Για την PwC η τεχνολογία αποτελεί τον πυρήνα της στρατηγικής της. Ο Φώτης Σωφρόνης, υπεύθυνος του τομέα Κυβερνοασφάλειας και Ψηφιακών Συστημάτων της PwC, μιλά για τη στρατηγική κατεύθυνση της εταιρείας να εξελιχθεί σε ένα Technology Powerhouse – μια προτεραιότητα για ολόκληρο το δίκτυο της PwC παγκοσμίως, που δεν αφορά μόνο τις υπηρεσίες που παρέχει η εταιρεία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τις παρέχει. Μάλιστα, η ίδια εταιρεία αξιοποιεί την τεχνολογία όχι μόνο για να αναπτύξει νέα προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά και για να προσφέρει τις παραδοσιακές συμβουλευτικές της υπηρεσίες με πιο αποδοτικούς και καινοτόμους τρόπους – μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, ανάλυσης δεδομένων, cloud λύσεων και AI ψηφιακών εργαλείων. Με τον τρόπο αυτόν ανταποκρίνεται ταχύτερα στις ανάγκες των πελατών και ενισχύει την προστιθέμενη αξία των υπηρεσιών της. Στη συνέντευξή του, ο κ. Σωφρόνης αναφέρεται επίσης στον εκδημοκρατισμό της τεχνολογίας και στις ευκαιρίες που ανοίγονται για την Ελλάδα να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της τόσο στην αναπτυσσόμενη αγορά των data centers όσο και στην τεχνολογία της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ποιο είναι το οικοσύστημα της PwC στην Ελλάδα σε ό,τι αφορά τις νέες τεχνολογίες, την καινοτομία, το λογισμικό και τα έργα πληροφορικής;
Στόχος του Technology Powerhouse είναι να παρέχει end-to-end τεχνολογικές λύσεις και υποδομές που εξασφαλίζουν βιώσιμη αξία στους πελάτες μας, διευκολύνοντάς τους «να ανασχεδιάσουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο, να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους στην αγορά και να απελευθερώσουν μια νέα αναπτυξιακή δυναμική».
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι επιδιώκουμε να επιταχύνουμε το “time to value” για τους πελάτες μας, να μετατρέψουμε δηλαδή την τεχνολογία σε απτά, μετρήσιμα αποτελέσματα στον συντομότερο δυνατό χρόνο. Δεν είμαστε πλέον απλώς σύμβουλοι· έχουμε εξελιχθεί σε στρατηγικούς εταίρους ανάπτυξης, παρέχοντας end-to-end τεχνολογικές λύσεις που βοηθούν τους πελάτες να ανασχεδιάσουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο και να απελευθερώσουν νέα αναπτυξιακή δυναμική.
H PwC, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα, έχει θέσει στον πυρήνα της στρατηγικής της τις νέες τεχνολογίες. Δεν πρόκειται για απλή «αναδιάταξη» αλλά για επανεφεύρεση του επιχειρηματικού μας μοντέλου: στόχος μας είναι να καλύψουμε ανάγκες της αγοράς που στα προηγούμενα χρόνια ήταν δύσκολο να εξυπηρετηθούν από έναν παραδοσιακό σύμβουλο. Στην Ελλάδα αριθμούμε περισσότερους από 650 εξειδικευμένους τεχνολόγους, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα έργων και λύσεων. Το οικοσύστημα αυτό οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς πυλώνες:
- Στρατηγική τεχνολογίας: Εδώ συνεργαζόμαστε με επιχειρήσεις και οργανισμούς για να καθορίσουμε την τεχνολογική τους κατεύθυνση: ποιες λύσεις ταιριάζουν καλύτερα στις ανάγκες τους, πώς εντάσσονται ERPs, CRMs, συστήματα εφοδιαστικής αλυσίδας κ.λπ., στη συνολική στρατηγική. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει οδηγήσει σε έναν εκδημοκρατισμό των τεχνολογιών· η πρόκληση είναι να επιλέξει κανείς και να σχεδιάσει τη στρατηγική που θα αποδώσει καλύτερα στην κάθε περίπτωση.
- Ανάπτυξη λογισμικού: Για να υλοποιήσουμε λύσεις προσεγγίζουμε το ζήτημα πρακτικά: Έχουμε προσλάβει περίπου 100–120 developers, οι οποίοι εργάζονται σε έργα custom ανάπτυξης, αυτοματισμών και εφαρμογών, προσαρμοσμένων στις προτεραιότητες των πελατών μας – από επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα μέχρι έργα του Δημοσίου, όπου η αυτοματοποίηση μείωσε σημαντικά τον χρόνο διαδικασιών, που παλαιότερα διαρκούσαν 8-10 μήνες.
