Ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πρωινό, ο Ντάνιελ Ούλμπριχ είχε ένα ασφυκτικά γεμάτο πρόγραμμα εργασίας, με διαδοχικές συναντήσεις, δύσκολες συζητήσεις και ελάχιστο χρόνο για ξεκούραση στο γραφείο του στο Τσουγκ της Ελβετίας. Μέχρι το μεσημέρι, το ανώτερο στέλεχος του ομίλου Capri Sun ήταν βέβαιο ότι θα είχε εξαντληθεί.
Ωστόσο, μια συσκευή παρακολούθησης του στρες, την οποία φορούσε στο πλαίσιο του προγράμματος Executive MBA που παρακολουθούσε στο IMD της Λωζάνης, αποκάλυψε κάτι εντελώς διαφορετικό.
Για μεγάλο μέρος του πρωινού, οι μετρήσεις έδειχναν ότι ο οργανισμός του βρισκόταν σε κατάσταση φυσιολογικής ανάκαμψης. Ο Ούλμπριχ συνειδητοποίησε ότι, παρότι η εργασία του ήταν έντονη, αφορούσε θέματα που τον ενέπνεαν.
«Ήταν ένα πολύ σημαντικό μάθημα: η ένταση και το στρες δεν είναι απαραίτητα το ίδιο πράγμα», εξηγεί.
Η συσκευή Firstbeat, την οποία μπορούν να φορούν για μήνες οι συμμετέχοντες στο Executive MBA του IMD, ανέτρεψε και ορισμένες από τις αντιλήψεις του σχετικά με την ξεκούραση και την αποκατάσταση του οργανισμού.
Οι μετρήσεις του έδειξαν ότι ακόμη κι ένα ποτήρι κρασί καθυστερούσε τη νυχτερινή ανάκαμψη, ενώ η προσθήκη 60 έως 90 λεπτών ύπνου στις συνηθισμένες έξι ώρες του συνδεόταν με ιδιαίτερα έντονη αποκατάσταση κατά τη διάρκεια αυτού του επιπλέον διαστήματος.
Στον πυρήνα της εκπαίδευσης στελεχών η ευεξία
Για την Άλισον Μάιστερ, καθηγήτρια ηγεσίας και κοσμήτορα των προγραμμάτων σπουδών του IMD, τέτοιου είδους πειράματα αντανακλούν μια ευρύτερη αλλαγή στην εκπαίδευση των στελεχών επιχειρήσεων, σημειώνουν οι Financial Times.
Οι σχολές διοίκησης επιχειρήσεων απομακρύνονται από την αντίληψη ότι η ευεξία αποτελεί απλώς ένα μέσο αντιμετώπισης προβλημάτων και στρέφονται προς την εκπαίδευση των στελεχών στη διατήρηση υψηλών επιδόσεων σε βάθος χρόνου.
«Στο παρελθόν, η ευεξία και η ψυχική ανθεκτικότητα αντιμετωπίζονταν ως μεμονωμένα, εξειδικευμένα θέματα», επισημαίνει.
Πλέον το IMD έχει εντάξει τη «διαχείριση ενέργειας για βιώσιμη απόδοση» στον βασικό κορμό του προγράμματος σπουδών του.
Η αλλαγή αυτή αντανακλά όσα περιγράφουν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας.
Σύμφωνα με τη Μάιστερ, τα ανώτερα στελέχη καλούνται να διαχειριστούν τη γεωπολιτική αστάθεια, την ταχεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και τις μεταβαλλόμενες προσδοκίες των εργαζομένων, έπειτα από αρκετά χρόνια σχεδόν αδιάκοπης διαχείρισης κρίσεων.
Παράλληλα, η διαρκής ψηφιακή συνδεσιμότητα έχει περιορίσει σημαντικά τις παραδοσιακές περιόδους ξεκούρασης, όπως τα βράδια και τα Σαββατοκύριακα.
Έτσι, οι σχολές διοίκησης επιχειρήσεων βρίσκονται μπροστά σ’ ένα κρίσιμο ερώτημα: Πρέπει να επικεντρωθούν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των στελεχών απέναντι στην πίεση ή να τα βοηθήσουν να αναγνωρίσουν πότε η ίδια τους η συμπεριφορά δημιουργεί μη βιώσιμες συνθήκες εργασίας;
Συνήθειες που οδηγούν στην επαγγελματική εξουθένωση
Στο Rotterdam School of Management, η ευεξία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος προσωπικής ανάπτυξης ηγετικών δεξιοτήτων που συνοδεύει το Executive MBA.
Η Αγκάτα Κουφλέβιτς, αναπληρώτρια διευθύντρια υπηρεσιών coaching, επισημαίνει ότι η επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να συνδέεται ακριβώς με συμπεριφορές που βοηθούν τα στελέχη να πετύχουν στην καριέρα τους.
Σ’ αυτές περιλαμβάνονται η ανάληψη υπερβολικών ευθυνών, η διατήρηση ιδιαίτερα υψηλών προτύπων, η αδιάκοπη προσήλωση στην ολοκλήρωση εργασιών και η δυσκολία ανάθεσης αρμοδιοτήτων σε άλλους.
«Ο στόχος δεν είναι να βοηθήσουμε τα στελέχη να αντέχουν μη βιώσιμα επίπεδα πίεσης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα», τονίζει.
Αντίθετα, οι συμμετέχοντες καλούνται να εξετάσουν τις εμπειρίες, τις πεποιθήσεις και τις αυτοματοποιημένες συμπεριφορές που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ασκούν ηγεσία υπό πίεση.
Η διαδικασία υποστηρίζεται από ατομικές και ομαδικές συνεδρίες coaching.
