Μια καθοριστική γεωπολιτική και οικονομική αναβάθμιση πέτυχε η Ελλάδα, εντασσόμενη στα ιδρυτικά μέλη της Παγκόσμιας Τράπεζας για την Άμυνα, την Ασφάλεια και την Ανθεκτικότητα (DSRB). Ο άνθρωπος που ηγήθηκε των πολυμερών και δύσκολων διαπραγματεύσεων εκ μέρους της χώρας μας είναι ο πρώην υφυπουργός Οικονομικών και «πατέρας» της κομβικής μεταρρύθμισης του «Ηρακλή», Γιώργος Ζαββός, νυν πρόεδρος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Μιλώντας αποκλειστικά στο powergame.gr, ο κ. Ζαββός αναφέρει ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα γεωπολιτική και οικονομική εποχή, όπου η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα, η ασφάλεια και η ενέργεια συγκροτούν πλέον μια ενιαία στρατηγική. Για την Ελλάδα, η μετάβαση αυτή δημιουργεί πρωτοφανείς προκλήσεις, αλλά και προοπτικές, οι οποίες συνοψίζονται σε τρεις μεγάλες ευκαιρίες:
- Πρώτον, η απόκτηση του Pillar Assessment από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποτελεί τη μεγάλη θεσμική αλλαγή για τη διασφάλιση διευρυμένης χρηματοδότησης, λειτουργώντας ως η κρίσιμη γέφυρα για την περίοδο μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
- Δεύτερον, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) 2028-2034 ανοίγει τεράστιους πόρους, για την αξιοποίηση των οποίων όμως απαιτείται η ριζική αλλαγή των εθνικών δομών άντλησης και επενδυτικής διαχείρισης.
- Τρίτον, η στρατηγική ένταξη της Ελλάδας ως ιδρυτικού μέλους στην Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα, την Ασφάλεια και την Ανθεκτικότητα (DSRB) εξασφαλίζει φθηνή χρηματοδότηση για τη θωράκιση και την ανάπτυξη του εγχώριου αμυντικού και τεχνολογικού οικοσυστήματος.
Η Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα, την Ασφάλεια και την Ανθεκτικότητα (DSRB)
Κύριε πρόεδρε, θα ξεκινήσω από την τρίτη παράμετρο που αναδεικνύετε και η οποία ξεφεύγει από τα στενά ευρωπαϊκά σύνορα. Η Ελλάδα συμμετέχει ως ιδρυτικό μέλος στην Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα, την Ασφάλεια και την Ανθεκτικότητα (DSRB). Ως ο άνθρωπος που ηγήθηκε των πολυμερών διαπραγματεύσεων εκ μέρους της χώρας μας, πώς ακριβώς θα χρηματοδοτείται αυτός ο οργανισμός, πώς θα επιτυγχάνει τη μείωση του κόστους του χρήματος και ποιο είναι το απτό όφελος για την ελληνική βιομηχανία, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τον Έλληνα φορολογούμενο;
Γιώργος Ζαββός: Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να αναφερθώ στη βαρύνουσα απόφαση του πρωθυπουργού να εντάξει τη χώρα μας σε αυτόν τον νέο παγκόσμιο οργανισμό. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια καθοριστική γεωπολιτική και οικονομική αναβάθμιση της Ελλάδας σε μια κρίσιμη συγκυρία διεθνών ανακατατάξεων, καθώς μας τοποθετεί απευθείας στο τραπέζι των ιδρυτών όπου συνδιαμορφώνονται οι νέες παγκόσμιες χρηματοδοτικές ισορροπίες. Δεν συμμετείχαμε απλώς ενεργά στις διαπραγματεύσεις, αλλά επηρεάσαμε καθοριστικά τη δομή και τις λειτουργίες της τράπεζας.
Η DSRB έχει τη μοναδικότητα να είναι ο πρώτος παγκόσμιος χρηματοδοτικός οργανισμός που συνδυάζει σε μια δυναμική συνέργεια τη χρηματοδότηση, την άμυνα και την ασφάλεια. Έχουμε αφήσει οριστικά πίσω μας την εποχή των παραδοσιακών οργανισμών του Bretton Woods.
