Συστάσεις για επιπλέον μείωση της φορολογίας στο εισόδημα των νέων εργαζομένων (ιδίως εκείνων που έχουν μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα), αλλά και των οικογενειών με παιδιά κάνει ο ΟΟΣΑ στην έκθεση την οποία δημοσίευσε σήμερα (20.8.26) με θέμα τις προκλήσεις της νεολαίας στην Ελλάδα προκειμένου να πετύχει την οικονομική ανεξαρτησία της.
Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή της έκθεσης, το report αυτό εκπονήθηκε στο πλαίσιο σχετικού έργου τεχνικής υποστήριξης, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ, είχε ως στόχο να υποστηρίξει το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογενειακών Υποθέσεων της Ελλάδας στην ανάπτυξη ενός Σχεδίου Δράσης για την εφαρμογή δράσεων που σχετίζονται με τους νέους στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη Δημογραφία.
Ο γενικός στόχος του έργου, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ήταν η προώθηση της οικονομικής ανεξαρτησίας των νέων στην Ελλάδα, διευκολύνοντας τη μετάβαση στην αγορά εργασίας, επιτρέποντας την πρόσβαση σε κοινωνική υποστήριξη και δίνοντας τη δυνατότητα στους νέους να δημιουργήσουν οικογένεια, εφόσον το επιθυμούν, σε μια χρονική στιγμή της επιλογής τους.
Αυτή η δημοσίευση παρουσιάζει τη διαγνωστική έκθεση του έργου και προσδιορίζει τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Ελλάδα για την επίτευξη οικονομικής αυτονομίας και αξιολογεί τις βασικές πολιτικές που εφαρμόζονται για την υποστήριξη των νέων, συμπεριλαμβανομένων:
- πολιτικών δεξιοτήτων, απασχόλησης και επιχειρηματικότητας,
- ενεργών πολιτικών αγοράς εργασίας και κοινωνικής προστασίας·
- οικογενειακών και στεγαστικών πολιτικών.
Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ
Πιο αναλυτικά, ο ΟΟΣΑ προτείνει ανά τομέα τα ακόλουθα:
1. Μείωση φόρων για τους νέους με υψηλότερα εισοδήματα
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι αναζητούντες εργασία που μεταβαίνουν από μεσαίες σε υψηλόμισθες θέσεις εργασίας δεν λαμβάνουν επαρκή εισοδηματική στήριξη σε σύγκριση με τα προηγούμενα κέρδη τους.
Η ταχεία συσσώρευση δικαιωμάτων σε επιδόματα ανεργίας και η τρέχουσα επιβολή αμοιβαίων υποχρεώσεων και απαιτήσεων ενεργοποίησης μπορεί να δημιουργήσει κίνητρα για επαναλαμβανόμενες μεταβάσεις μεταξύ απασχόλησης και περιόδων επιδότησης εισοδήματος.
Η πιο συνεπής επιβολή των απαιτήσεων αναζήτησης εργασίας και των διαδικασιών παρακολούθησης – δηλαδή η επέκταση των μεταρρυθμίσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη – θα ενίσχυε την ενεργοποίηση, αναφέρει η ίδια έκθεση.
Οι Συντελεστές Φόρου Συμμετοχής (ΦΦΣ) – οι οποίοι μετρούν τα αντικίνητρα για εργασία – είναι υψηλοί στην Ελλάδα για τους νέους που δικαιούνται επιδόματα ανεργίας και αναλαμβάνουν χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας, αναφέρει η έκθεση του ΟΟΣΑ.
Σημειώνεται πως ο συντελεστής φόρου συμμετοχής (PTR) μετρά το ποσοστό των πρόσθετων κερδών που χάνονται λόγω φόρων και αποσυρθέντων παροχών όταν ένα μη ενεργό άτομο (όπως κάποιος που αναζητά εργασία ή λαμβάνει παροχές) μετακινείται σε αμειβόμενη απασχόληση.