Από την ψυχική υγεία μέχρι την υποστήριξη της οικογένειας
Ορισμένες σχολές διοίκησης επιχειρήσεων προχωρούν ακόμη περισσότερο, ενσωματώνοντας υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης στα εκπαιδευτικά τους προγράμματα.
Το Executive MBA του Polimi Graduate School of Management στο Μιλάνο συνεργάζεται με την τοπική υπηρεσία ψηφιακής υγείας Dr.Feel, προσφέροντας στους συμμετέχοντες πρόσβαση σε επαγγελματίες υγείας, υπηρεσίες τηλεϊατρικής και ειδικούς στη διατροφή, την ψυχική υγεία και τη σωματική ευεξία.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος Kids Camp οργανώνονται δραστηριότητες για τα παιδιά των συμμετεχόντων, όσο οι γονείς παρακολουθούν μαθήματα ή συμμετέχουν σε εκδηλώσεις του προγράμματος.
Άλλες σχολές ακολουθούν διαφορετική προσέγγιση, εκθέτοντας σκόπιμα τα στελέχη σε συνθήκες πίεσης.
Στο HEC Paris, ένα υπαίθριο σεμινάριο ηγεσίας μεταφέρει τους συμμετέχοντες έξω από την αίθουσα διδασκαλίας, όπου καλούνται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις υπό την καθοδήγηση πρώην υψηλόβαθμων στελεχών επίλεκτων στρατιωτικών μονάδων και καθηγητών ηγεσίας.
«Δεν πρόκειται για εκπαίδευση κομάντο, αλλά ούτε και για περίπατο στο πάρκο», εξηγεί ο Μπραντ Χάρις, αναπληρωτής κοσμήτορας των προγραμμάτων MBA.
Μέσα απ’ αυτές τις δοκιμασίες, οι συμμετέχοντες ανακαλύπτουν πώς πραγματικά ασκούν ηγεσία όταν αυξάνεται η πίεση και όχι πώς φαντάζονται ότι θα αντιδρούσαν σε μια θεωρητική μελέτη περίπτωσης μέσα στην τάξη.
Στο Essec Business School της Γαλλίας, οι συνεδρίες coaching αποτελούν σταθερό μέρος του 18μηνου προγράμματος Executive MBA.
«Η ανθεκτικότητα καλλιεργείται και ενισχύεται μέσα από την εξάσκηση, δεν ενεργοποιείται απλώς με έναν διακόπτη», αναφέρει η Ρομέν Τζόνστοουν, επικεφαλής coaching των προγραμμάτων EMBA.
Στόχος είναι η δημιουργία περιβάλλοντος ψυχολογικής ασφάλειας, καθώς οι συμμετέχοντες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις επαγγελματικές, προσωπικές και οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν.
Φοιτητικές πρωτοβουλίες κατά του burnout
Οι ίδιοι οι σπουδαστές συμβάλλουν επίσης στο να αποκτήσει η ευεξία υψηλότερη προτεραιότητα στην ατζέντα των σχολών διοίκησης επιχειρήσεων.
Στο Haas School of Business του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, δύο συμμετέχοντες στο Executive MBA, η Λόρεν Λέβιν και ο Τζακ ΜακΣουίνι, ανέλαβαν πρώτοι στην εκπαιδευτική τους ομάδα τον ρόλο των αντιπροέδρων για θέματα ευεξίας και ηγεσίας.
Η πρωτοβουλία προέκυψε όταν διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη δυσκολία για πολλούς συμμετέχοντες δεν ήταν τόσο οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις του προγράμματος όσο η ανάγκη να τις συνδυάσουν με υψηλόβαθμες επαγγελματικές θέσεις, επιχειρηματικές δραστηριότητες και οικογενειακές υποχρεώσεις.
Μεταξύ των δράσεων που οργάνωσαν ήταν ένα ενημερωτικό δελτίο για την ευεξία, ασκήσεις οπτικής αποτύπωσης προσωπικών στόχων και μια ομαδική πεζοπορία στους λόφους του Μπέρκλεϊ.
Η τελευταία περιλάμβανε μια απαιτητική ανάβαση, την οποία οι συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν μαζί, φτάνοντας στον προορισμό τους την ώρα του ηλιοβασιλέματος.
«Δημιούργησε ένα διαφορετικό είδος εμπιστοσύνης, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα μπορούσε ποτέ να πετύχει μια αίθουσα διδασκαλίας», αναφέρει ο ΜακΣουίνι.
Το μυστικό δεν είναι να αποφεύγεις την πίεση, αλλά να τη διαχειρίζεσαι
Για τον Ντάνιελ Ούλμπριχ του IMD, το σημαντικότερο μάθημα δεν ήταν ούτε η πλήρης αποφυγή της πίεσης ούτε η επιδίωξη μιας ιδανικής κατάστασης ευεξίας.
Με δύο μικρά παιδιά, ένα απαιτητικό πρόγραμμα Executive MBA και μια υψηλόβαθμη επαγγελματική θέση, παραδέχεται ότι οκτώ ώρες ύπνου κάθε βράδυ δεν αποτελούν ρεαλιστικό στόχο.
Αντίθετα, η συσκευή παρακολούθησης του στρες τον βοήθησε να αντιληφθεί την ανάγκη για συνειδητές επιλογές και συμβιβασμούς στην καθημερινότητά του.
Άρχισε έτσι να πειραματίζεται με πολύ σύντομα διαλείμματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και με επαγγελματικές συναντήσεις που πραγματοποιούνται περπατώντας, αντί να παραμένει καθισμένος στο γραφείο.
«Για μένα, ανθεκτικότητα σημαίνει πλέον να μπορώ να αποδίδω σε υψηλό επίπεδο σήμερα, χωρίς να δανείζομαι συστηματικά ενέργεια από το αύριο», καταλήγει.