Η συμμετοχή της Ελλάδας ως ιδρυτικού μέλους στην Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα και Ασφάλεια (DSRB) συμπληρώνει δυναμικά ένα μεγάλο κενό στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα – μια αμιγώς διακρατική τράπεζα με κεφαλαιακή βάση 100 δισ. ευρώ. Τα κράτη-μέλη αποκλειστικά θα επηρεάζουν τη σύνθεση και τις αποφάσεις της, ενώ οι εμπορικές τράπεζες και οι ιδιωτικοί όμιλοι θα έχουν πρόσβαση σε αυτήν ως πελάτες. Η Τράπεζα θα διαθέτει πιστοληπτική αξιολόγηση τριπλού Α (AAA). Αυτό διασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή μόχλευση: η DSRB θα αντλεί πολλαπλάσιους πόρους από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές -χωρίς την επιβάρυνση των κρατικών προϋπολογισμών- για την προσιτή χρηματοδότηση έργων άμυνας, ασφάλειας, ανθεκτικότητας και τεχνολογιών διπλής χρήσης .
Στο ερώτημά σας για το κόστος του χρήματος, η απάντηση έχει δύο σκέλη:
- Σε κρατικό επίπεδο: Η χώρα μας αποκτά πρόσβαση σε πολύ φθηνότερο κεφάλαιο για την κάλυψη των αμυντικών της αναγκών, δανειζόμενη με επιτόκια επιπέδου AAA (δηλαδή τα χαμηλότερα δυνατά της αγοράς). Αυτό σημαίνει τεράστια εξοικονόμηση πόρων για το κράτος και τον πολίτη. Σκεφτείτε τι σημαίνει αυτή η ελάφρυνση για μια χώρα που καταγράφει διαχρονικά από τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στο ΝΑΤΟ.
- Σε επίπεδο αγοράς: Το όφελος για την ελληνική βιομηχανία, τις ΜμΕ και την απασχόληση είναι άμεσο και πρακτικό. Με την ένταξή μας, στοχεύουμε στην οριζόντια ενίσχυση και τη φθηνή χρηματοδότηση του εγχώριου οικοσυστήματος και της εφοδιαστικής αλυσίδας που συγκροτούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μας σε εξαιρετικά κρίσιμους τομείς: στην αμυντική βιομηχανία, την ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές , την ενέργεια (όπως τα δίκτυα και τα υποθαλάσσια καλώδια), την κυβερνοασφάλεια, την ανεπτυγμένη τεχνολογία, τα drones, την καινοτομία, τα φάρμακα και τη βιοτεχνολογία.
Με άλλα λόγια, ενισχύουμε οτιδήποτε εμπίπτει στη λειτουργική έννοια της ασφάλειας, σε μια εποχή που ουσιαστικά έχουν καταργηθεί οι κλασικοί διαχωρισμοί μεταξύ αμυντικών και αναπτυξιακών δαπανών. Οι επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς επιστρέφουν στην οικονομία ως «μέρισμα ανάπτυξης», δημιουργώντας νέες, ποιοτικές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Ποιο είναι όμως το πραγματικό κενό που έρχεται να καλύψει η DSRB; Γιατί το υφιστάμενο ευρωπαϊκό και διεθνές τραπεζικό σύστημα αδυνατεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις ανάγκες;
Γιώργος Ζαββός: Η Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα και Ασφάλεια έρχεται να καλύψει μια βαθιά διαρθρωτική αδυναμία της αγοράς. Ούτε το ευρωπαϊκό ούτε το διεθνές εμπορικό τραπεζικό σύστημα είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν τις τεράστιες ανάγκες της άμυνας. Με τους κρατικούς προϋπολογισμούς πιεσμένους και τις εμπορικές τράπεζες απρόθυμες να χρηματοδοτήσουν ΜμΕ στον αμυντικό τομέα λόγω των αυστηρών κανόνων κεφαλαιακής επάρκειας (ESG και Βασιλεία), το ερώτημα ήταν από πού θα αντλούνταν έγκαιρα αυτοί οι πόροι. Αυτή η αδυναμία, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, θα δημιουργήσει έντονη ανισορροπία ζήτησης-προσφοράς, η οποία θα μπορούσε να εκτινάξει τον πληθωρισμό.