Ωστόσο, υπό ορισμένες περιστάσεις και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, το ελληνικό σύστημα επιτρέπει τη σώρευση στήριξης εισοδήματος και εισοδήματος από την εργασία, οδηγώντας, προσωρινά, σε ισχυρότερα κίνητρα εργασίας. Επιπλέον, οι Συντελεστές Φόρου Συμμετοχής είναι σχετικά χαμηλοί για όσους μεταβαίνουν από την στήριξη του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ) στην απασχόληση, καθώς και για όσους μεταβαίνουν σε θέσεις εργασίας με υψηλότερους μισθούς (π.χ. με τον μέσο μισθό).
Παρ’ όλα αυτά, οι ευκαιρίες για τους νέους να έχουν πρόσβαση στις τελευταίες θέσεις (σ.σ. σε θέσεις με υψηλότερους μισθούς) παραμένουν περιορισμένες.
2. Φοροελαφρύνσεις στις οικογένειες των εργαζομένων
Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι όπως σε όλες τις χώρες, η εισοδηματική στήριξη για τις οικογένειες έχει θετικό αντίκτυπο στο καθαρό τους εισόδημα καθώς αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η στήριξη που παρέχεται από το ελληνικό σύστημα φορολογικών παροχών σε εργαζόμενες οικογένειες με παιδιά στην Ελλάδα είναι χαμηλότερη από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ενώ η εισοδηματική στήριξη σε οικογένειες χαμηλού εισοδήματος που παρέχεται για ένα επιπλέον παιδί αντιπροσωπεύει μια χαμηλή αλλά σημαντική αύξηση του καθαρού εισοδήματός τους, για τις οικογένειες της μεσαίας τάξης (δηλαδή που εργάζονται με τον μέσο μισθό) είναι πολύ χαμηλή σε σχετικούς όρους και δεν κάνει πραγματική διαφορά στο καθαρό τους εισόδημα, τονίζει ο ΟΟΣΑ.
Επιπλέον, η δομή των παροχών είναι άνιση, με την υποστήριξη για ένα τρίτο παιδί να είναι διπλάσια από αυτή των δύο πρώτων, ένας σχεδιασμός του οποίου η λογική δεν είναι σαφής δεδομένων των χαμηλών ποσοστών γονιμότητας της χώρας, επισημαίνει ο ΟΟΣΑ.
3. Πιο συστηματική παροχή επαγγελματικού προσανατολισμού
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, πολλές εταιρείες, ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, παραμένουν απρόθυμες να συμμετάσχουν σε προγράμματα μαθητείας, συχνά λόγω ανησυχιών σχετικά με τη διοικητική πολυπλοκότητα και τις οικονομικές επιπτώσεις.
Επιπλέον, οι περιορισμένοι κυβερνητικοί προϋπολογισμοί παρέχουν περιορισμένες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις και πόρους για Επαγγελματική και Εκπαιδευτική Κατάρτιση, και οι δυσκίνητοι κανονισμοί και οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις επιβραδύνουν την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και νέων προγραμμάτων.
Η αποτελεσματική εφαρμογή των πρόσφατων νομοθετικών μεταρρυθμίσεων είναι επομένως κρίσιμη για την επιτυχή βελτίωση της ποιότητας της Επαγγελματικής και Εκπαιδευτικής Κατάρτισης και τη βελτίωση της ένταξης των αποφοίτων της Επαγγελματικής και Εκπαιδευτικής Κατάρτισης στην αγορά εργασίας.
Η επαγγελματική συμβουλευτική μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη της μετάβασης των νέων στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.
Ωστόσο, λιγότεροι από τους μισούς 15χρονους στην Ελλάδα ήταν εγγεγραμμένοι σε σχολές που προσέφεραν επαγγελματική συμβουλευτική το 2022, ένα σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 82%.
Επιπλέον, περισσότερο από το 60% των μαθητών στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι το σχολείο τους έχει κάνει ελάχιστα για να τους προετοιμάσει για την ενήλικη ζωή όταν αποφοιτούν από το σχολείο, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην κατάταξη του ΟΟΣΑ.