- Data Analytics και Τεχνητή Νοημοσύνη: Εστιάζουμε στη συγκέντρωση, οργάνωση και ανάλυση δομημένων και αδόμητων δεδομένων (IDs, logs, κ.ά.), ώστε να εξάγουμε επιχειρησιακές πληροφορίες. Σε συνεργασία με παρόχους όπως η Microsoft, αναπτύσσουμε δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων και υλοποιούμε λύσεις AI -συμπεριλαμβανομένων AI agents και μοντέλων βελτιστοποίησης-, που αξιοποιούν τις διαθέσιμες πηγές δεδομένων.
- Κυβερνοασφάλεια: Εξαιρετικά κρίσιμος πυλώνας. Στην PwC έχουμε δημιουργήσει μια δομή που συνδυάζει στρατηγική, πολιτικές και διαδικασίες με τεχνική υλοποίηση και μηχανισμούς διαχείρισης και αντιμετώπισης περιστατικών ασφαλείας (incident response). Πρόκειται για μια ολιστική προσέγγιση: πρόληψη, ανίχνευση και ταχεία αντιμετώπιση, προσαρμοσμένη στα ελληνικά δεδομένα και στις απαιτήσεις των οργανισμών με τους οποίους συνεργαζόμαστε.
Αυτοί οι πυλώνες δεν λειτουργούν μεμονωμένα. Αλληλοτροφοδοτούνται και ενισχύονται μέσα από ένα δίκτυο στρατηγικών συνεργασιών – τόσο με παγκόσμιους τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Microsoft, η SAP, η Salesforce και η AWS, όσο και με σημαντικούς εγχώριους «παίκτες». Οι συνεργασίες αυτές μας δίνουν πρόσβαση σε καινοτομία και μας επιτρέπουν να συνδημιουργούμε λύσεις που κανένας δεν θα μπορούσε να υλοποιήσει μόνος του.
Αναφερθήκατε σε 650 τεχνολόγους. Βρίσκετε εύκολα ανθρώπινο δυναμικό; Οι Έλληνες επιχειρηματίες παραπονιούνται ότι δεν μπορούν να βρουν εξειδικευμένο προσωπικό.
Πράγματι, πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της αγοράς. Όχι επειδή δυσκολευόμαστε να βρούμε ανθρώπους, αλλά επειδή για εμάς το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναμη στην εταιρεία μας. Χωρίς κατάλληλα καταρτισμένα στελέχη, δεν μπορεί να αναπτυχθεί ένα Technology Powerhouse. Γι’ αυτό η προσέγγισή μας είναι συστηματική και κινείται σε τρία επίπεδα.
Πρώτον, επενδύουμε στη συνεργασία με τα πανεπιστήμια. Συνεργαζόμαστε με ακαδημαϊκά ιδρύματα σε όλη τη χώρα, ώστε να ερχόμαστε σε επαφή με τους φοιτητές προτού καν ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Είναι γεγονός ότι οι νέοι απόφοιτοι δεν είναι πάντοτε έτοιμοι να ανταποκριθούν άμεσα στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Γι’ αυτό επιδιώκουμε να γεφυρώσουμε το κενό μεταξύ ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και επαγγελματικής πράξης από νωρίς.
Δεύτερον, κάθε νέος επαγγελματίας που εντάσσεται στο τεχνολογικό τμήμα της PwC συμμετέχει σε ένα εντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης σε έναν από τους τέσσερις πυλώνες δραστηριότητάς μας -στρατηγική, ανάπτυξη λογισμικού, data & AI, κυβερνοασφάλεια- και αποκτά τις αντίστοιχες διεθνείς πιστοποιήσεις. Η εκπαίδευση, ωστόσο, δεν ολοκληρώνεται με την ένταξη στην εταιρεία, αλλά αποτελεί μια διαρκή διαδικασία εξέλιξης και αναβάθμισης δεξιοτήτων.
Τρίτον, αξιοποιούμε τις στρατηγικές μας συνεργασίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γραφείο μας στον Βόλο, το οποίο είναι εστιασμένο σε τεχνολογίες Microsoft. Στο συγκεκριμένο hub, στελέχη της Microsoft κατάρτισαν σε βάθος τους μηχανικούς μας, δημιουργώντας ένα κέντρο τεχνογνωσίας που σήμερα παρέχει υπηρεσίες όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Η λογική της συνδιαμόρφωσης δεξιοτήτων και τεχνογνωσίας με τους τεχνολογικούς μας εταίρους αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής μας
Εκτός από τον Βόλο, πού αλλού έχετε tech hubs;
Η PwC Ελλάδας διαθέτει γραφεία-δορυφόρους σχεδόν σε όλη την Ελλάδα. Όπως προανέφερα, το γραφείο του Βόλου απασχολεί περίπου 50 άτομα με στόχο η ομάδα να ενισχυθεί περαιτέρω το επόμενο διάστημα. Το γραφείο των Ιωαννίνων έχει ως εστίαση το AI, τα data analytics και τις ψηφιακές υπηρεσίες. Αντίστοιχα, στην Πάτρα, όπου λειτουργεί επίσης ένα σημαντικό hub, δραστηριοποιούμαστε κυρίως στους τομείς της τεχνολογικής καινοτομίας και της ανάπτυξης λογισμικού.
