρίζει μια προσέγγιση με επίκεντρο τον χρήστη».
Ο διεθνής οργανισμός αναφέρει πως «η συνεχής ανάπτυξη της πλατφόρμας προσφέρει περιθώρια για τη σταδιακή εξέλιξή της σε ένα πιο ολοκληρωμένο ψηφιακό σημείο εισόδου για τη μετανάστευση, τη συμμετοχή της διασποράς και πληροφορίες σχετικά με την επιστροφή. Καθώς η χρήση της επεκτείνεται, το πεδίο εφαρμογής της θα μπορούσε να διευρυνθεί μέσω σαφέστερης καθοδήγησης σε διοικητικές διαδικασίες σχετικές με την επιστροφή μεταναστών, τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας, τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας και τις υπηρεσίες που σχετίζονται με την οικογένεια, όπως η εκπαίδευση και η κοινωνική προστασία. Ο ισχυρός συντονισμός με άλλες δημόσιες διοικήσεις θα ήταν σημαντικός για να διασφαλιστεί η συνοχή».
Ο ΟΟΣΑ τονίζει πως «μακροπρόθεσμα, η αξία της πλατφόρμας θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το εύρος των παρεχόμενων πληροφοριών, αλλά και από τη διακυβέρνησή της, την προσαρμοστικότητα και την ανταπόκρισή της στις ανάγκες των χρηστών. Η τακτική συμμετοχή των χρηστών, η ανάπτυξη ενοτήτων που επιτρέπει πρόσθετες λειτουργίες με την πάροδο του χρόνου και η χρήση αναλυτικών στοιχείων για την καλύτερη κατανόηση των προφίλ των χρηστών θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη συνεχή βελτίωση. Με αυτόν τον τρόπο, η πλατφόρμα θα μπορούσε προοδευτικά να χρησιμεύσει όχι μόνο ως κόμβος πληροφοριών και δικτύωσης, αλλά και ως ένα ευέλικτο ψηφιακό θεμέλιο που υποστηρίζει ευρύτερους στόχους που σχετίζονται με τη συμμετοχή της διασποράς, την κινητικότητα και την επιστροφή».
«Ταυτόχρονα», σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, «η ενίσχυση των υπηρεσιών επανένταξης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο παραμένει καθοριστικής σημασίας. Η στοχευμένη διοικητική καθοδήγηση, η διαμεσολάβηση στην αγορά εργασίας και τα μέτρα υποστήριξης της οικογένειας, όπως η εκπαίδευση και η ενημέρωση για τη φροντίδα των παιδιών, μπορούν να μειώσουν το κόστος μετάβασης και να συντομεύσουν τα χρονοδιαγράμματα επανένταξης. Η διαφοροποίηση της υποστήριξης ανά προφίλ, ειδικά για τους νεότερους επιστρέφοντες και για όσους δεν εμπίπτουν σε επαγγέλματα υψηλού εισοδήματος ή σε αυστηρά ρυθμιζόμενα επαγγέλματα, θα βοηθούσε να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες επανένταξης ανταποκρίνονται στις ποικίλες ανάγκες».
3. Εμβάθυνση των δεσμών με την πολιτική δεξιοτήτων, έρευνας και καινοτομίας
«Τα στοιχεία σε αυτήν την έκθεση υποδεικνύουν τον αυξανόμενο ρόλο της Ελλάδας στα συστήματα κυκλοφορίας “εγκεφάλων”, αντί για την απώλεια ταλέντων προς μία κατεύθυνση», αναφέρει ο ΟΟΣΑ.
«Για να αξιοποιηθεί αυτό, τα εθνικά εργαλεία θα μπορούσαν να ευθυγραμμιστούν περαιτέρω με πρωτοβουλίες ταλέντων, έρευνας και καινοτομίας σε επίπεδο ΕΕ, δημιουργώντας σαφέστερες οδούς για συνεργασία, προσωρινή κινητικότητα και μακροπρόθεσμη επιστροφή. Η διευκόλυνση της συμμετοχής ερευνητών και επαγγελματιών της διασποράς σε εθνικές ερευνητικές
υποδομές, οικοσυστήματα καινοτομίας και επιχειρηματικά δίκτυα, είτε από το εξωτερικό είτε μετά την επιστροφή, μπορεί να ενισχύσει τη μεταφορά γνώσης».
4. Ενίσχυση της παρακολούθησης, των στοιχείων και της μάθησης
«Καθώς το τοπίο κινητικότητας στην Ελλάδα γίνεται πιο περίπλοκο, ο σχεδιασμός και η προσαρμογή πολιτικής θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από ισχυρά στοιχεία», αναφέρει η ίδια μελέτη.
Ο ΟΟΣΑ τονίζει πως «η επέκταση και η εναρμόνιση της συλλογής δεδομένων για τους μετανάστες, τα μέλη της διασποράς και τους επαναπατριζόμενους, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης χρήσης διοικητικών πηγών και στοχευμένων ερευνών, θα υποστήριζε περαιτέρω αυτήν την προσπάθεια».
«Σε αυτό το πλαίσιο», σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, «η δημιουργία ενός κεντρικού κόμβου γνώσης θα μπορούσε να βοηθήσει στην ενοποίηση της έρευνας, των αξιολογήσεων πολιτικής και των ορθών πρακτικών, χρησιμεύοντας τόσο ως εσωτερικό εργαλείο συντονισμού όσο και ως πλατφόρμα διαλόγου με τους εξωτερικούς ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένου του ακαδημαϊκού χώρου και της ίδιας της διασποράς. Ο κόμβος μπορεί να χρησιμεύσει ως αποθετήριο για την έρευνα που παράγεται από υπάρχοντα ερευνητικά κέντρα, παρατηρητήρια και κόμβους γνώσης με επίκεντρο την Ελλάδα, διασφαλίζοντας ότι οι διεθνείς γνώσεις και τα στοιχεία καταγράφονται συστηματικά. Αυτή η κεντρική πλατφόρμα θα υποστήριζε τον στρατηγικό σχεδιασμό και θα προωθούσε μια πιο συνεκτική και βασισμένη σε στοιχεία ανάπτυξη πολιτικής».