Μια πιο συστηματική παροχή επαγγελματικού προσανατολισμού θα ήταν ευπρόσδεκτη για να διασφαλιστεί πιο ισότιμη πρόσβαση, αναφέρει η ίδια έκθεση.
Ο καλύτερος επαγγελματικός προσανατολισμός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να κάνουν εκπαιδευτικές επιλογές που ταιριάζουν με τα ενδιαφέροντα, τις κλίσεις και τις ικανότητές τους και να οδηγήσουν σε πιο ικανοποιητική απασχόληση.
4. Επιπλέον οικονομική και συμβουλευτική υποστήριξη στην νεανική επιχειρηματικότητα
Αναφορικά με την επιχειρηματικότητα, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει πως ενώ ένα σχετικά υψηλό ποσοστό νέων είναι επιχειρηματίες ή αυτοαπασχολούμενοι, ένα ποσοστό άνω του μέσου όρου αναφέρει ότι ξεκινά μια επιχείρηση επειδή δεν μπορεί να βρει (σ.σ. μισθωτή) εργασία.
Αυτό υποδηλώνει, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, ισχυρή επιχειρηματική πρόθεση και επίγνωση μεταξύ των νέων Ελλήνων, η οποία μπορεί να είναι επωφελής για την τόνωση των νεοσύστατων επιχειρήσεων και τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου εργατικού δυναμικού.
Η μετατροπή αυτής της πρόθεσης σε επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης είναι το επόμενο στάδιο, καθώς λίγοι νέοι Έλληνες επιχειρηματίες αναφέρουν ότι εισάγουν νέα προϊόντα και υπηρεσίες και ως εκ τούτου, λίγοι αναμένουν να δημιουργήσουν σημαντικό αριθμό θέσεων εργασίας.
Το ωριμάζον οικοσύστημα υποστήριξης αναμένεται να αυξήσει την ποιότητα και τον αντίκτυπο των νεοσύστατων επιχειρήσεων από νέους, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.
Το σύστημα υποστήριξης της επιχειρηματικότητας έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία 15 χρόνια με επενδύσεις από την κυβέρνηση καθώς και από τον ιδιωτικό τομέα.
Οι επιτυχίες περιλαμβάνουν μια αυξανόμενη υποδομή υποστήριξης (π.χ. θερμοκοιτίδες) και την επέκταση της εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα σε όλα τα επίπεδα. Αυτές οι βελτιώσεις θα βοηθήσουν περισσότερους νέους επιχειρηματίες να δημιουργήσουν βιώσιμες επιχειρήσεις.
Παρ ‘όλα αυτά, υπάρχει περιθώριο να ενισχυθούν οι συνδέσεις μεταξύ προσφορών οικονομικής και μη οικονομικής υποστήριξης, καθώς πολλές από αυτές προσφέρονται επί του παρόντος μεμονωμένα.
Έρευνες δείχνουν ότι η προσφορά οικονομικής και μη οικονομικής υποστήριξης, όπως η εκπαίδευση ή η καθοδήγηση στην επιχειρηματικότητα, είναι πιο πιθανό να υποστηρίξει τη βιώσιμη δημιουργία σε σύγκριση με την μόνη προσφορά χρηματοδότησης ή εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα μεμονωμένα.
Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση έχει επίσης βρεθεί ότι οδηγεί σε ισχυρότερα αποτελέσματα απασχόλησης μεταξύ των νέων, όταν η δημιουργία επιχειρήσεων δεν είναι επιτυχής.
Παρά τη μετρήσιμη πρόοδο, παραμένουν ορισμένες κρίσιμες προκλήσεις:
- Πρώτον, οι επιχειρηματικές φιλοδοξίες μεταξύ των νέων θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω μέσω της μεγαλύτερης χρήσης προτύπων, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων προσεγγίσεων για συγκεκριμένες ομάδες όπως οι νέες γυναίκες.