Σε κάθε περίπτωση, η DSRB θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ενισχύοντας τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Όπως γνωρίζετε, η πάγια θέση μου για την Ευρώπη είναι ότι έχει καθυστερήσει χαρακτηριστικά η απόφαση για την έκδοση ευρωομολόγου για την άμυνα. Παράλληλα, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων έχει χάσει μια δεκαετία, καθώς δεν έχει υιοθετήσει ακόμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο τον μηχανισμό των τιτλοποιήσεων που εμείς χρησιμοποιήσαμε επιτυχώς στο πρόγραμμα «Ηρακλής», ώστε να αντλήσουμε πόρους από τις κεφαλαιαγορές χωρίς να επιβαρύνουμε τον φορολογούμενο.
Το Pillar Assessment
Κύριε πρόεδρε, η HDB εργάζεται συστηματικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια για την απόκτηση της ευρωπαϊκής πιστοποίησης Pillar Assessment. Τι ακριβώς θα σημάνει αυτή η εξέλιξη στην πράξη για την ίδια την Αναπτυξιακή Τράπεζα, αλλά και για το κύριο target group σας, τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις;
Γιώργος Ζαββός: Για την HDB, η απόκτηση της πιστοποίησης Pillar Assessment -ένας στόχος στον οποίο εστιασθήκαμε με στρατηγικό σχέδιο και επιμονή την τελευταία τετραετία, σε στενή συνεργασία με το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης- αποτελεί καταλύτη. Πρόκειται για μια σημαντική πιστωτική και θεσμική αναβάθμιση. Καθιστά την HDB οργανικό μέρος της ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής αρχιτεκτονικής, ισότιμη στην πρόσβαση ευρωπαϊκών πόρων με τις μεγάλες αναπτυξιακές τράπεζες της Ευρώπης, όπως η Bpifrance της Γαλλίας και η KfW της Γερμανίας.
Έπειτα από μια εξαετία κατά την οποία κινητοποιήσαμε πάνω από 15,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πλέον ξεκλειδώνουμε άμεσα επιπλέον 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, με πολλαπλάσιο αποτέλεσμα μόχλευσης. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το Pillar Assessment θωρακίζει το χρηματοδοτικό μέλλον των ελληνικών επιχειρήσεων, αποτελώντας τη φυσική και αναγκαία συνέχεια για τη ροή κεφαλαίων, καθώς βαδίζουμε προς την ολοκλήρωση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Έτσι, εξασφαλίζουμε για τις ΜμΕ -την ατμομηχανή της οικονομίας μας- διαρκή, ευκολότερη πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση και σε επενδυτικά προγράμματα που μέχρι σήμερα παρέμεναν εκτός της εμβέλειάς τους.
Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) για την περίοδο 2028-2034
Αναφέρεστε στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) για την περίοδο 2028-2034, όπου τα μεγέθη είναι πράγματι ιλιγγιώδη: 200 δισ. ευρώ για το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, 106 δισ. ευρώ για την ασφάλεια και την άμυνα, 170 δισ. ευρώ για το Global Europe. Πώς μπορεί η Ελλάδα να αντλήσει αποτελεσματικά αυτούς τους πόρους και πώς απαντάμε στις προκλήσεις των εκθέσεων Draghi και Letta για την ανταγωνιστικότητα;
Γιώργος Ζαββός: Πρόκειται για μια θεμελιώδη, ποιοτική αλλαγή. Στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναβαθμίζει ουσιαστικά τον ρόλο των εθνικών αναπτυξιακών τραπεζών. Ιδίως μέσω του νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και της αρχιτεκτονικής τύπου InvestEU -με περίπου 70 δισ. ευρώ- , οι εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες που διαθέτουν το αναγκαίο Pillar Assessment μπορούν να λειτουργούν ως εταίροι υλοποίησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό τους δίνει την άμεση δυνατότητα απευθείας διαχείρισης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και εγγυήσεων.
Συνεπώς, δεν περιοριζόμαστε απλώς στον ρόλο του τελικού διαμεσολαβητή μέσω εθνικών προγραμμάτων, αλλά γινόμαστε μέρος του ευρωπαϊκού πυρήνα για την κινητοποίηση επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς: ανταγωνιστικότητα, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καινοτομία, κρίσιμες υποδομές, ανθεκτικότητα, ασφάλεια, άμυνα και ενέργεια.
