Η νέα άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, του ντίζελ και του φυσικού αερίου αυξάνει τις πιέσεις στις οικονομίες και επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο υψηλότερου πληθωρισμού.
Οι αγορές ενέργειας στέλνουν ολοένα και πιο έντονα σήματα ανησυχίας, καθώς οι επιπτώσεις των πολέμων στο Ιράν και την Ουκρανία περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου και καυσίμων, ενώ η είσοδος στον χειμώνα ενισχύει τους φόβους για νέες ανατιμήσεις.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η άνοδος δεν περιορίζεται πλέον στην τιμή του αργού πετρελαίου. Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις στο ντίζελ και το φυσικό αέριο, δύο προϊόντα με άμεση επίδραση στις μεταφορές, τη βιομηχανία και το κόστος θέρμανσης. Η εξέλιξη αυτή υποχρεώνει κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες να επανεκτιμήσουν τις οικονομικές επιπτώσεις των συγκρούσεων.
Σε υψηλά επίπεδα το πετρέλαιο ντίζελ
Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, όμως μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η αγορά των διυλισμένων προϊόντων. Σύμφωνα με το Bloomberg, τα συμβόλαια ντίζελ σε ορισμένες αγορές ξεπέρασαν τα 200 δολάρια το βαρέλι, ενώ μαζί με φόρους το κόστος για ορισμένους καταναλωτές υπερβαίνει τα 300 δολάρια.
Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), ο οποίος στην έκθεσή του για τον Σεπτέμβριο επισημαίνει ότι οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ ξεπέρασαν στις αρχές Σεπτεμβρίου τα 200 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές ακολουθούν σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων στον Ατλαντικό έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ.
Η κατάσταση συνδέεται με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία, ενώ οι εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των επιθέσεων που σημειώθηκαν στην αρχή του πολέμου στο Ιράν.
Φόβοι για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι τιμές έχουν ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, ενώ τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά για την εποχή, αυξάνοντας την αβεβαιότητα ενόψει των ψυχρότερων μηνών.
Το Bloomberg αναφέρει ότι τράπεζες και αναλυτές εκτιμούν πως οι ανάγκες της Ευρώπης για νέες αγορές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου 25% υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στη βιομηχανία. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, εκτελεστικός πρόεδρος της Metlen, προειδοποίησε ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν φτάσει σε επίπεδα στα οποία επιχειρήσεις που δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένες ενδέχεται να αδυνατούν να παράγουν αλουμίνιο.
Στο επίκεντρο ξανά οι κεντρικές τράπεζες
Η ενεργειακή αναταραχή επηρεάζει πλέον άμεσα τη νομισματική πολιτική. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, αναφέρθηκε στα περιθώρια διύλισης και στις τιμές των υγρών καυσίμων ως παράγοντες που εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Αντίστοιχα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, επισήμανε στους Βρετανούς βουλευτές ότι τα υψηλότερα περιθώρια διύλισης επιβαρύνουν τις τελικές τιμές. Οι αγορές, σύμφωνα με το Bloomberg, προεξοφλούν πλέον δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τον Φεβρουάριο, σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης του πληθωρισμού.
Η Λαγκάρντ έχει χαρακτηρίσει το ντίζελ ακόμη ένα σημαντικό «σημείο συμφόρησης» για την οικονομία, καθώς χρησιμοποιείται ευρέως από επιχειρήσεις και μεταφορές.
Μειώνονται τα στρατηγικά αποθέματα
Παρά τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κρίσης, τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας περιορίζονται. Τα στρατηγικά αποθέματα μειώνονται, ενώ η Κίνα έχει αυξήσει τις αγορές πετρελαίου και τα παγκόσμια αποθέματα έχουν υποχωρήσει σημαντικά.
Ο IEA αναφέρει ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά επιπλέον 95 εκατ. βαρέλια τον Αύγουστο, με τη συνολική μείωση από την έναρξη του πολέμου να φτάνει τα 507 εκατ. βαρέλια. Παράλληλα, το παγκόσμιο σύστημα διύλισης λειτουργεί κοντά στα όριά του.
Ο Οργανισμός προβλέπει πλέον ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, ενώ η παγκόσμια προσφορά αναμένεται να υποχωρήσει κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πλέον αν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία θα συνεχιστούν χωρίς λύση και κατά τους επόμενους μήνες. Το Bloomberg επισημαίνει ότι η απουσία προόδου στις δύο πολεμικές συγκρούσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη στενότητα στις αγορές πετρελαίου και καυσίμων.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις ενδέχεται να χρειαστεί να λάβουν μέτρα για την προστασία των καταναλωτών από το αυξημένο κόστος ζωής, ενώ οι κεντρικές τράπεζες θα βρίσκονται αντιμέτωπες με το δύσκολο δίλημμα μεταξύ της συγκράτησης του πληθωρισμού και της προστασίας της οικονομικής δραστηριότητας.
«Υπάρχουν πολλές ανησυχίες ότι οι τιμές θα αυξηθούν περαιτέρω», δήλωσε στο Bloomberg η Anne-Sophie Corbeau του Center on Global Energy Policy του Columbia University, επισημαίνοντας ότι είναι πιθανό να ενταθούν οι πιέσεις προς τις κυβερνήσεις να παρέμβουν για την προστασία των καταναλωτών.