- Δεύτερον, η πρόσβαση στην κατάρτιση και την εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα παραμένει κάπως περιορισμένη.
Τα προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης στην επιχειρηματικότητα μπορούν να βοηθήσουν τους νέους να αποκτήσουν πολύτιμες δεξιότητες και εμπειρία που θα τους βοηθήσουν στην καριέρα τους, ανεξάρτητα από το αν θα ξεκινήσουν μια επιχείρηση.
Οι αξιολογήσεις προγραμμάτων από όλο τον ΟΟΣΑ δείχνουν συχνά ότι η απόκτηση μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων, όπως η διαχείριση κινδύνου, η ηγεσία και η ομαδική εργασία, μπορεί να ενισχύσει την απασχολησιμότητα, κάτι που αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς
δεν θα ξεκινήσουν όλοι όσοι συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης για την επιχειρηματικότητα μια επιχείρηση
Τέλος, η διαθεσιμότητα χρηματοδότησης «προ-αρχικής φάσης» για νεοσύστατες επιχειρήσεις σε πολύ πρώιμο στάδιο δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένη. Πολλές κυβερνήσεις του ΟΟΣΑ εργάζονται για να αυξήσουν την προσφορά χρηματοδότησης για νέους επιχειρηματίες, ενισχύοντας τις συνεργασίες με ιδιώτες επενδυτές και αξιοποιώντας νέες αγορές όπως πλατφόρμες crowdfunding, καταλήγει ο ΟΟΣΑ.
5. Αξιολόγηση των στεγαστικών μεταρρυθμίσεων
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση του ΟΟΣΑ, οι νέοι στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγαση.
Αυτές οι προκλήσεις αντικατοπτρίζουν έναν συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της κληρονομιάς της κρίσης στην αγορά κατοικίας, των επίμονων πιέσεων στην προσιτή τιμή σε σχέση με τα εισοδήματα και των πιέσεων που σχετίζονται με τον τουρισμό σε περιοχές υψηλής ζήτησης.
Ενώ αυτές οι πιέσεις είναι αποτέλεσμα μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών τάσεων, έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική ανεξαρτησία των νέων, την οικιστική σταθερότητα και τη δημιουργία οικογένειας.
Η κυβέρνηση έχει εισαγάγει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση πολλών από αυτές τις προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την επέκταση της προσφοράς οικονομικά προσιτών και κοινωνικών ενοικιαζόμενων κατοικιών, την κινητοποίηση κενών κατοικιών, την υποστήριξη της απόκτησης πρώτης κατοικίας και την ενίσχυση της διακυβέρνησης της στέγασης, αναφέρει η ίδια έκθεση.
Αυτές οι εξελίξεις αντιπροσωπεύουν μια σημαντική στροφή προς ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής στέγασης και παρέχουν τη βάση για περαιτέρω πρόοδο.
Είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν πλήρως οι επιπτώσεις αυτών των μεταρρυθμίσεων στην προσιτή τιμή και την πρόσβαση στη στέγαση, ιδίως για τους νέους, επισημαίνει ο ΟΟΣΑ.
Η εφαρμογή θα είναι το κλειδί και η αποτελεσματικότητα αυτών των πρωτοβουλιών θα εξαρτηθεί από επαρκείς πόρους, ισχυρή θεσμική ικανότητα και αποτελεσματικό συντονισμό σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και με ιδιωτικούς και μη κερδοσκοπικούς φορείς για τη μετατροπή των φιλοδοξιών σε βιώσιμες δράσεις και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Θα χρειαστεί συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση προκειμένου να μπορεί να εξαχθούν συμπεράσματα για τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων, τη βελτίωση του σχεδιασμού πολιτικής όπου είναι απαραίτητο και τη διασφάλιση ότι οι παρεμβάσεις φτάνουν στους νέους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
