Η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Κίνας για τους ημιαγωγούς περνά πλέον από την καρδιά της Ευρώπης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ολλανδική ASML, η μοναδική εταιρεία στον κόσμο που κατασκευάζει τα πιο προηγμένα μηχανήματα λιθογραφίας EUV, χωρίς τα οποία δεν μπορούν να παραχθούν τα ισχυρότερα chips που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, τα data centers και τις σύγχρονες αμυντικές τεχνολογίες.
Σύμφωνα με τη Welt, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να αυξήσει την πίεση στην Ολλανδία, ζητώντας αυστηρότερη ευθυγράμμιση με τους αμερικανικούς περιορισμούς εξαγωγών προς την Κίνα. Το ζήτημα πήρε νέα διάσταση μετά από δημοσίευμα του Bloomberg, το οποίο, επικαλούμενο ανώνυμες κυβερνητικές πηγές στις ΗΠΑ, μετέδωσε ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να έχει φτάσει στην Κίνα τεχνολογία EUV της ASML
. Η εταιρεία απέρριψε κατηγορηματικά την κατηγορία, τονίζοντας ότι δεν έχει παραδώσει ποτέ στην Κίνα ούτε μηχάνημα EUV ούτε εξαρτήματα ειδικά σχεδιασμένα για τέτοια συστήματα.
Το ευρωπαϊκό «κλειδί» στην αγορά chips
Η ASML δεν είναι ένας απλά ένας ακόμα προμηθευτής της βιομηχανίας ημιαγωγών. Είναι ο κρίσιμος κρίκος που επιτρέπει σε εταιρείες όπως η Nvidia, η Intel, η TSMC και η Samsung να παράγουν chips τελευταίας γενιάς. Την ώρα που οι ΗΠΑ ελέγχουν μεγάλο μέρος του λογισμικού, του cloud, του σχεδιασμού chips και της τεχνητής νοημοσύνης μέσω εταιρειών όπως οι Nvidia, Microsoft, Alphabet, Amazon, OpenAI και Anthropic, η ASML παραμένει ένα από τα λίγα στρατηγικά τεχνολογικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης.
Γι’ αυτό και η υπόθεση δεν αφορά μόνο την Κίνα, αλλά και την ευρωπαϊκή βιομηχανική κυριαρχία. Τα μηχανήματα EUV είναι τεράστια, κοστίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, απαιτούν ειδικές συνθήκες μεταφοράς και συντήρησης και δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς συνεχή τεχνική υποστήριξη. Η ASML υποστηρίζει ότι γνωρίζει την τοποθεσία και την κατάσταση κάθε τέτοιου συστήματος που έχει κατασκευάσει, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να έχει μεταφερθεί ένα τέτοιο μηχάνημα στην Κίνα χωρίς να το γνωρίζει.
Το Match Act και ο φόβος για την Κίνα
Το πραγματικό διακύβευμα, σύμφωνα με τη Welt, δεν είναι τόσο τα EUV, που ήδη βρίσκονται υπό αυστηρούς περιορισμούς, όσο τα παλαιότερα μηχανήματα DUV της ASML που έχουν πωληθεί στην Κίνα και εξακολουθούν να συντηρούνται εκεί. Η Ουάσιγκτον προωθεί το λεγόμενο Match Act, μια διακομματική νομοθετική πρωτοβουλία που θα μπορούσε να περιορίσει όχι μόνο την πώληση αλλά και τη συντήρηση εξοπλισμού ημιαγωγών σε χώρες όπως η Κίνα.
Η ανησυχία των ΗΠΑ ενισχύθηκε από την πρόοδο της Huawei, η οποία κατάφερε, μέσω σύνθετων τεχνικών πολλαπλής έκθεσης, να παράγει chips σε επίπεδα που πλησιάζουν τα δυτικά πρότυπα, παρά τους υφιστάμενους περιορισμούς. Για την Ουάσιγκτον, αυτό δείχνει ότι η Κίνα μπορεί να αξιοποιεί παλαιότερο εξοπλισμό για να περιορίσει το τεχνολογικό χάσμα.
Ωστόσο, μια πλήρης διακοπή της συντήρησης των μηχανημάτων ASML στην Κίνα θα μπορούσε να έχει και αντίθετο αποτέλεσμα. Όπως επισημαίνουν πηγές από το περιβάλλον της εταιρείας, η παρουσία τεχνικών και υπηρεσιών υποστήριξης δίνει στη Δύση πολύτιμη εικόνα για το πώς εξελίσσεται η κινεζική βιομηχανία chips. Αν αυτή η πρόσβαση χαθεί, οι ΗΠΑ ίσως περιορίσουν την Κίνα, αλλά θα χάσει και ένα κρίσιμο παράθυρο πληροφόρησης.
Η υπόθεση ASML δείχνει ότι ο πόλεμος των ημιαγωγών δεν είναι πλέον μόνο αμερικανοκινεζικός. Αγγίζει πλέον άμεσα την Ευρώπη και το ερώτημα αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα χαράσσουν τη δική τους τεχνολογική πολιτική ή θα ακολουθούν τους κανόνες που επιβάλλουν οι ΗΠΑ>