Κάθε hub έχει τη δική του θεματική εξειδίκευση και λειτουργεί ως ένα εστιασμένο κέντρο τεχνολογίας και καινοτομίας, με ξεκάθαρη αποστολή. Ο συνδυασμός της γεωγραφικής διασποράς και της θεματικής εξειδίκευσης μας δίνει τη δυνατότητα να αναπτύσσουμε σε βάθος τεχνογνωσία, διατηρώντας παράλληλα την απαιτούμενη κλίμακα για την υλοποίηση σύνθετων έργων.
Η χώρα πρόσφατα άρχισε να εισέρχεται στο αστερισμό των data centers. Ποια είναι η θέση της PwC στο θέμα αυτό; Μπορεί η Ελλάδα να εξελιχθεί σε μια ανταγωνιστική αγορά ή η συμβολή της θα παραμείνει περιορισμένη;
Η PwC, σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει συμμετάσχει στον σχεδιασμό πολύ μεγάλων data centers, μεταξύ άλλων για την Amazon και τη Microsoft στην Αριζόνα. Πρόκειται για τεχνογνωσία που δεν τη βρίσκει κανείς εύκολα, καθώς ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη υποδομών αυτής της κλίμακας απαιτεί πολύ εξειδικευμένη εμπειρία.
Η μελέτη που εκπονήθηκε από την PwC αναδεικνύει τόσο τη δυναμική των επενδύσεων όσο και τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζει ο κλάδος, με κυριότερα τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, ηλεκτρικού χώρου και τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων.
Ως προς το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να καταστεί ανταγωνιστική σε αυτόν τον χώρο, η απάντηση εξαρτάται από δύο βασικούς παράγοντες: την ενέργεια και τη διασυνδεσιμότητα. Τα data centers είναι συνδεδεμένα και με τα δύο. Μια χώρα που διαθέτει επάρκεια ενέργειας, ιδίως από ανανεώσιμες πηγές, και βρίσκεται σε κομβικό σημείο των διεθνών δικτύων διασύνδεσης, έχει σημαντικές πιθανότητες να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η Ελλάδα πληροί αρκετές από αυτές τις προϋποθέσεις.
Παράλληλα, διαπιστώνουμε ότι η Ευρώπη, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Ευρώπης να ενισχύσει τη θέση της στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης και να ανταποκριθεί στις προκλήσεις ενός τομέα που εξελίσσεται με τεράστια ταχύτητα, στρέφεται πλέον πέρα από τα παραδοσιακά data centers προς εγκαταστάσεις εργοστασιακής κλίμακας για την ανάπτυξη και τη λειτουργία εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, τα λεγόμενα gigawatt factories. Η Ελλάδα θα πρέπει να ακολουθήσει αυτήν τη δυναμική και να τοποθετηθεί στρατηγικά σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα.
Θα ήθελα και ένα σχόλια για τους κβαντικούς Η/Υ. Πόσο κοντά είμαστε σε αυτούς και πόσο σημαντικοί θα είναι αυτοί στην ανθρώπινη δραστηριότητα;
Για να κατανοήσουμε τη διαφορά, ας χρησιμοποιήσουμε μια μεταφορά. Φανταστείτε ότι ψάχνετε ένα συγκεκριμένο βιβλίο σε μια βιβλιοθήκη με εκατομμύρια τόμους. Ένας κλασικός υπολογιστής θα ελέγξει κάθε βιβλίο ένα ένα, αφιερώνοντας τεράστιο χρόνο στην αναζήτηση. Ένας κβαντικός υπολογιστής, χάρη στην υπέρθεση, μπορεί να «κοιτάξει» όλα τα βιβλία ταυτόχρονα και να βρει αυτό που αναζητείτε σχεδόν αμέσως. Είναι σαν να συγκρίνουμε τη διάσχιση του Route 66 με άλογο -που θα χρειαζόταν 35 μήνες- με την ίδια διαδρομή σε ένα supercar, που μπορεί να γίνει μόλις σε 16 ώρες. Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, η τάξη μεγέθους της διαφοράς. Τεχνικά, η εξήγηση είναι απλή: στους σημερινούς υπολογιστές έχουμε δύο καταστάσεις, 0 και 1. Στους κβαντικούς, τα qubits μπορούν να βρίσκονται σε πολλαπλές καταστάσεις ταυτόχρονα, προσφέροντας εκθετικά μεγαλύτερη επεξεργαστική ισχύ. Για να δώσω ένα ενδεικτικό παράδειγμα, ένας κβαντικός υπολογιστής θα μπορεί να πάρει το σύνολο των αξονικών τομογραφιών μιας χώρας, να τις αναλύσει και να βγάλει συμπεράσματα μέσα σε λίγες ώρες.
