Τι έχει ο κουμπαράς των τραπεζών: Οι επενδύσεις σε ομόλογα, μετοχές, συνάλλαγμα

Το 2025 οι τοποθετήσεις σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ανήλθαν σε 34,3 δισ. ευρώ, ενώ στα ξένα κρατικά σημειώθηκε αύξηση στα 32,9 δισ.

Ομόλογα © freepik

Τη μερίδα του λέοντος καταλαμβάνουν στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών οι τοποθετήσεις σε κρατικά ομόλογα, με τις επενδύσεις, μάλιστα, σε κρατικά ομόλογα άλλων χωρών να βαίνουν αυξανόμενες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που παρατίθενται στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, το χαρτοφυλάκιο χρεογράφων των ελληνικών τραπεζών αποτελείται κυρίως από τίτλους εκδόσεως του Ελληνικού Δημοσίου (40%) καθώς και από κρατικά ομόλογα λοιπών χωρών (38%).Το μερίδιο των τελευταίων βαίνει αυξανόμενο, συμβάλλοντας στη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου ομολόγων.

Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος αυτών (85%) αφορά τίτλους που διακρατούνται μέχρι τη λήξη τους και αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος (at amortised cost) και όχι στην εύλογη αξία (fair value). Κατά συνέπεια, οι ημερήσιες μεταβολές των τιμών δεν επηρεάζουν τη λογιστική αξία τους, ενώ επιπρόσθετα ο κίνδυνος αγοράς για τις τράπεζες μετριάζεται από τις πολιτικές αντιστάθμισης του επιτοκιακού κινδύνου που εφαρμόζουν.

Τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου

Τον Δεκέμβριο του 2025 οι ελληνικές τράπεζες είχαν στα χαρτοφυλάκιά τους τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου (συμπεριλαμβανομένων των εντόκων γραμματίων), ύψους 34,3 δισ. ευρώ, ποσό ίσο περίπου με το 9% του ενεργητικού τους. Το ποσό των τοποθετήσεων σε ελληνικά κρατικά ομόλογα ήταν μειωμένο κατά 87,2 εκατ. ευρώ (0,3%) σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024, αλλά υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την πανδημία (16,5 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2019). Η αξία του χαρτοφυλακίου τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου που διακρατεί ο τραπεζικός τομέας σε χαρτοφυλάκια που αποτιμώνται στην εύλογη αξία ανήλθε σε 4,9 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025, έναντι 4,1 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2024, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 20,2%. Η αξία του εν λόγω χαρτοφυλακίου ως ποσοστού του συνολικού ενεργητικού των τραπεζών αυξήθηκε σε 1,3%, από 1,2% τον Δεκέμβριο του 2024.

Τα ξένα κρατικά ομόλογα

Σε αντίθεση με τη μείωση της έκθεσής τους σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου (σ.σ. σημειώνεται ότι η ΕΚΤ έχει επισημάνει ως αρνητικό παράγοντα την αυξημένη διασύνδεση κράτους – τραπεζών μέσω της έκθεσης των τελευταίων σε εθνικά κρατικά ομόλογα), οι ελληνικές τράπεζες έχουν αυξήσει σημαντικά την έκθεσή τους σε ξένα ομόλογα. H αξία των κρατικών ομολόγων λοιπών χωρών (εκτός Ελλάδος) που διακρατούν οι τραπεζικοί όμιλοι ανήλθε σε 32,9 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025, αυξημένη κατά 6,6 δισ. ευρώ ή κατά 25,3% σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024. Τα εν λόγω ομόλογα αφορούν κατά κύριο λόγο εκδόσεις χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και της Ομάδας των 10 (G10) και αποτελούν περίπου το 38% του χαρτοφυλακίου ομολόγων που διατηρούν οι τράπεζες (8,9% του ενεργητικού τους).