Ο νέος Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός 2028-2034 προσφέρει μια πρωτοφανή ευκαιρία, καθώς για πρώτη φορά ένας ελληνικός αναπτυξιακός οργανισμός θα μπορεί να αντλεί απευθείας αυτούς τους πόρους προς όφελος της οικονομίας. Όμως, το νέο αυτό περιβάλλον απαιτεί από εμάς εξαιρετική προσοχή και στρατηγικό αναπροσανατολισμό. Η Ελλάδα πρέπει να επιτύχει μια διπλή ισορροπία: από τη μία πλευρά, να συνεχίσει να επιδιώκει τη σύγκλιση μέσω των παραδοσιακών ταμείων συνοχής και των διαρθρωτικών ταμείων (με πόρους για τη συνοχή και τη γεωργία που υπολογίζονται περίπου στα 50 δισ. ευρώ), και από την άλλη, να πιάσει τους απαιτητικούς στόχους ανταγωνιστικότητας μέσω καινοτομίας που θέτουν οι εκθέσεις Draghi και Letta.
Παράλληλα, υπάρχει και μια εξαιρετικά κρίσιμη διάσταση εξωστρέφειας που φέρνει το Pillar Assessment: η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά πλέον το δικαίωμα πρόσβασης και διαχείρισης των ειδικών κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προορίζονται για τρίτα κράτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πόροι για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, ένα πακέτο που αγγίζει τα 89 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η HDB μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα που θα στηρίξει και θα συμπαρασύρει το οικοσύστημα των ελληνικών τεχνικών, τεχνολογικών και παραγωγικών εταιρειών σε διεθνή έργα μεγάλης κλίμακας, δημιουργώντας ένα πραγματικό, ισχυρό αποτύπωμα εξωστρέφειας για τη χώρα μας.
Κύριε πρόεδρε, συνθέτοντας αυτά τα τρία ισχυρά εργαλεία -Pillar Assessment, Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό 2028-2034, και τη νέα Παγκόσμια Τράπεζα για την Άμυνα και την Ασφάλεια-, προχωράτε σε μια πολύ σοβαρή διαπίστωση: ότι το ελληνικό χρηματοδοτικό οικοσύστημα, οι τράπεζες, η διοίκηση, αλλά και η ίδια η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα του 2019, πρέπει να αλλάξουν ριζικά για να ανταποκριθούν στην περίοδο 2028-2034. Ποιο είναι το τελικό σας μήνυμα προς την αγορά, τους επενδυτές και τους πολίτες;
Γιώργος Ζαββός: Το μήνυμα είναι ότι η Ευρώπη και ο κόσμος αλλάζουν ραγδαία, και η Ελλάδα, που κινείται στη σωστή κατεύθυνση, πρέπει να ανεβάσει ταχύτητα και να επενδύει συστηματικά στα πραγματικά, ανταγωνιστικά της πλεονεκτήματα.
Για εμάς, η πρόκληση δεν είναι απλώς η ποσοτική άντληση ευρωπαϊκών ή διεθνών κεφαλαίων. Το κλειδί είναι η σωστή, ποιοτική και στοχευμένη τοποθέτησή τους στους κρίσιμους εκείνους τομείς που θα προκαλέσουν τον βαθύ μετασχηματισμό του ελληνικού παραγωγικού και βιομηχανικού μοντέλου – κάτι που δεν θα σταματήσω να επαναλαμβάνω.
Με τη δυναμική συνέργεια αυτών των τριών εργαλείων, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη που μετατρέπει τις ευρωπαϊκές και διεθνείς στρατηγικές σε πραγματικές επενδύσεις, περισσότερες ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ισχυρότερη εθνική ανθεκτικότητα και, πάνω απ’ όλα, σε δυναμική ανάπτυξη και νέες, ποιοτικές θέσεις εργασίας για τους πολίτες. Αλλά για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να τολμήσουμε και να συνεχίσουμε άμεσα τις μεγάλες θεσμικές και μεταρρυθμιστικές τομές που επιβάλλουν οι ζωτικές προκλήσεις της εποχής. Η προσαρμογή στο σήμερα είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης και προοπτικής.