Πού βρισκόμαστε σήμερα;
Οι κβαντικοί υπολογιστές υπάρχουν ήδη και χρησιμοποιούνται, αλλά σε πολύ περιορισμένο πλαίσιο, κυρίως σε ερευνητικά εργαστήρια εταιρειών όπως η Google, η IBM και η Microsoft και άλλες, καθώς και σε πανεπιστήμια παγκοσμίως. Αυτό που εξακολουθεί να περιορίζει την ευρύτερη αξιοποίησή τους είναι η αστάθεια των qubits, τα σφάλματα υπολογισμού και το τεράστιο κόστος των απαιτούμενων υποδομών. Ωστόσο, η παγκόσμια κοινότητα της πληροφορικής εκτιμά ότι έως το 2030 θα δούμε τις πρώτες εξειδικευμένες εμπορικές εφαρμογές!
Οι κβαντικοί υπολογιστές αναμένεται να φέρουν επανάσταση σε τομείς όπως η ιατρική και η φαρμακευτική βιομηχανία, επιτρέποντας την ανάλυση εκατομμυρίων ιατρικών εικόνων, την προσομοίωση μοριακών αλληλεπιδράσεων για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων και την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών. Πέρα από τον τομέα της υγείας, σημαντικές επιπτώσεις αναμένονται επίσης στη χρηματοοικονομική μοντελοποίηση, στη βελτιστοποίηση logistics και στα κλιματικά μοντέλα.
Επίσης, αναμένουμε να δούμε τους κβαντικούς υπολογιστές να αλλάζουν ριζικά το τοπίο της κυβερνοασφάλειας. Τα σημερινά συστήματα κρυπτογράφησης που προστατεύουν τραπεζικές συναλλαγές, εταιρικά δεδομένα και προσωπικές επικοινωνίες, θα μπορούν να «σπάσουν» σε λεπτά, αντί για δισεκατομμύρια χρόνια. Ήδη υπάρχει ανησυχία ότι κακόβουλοι παράγοντες συλλέγουν σήμερα κρυπτογραφημένα δεδομένα, με στόχο να τα αποκωδικοποιήσουν όταν αποκτήσουν πρόσβαση σε κβαντική ισχύ. Γι’ αυτόν τον λόγο αναπτύσσονται ήδη νέοι, ανθεκτικοί αλγόριθμοι κρυπτογράφησης, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να προετοιμαστούν έγκαιρα για τη μετάβαση σε quantum-safe λύσεις.
Ακούσαμε πρόσφατα για την έκδοση της Αnthropic, Μythos – που επιφέρει ραγδαίες εξελίξεις στον χώρο της πληροφορικής και συγκεκριμένα στην κυβερνοασφάλεια. Τι σημαίνει για τους οργανισμούς; Πώς μας επηρεάζει;
Αυτό που αλλάζει ουσιαστικά είναι δύο παράγοντες: η κλιμάκωση και η ταχύτητα.
Μέχρι χθες, ένας επιτιθέμενος χρειαζόταν βαθιά τεχνική γνώση και χρόνο για να οργανώσει και να εκτελέσει μια κυβερνοεπίθεση. Σήμερα, με ένα εξελιγμένο μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορεί να τρέχει πολλαπλές καμπάνιες ταυτόχρονα και να εκμεταλλεύεται ευπάθειες σε χρόνο-ρεκόρ.
Σας δίνω ένα παράδειγμα: όταν στο παρελθόν εντοπιζόταν μια ευπάθεια για παράδειγμα σε ένα δημοφιλές λογισμικό, οι εταιρείες διέθεταν συνήθως εβδομάδες για να αντιδράσουν. Σήμερα το χρονικό αυτό περιθώριο στενεύει δραματικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χάθηκε το παιχνίδι. Σημαίνει, όμως, ότι αλλάζουν οι κανόνες. Και η ίδια τεχνολογία παρέχει αντίστοιχα εργαλεία και στην πλευρά της άμυνας. Το θέμα είναι ποιος θα προσαρμοστεί πρώτος.