Έκθεση σε μη κρατικά ομόλογα

Πέραν των κρατικών ομολόγων, οι τράπεζες διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους και ομόλογα που έχουν εκδώσει υπερεθνικοί οργανισμοί, τραπεζικά ομόλογα, εταιρικά ομόλογα, καθώς και ομόλογα εκδόσεως μη τραπεζικών χρηματοοικονομικών οργανισμών. Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2025 η αξία των ομολόγων υπερεθνικών οργανισμών διαμορφώθηκε σε 1,8 δισ. ευρώ (αυξημένη κατά 29,9 εκατ. ευρώ ή 1,7%), των τραπεζικών ομολόγων σε 8,7 δισ. ευρώ (μειωμένη κατά 154 εκατ. ευρώ ή 1,7%), ενώ των εταιρικών ομολόγων διαμορφώθηκε σε 5,2 δισ. ευρώ (αυξημένη κατά 511,1 εκατ. ευρώ ή 10,9%). Παράλληλα, οι τράπεζες διατηρούν και λοιπά ομόλογα, κυρίως μη τραπεζικών χρηματοοικονομικών οργανισμών, ύψους 3,1 δισ. ευρώ.

Μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια και λοιπές συμμετοχές

Η αξία των μετοχικών τίτλων, αμοιβαίων κεφαλαίων και λοιπών συμμετοχών που διακρατεί ο τραπεζικός τομέας σημείωσε αύξηση τόσο σε απόλυτους όρους, όσο και ως ποσοστό του συνολικού ενεργητικού του το 2025. Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2025 οι ελληνικές τράπεζες κατείχαν μετοχικούς τίτλους, συμμετοχές και μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων συνολικής αξίας 5,1 δισ. ευρώ που αντιστοιχεί στο 1,4% του συνολικού ενεργητικού τους, έναντι 3,7 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2024 (1,1% του συνολικού ενεργητικού του τραπεζικού τομέα). Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην ολοκλήρωση της εξαγοράς της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Τράπεζα Πειραιώς τον Νοέμβριο του 2025 και δευτερευόντως σε αύξηση του χαρτοφυλακίου μετοχών θυγατρικής σημαντικής τράπεζας.

Οι θέσεις σε συνάλλαγμα

Το 2025 οι ελληνικές τράπεζες αύξησαν την έκθεσή τους σε νομίσματα πέραν του ευρώ, με την ανοικτή συναλλαγματική τους θέση να ανέρχεται σε 1 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025, αυξημένη κατά 487 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2024.

Τον Δεκέμβριο του 2025 οι ελληνικές τράπεζες είχαν ανοικτές συναλλαγματικές θέσεις 113 εκατ. ευρώ σε δολάρια ΗΠΑ, 30 εκατ. ευρώ σε λίρες Αγγλίας και 48 εκατ. ευρώ σε ελβετικά φράγκα. Η σχετικά μικρή έκθεσή τους στα παραπάνω κύρια νομίσματα οφείλεται τόσο στο γεγονός ότι για τη χρηματοδότηση στοιχείων ενεργητικού σε ξένο νόμισμα χρησιμοποιούνται καταθέσεις στο ίδιο νόμισμα, όσο και στη χρήση παραγώγων προϊόντων ανταλλαγής συναλλάγματος (π.χ. FX swaps, cross currency swaps), με αποτέλεσμα να μετριάζεται σημαντικά ο συναλλαγματικός κίνδυνος. Επιπρόσθετα, η ανοικτή συναλλαγματική θέση των ελληνικών τραπεζών σε νομίσματα χωρών όπου εδρεύουν οι θυγατρικές τους αυξήθηκε σημαντικά κυρίως λόγω αλλαγών στη δομή των ισολογισμών των θυγατρικών τους στο εξωτερικό (π.χ. παύση της αντιστάθμισης μέσω παραγώγων προϊόντων ανταλλαγής συναλλάγματος από σημαντικό πιστωτικό ίδρυμα). Σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2024, η έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε δολάρια ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 57,7 εκατ. ευρώ, ενώ μειώθηκε σε ελβετικά φράγκα κατά 10,7 εκατ. ευρώ και σε λίρες Αγγλίας κατά 50,7 εκατ. ευρώ.