Το TikTok έχει εξελιχθεί σε μία από τις βασικές πηγές οικονομικής ενημέρωσης και συμβουλών για τους νεότερους επενδυτές, όμως πίσω από τα viral βίντεο με συμβουλές για μετοχές, κρυπτονομίσματα και επενδύσεις κρύβεται συχνά μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις δημιουργούς δημοφιλών οικονομικών βίντεο στην πλατφόρμα δεν εμφανίζουν καμία επαληθεύσιμη οικονομική κατάρτιση.
Όπως αναφέρει η γαλλική La Tribune, έρευνα του βρετανικού BrokerListings.com εξέτασε 150 viral βίντεο οικονομικού περιεχομένου στο TikTok, καθένα από τα οποία είχε ξεπεράσει τις 100.000 προβολές. Από την ανάλυση προέκυψε ότι το 74% των δημιουργών δεν αναφέρει κάποια πιστοποιημένη οικονομική ιδιότητα ή σχετική επαγγελματική κατάρτιση. Οι περισσότεροι συστήνονται ως «αυτοδίδακτοι» ή «επιχειρηματίες» και όχι ως αδειοδοτημένοι χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι ή αναλυτές.
Συμβουλές ή συγκαλυμμένη διαφήμιση
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το περιεχόμενο των ίδιων των βίντεο. Η μελέτη αξιολόγησε την ακρίβεια των πληροφοριών, την αξιοπιστία των δημιουργών και τη διαφάνεια γύρω από τις εμπορικές πρακτικές τους. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 68% των βίντεο υποβαθμίζει τους επενδυτικούς κινδύνους, δίνοντας πολύ μεγαλύτερη έμφαση στα πιθανά κέρδη από ό,τι στις απώλειες ή στη μεταβλητότητα των αγορών. Παράλληλα, το 61% συνδυάζει οικονομικές συμβουλές με εμπορική προώθηση χωρίς αυτή να δηλώνεται ξεκάθαρα.
Ο αναλυτής του BrokerListings Christian Harris επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος αυτού του περιεχομένου λειτουργεί περισσότερο ως συγκαλυμμένη διαφήμιση παρά ως πραγματική οικονομική συμβουλή, με τον θεατή να πιστεύει ότι ενημερώνεται ενώ στην πράξη του προωθείται ένα προϊόν ή μια υπηρεσία.
Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά μια γενιά που στρέφεται όλο και περισσότερο σε επενδυτικά προϊόντα υψηλότερου κινδύνου. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η χρηματοοικονομική αποταμίευση των νοικοκυριών έφθασε το 9% του διαθέσιμου ακαθάριστου εισοδήματος το 2024, επίπεδο-ρεκόρ εκτός της περιόδου της πανδημίας, σύμφωνα με στοιχεία του Insee που επικαλείται η La Tribune. Οι κάτω των 35 ετών εμφανίζονται παράλληλα περισσότερο πρόθυμοι να τοποθετηθούν σε διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια, μεμονωμένες μετοχές και κρυπτονομίσματα.
Η μεγάλη απήχηση των οικονομικών influencers αναδεικνύει έτσι και τη σκοτεινή πλευρά της «εκδημοκρατισμένης» επενδυτικής πληροφόρησης: η πρόσβαση σε συμβουλές έγινε ευκολότερη από ποτέ, αλλά η διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση, τη διαφήμιση και την επικίνδυνη επενδυτική προτροπή γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
