Παρεμβάσεις σε δύο επίπεδα σε σχέση με τις συντάξεις χηρείας σχεδιάζει να προχωρήσει το Υπουργείο Εργασίας.
Το πρώτο επίπεδο θα αφορά το σκέλος των εθνικών συντάξεων (χηρείας), ενώ το δεύτερο τη συνολική αρχιτεκτονική στον υπολογισμού των συντάξεων (εθνικών και ανταποδοτικών).
Σε ο,τι αφορά το πρώτο επίπεδο, την περασμένη εβδομάδα, η Υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε αναφορικά με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που αφορά στις συντάξεις χηρείας πως «αναμένουμε την απόφαση του ΣτΕ, δεν μας έχει ακόμα επιδοθεί. Υπάρχει μία περίληψη. Θα εξετάσουμε συνολικά το ζήτημα και θα νομοθετήσουμε, εφόσον χρειαστεί, αλλά δεν θα υπάρξει καμία περικοπή στις συντάξεις χηρείας. Θέλω να είμαι κάθετη για να κλείσουμε και το θέμα τελείως».
Με αφορμή την απόφαση του ΣτΕ, το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων, με ανακοίνωση του επισήμανε πως «η παρέμβαση που ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας αναμένεται να περιλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις (δυνητικά) στις οποίες επιδρά η απόφαση του ΣτΕ. Έτσι, θα επιχειρείται να αποσαφηνιστεί πως καμία σύνταξη χηρείας δεν θα υποστεί περικοπή. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η δικαστική απόφαση ανοίγει τον δρόμο για να πάψει να χορηγείται η μία από τις δύο εθνικές συντάξεις που λαμβάνουν οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας. Υπενθυμίζεται ότι σε αυτή την περίπτωση, ο συνταξιούχος εισπράττει τη δική του σύνταξη, που αποτελείται από την εθνική σύνταξη και το ανταποδοτικό τμήμα και μέρος από τη σύνταξη του θανόντος συζύγου. Στη δεύτερη περίπτωση, επίσης εισπράττει την ανάλογη εθνική σύνταξη και ένα τμήμα από το ανταποδοτικό τμήμα που προκύπτει από τις εισφορές που είχε καταβάλλει ο θανών σύζυγός.
«Εάν, λοιπόν, εφαρμοστεί “κατά γράμμα” η απόφαση του ΣτΕ», συμπληρώνεται στην ίδια ανακοίνωση, «υπάρχει ο κίνδυνος μία από τις δύο εθνικές συντάξεις (πιθανότητα εκείνη που προκύπτει από τη σύνταξη χηρείας), να περικοπεί. Σε ένα ακραίο σενάριο, θα μπορούσαν να αναζητηθούν έως και αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά για συνταξιούχους που λαμβάνουν από το 2016 και μετά σύνταξη χηρείας!
Σε αυτό ακριβώς το πεδίο της παλαιότερης νομοθεσίας, θέλει να παρέμβει το υπουργείο Εργασίας, για να αποσαφηνιστεί ότι δεν κινδυνεύουν αυτές οι συντάξεις χηρείας με περικοπή, ούτε με αναδρομική αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών. Από το τελικό κείμενο όμως, θα κριθεί εάν θα υπάρξει οριοθετημένη ημερομηνία (π.χ. αυτή που θα ισχύει επίσημα η απόφαση του ΣτΕ ή η 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους), βάσει της οποίας θα πραγματοποιείται η σχετική αφαίρεση της μίας εθνικής σύνταξης. Πρακτικά, θα επιχειρηθεί να μην αλλάξει προς το χειρότερο το εισόδημα όσων ήδη λαμβάνουν σύνταξη χηρείας. Αποτελεί ζητούμενο όμως τι θα προκύψει για μελλοντικούς δικαιούχους της εν λόγω παροχής, οι οποίοι θα πρέπει να γνωρίζουν από τώρα, με βάση συγκεκριμένη διάταξη νόμου, τι πρόκειται να εισπράξουν σε μια τέτοια περίπτωση.
Το δεύτερο πεδίο στο οποίο σχεδιάζει να παρέμβει το Υπουργείο Εργασίας σε σχέση με τις συντάξεις χηρείας αφορά την περικοπή που προβλέπει ο νόμος Κατρούγκαλου μετά την παρέλευση τριετίας από θάνατο του συνταξιούχου.
Σύμφωνα με το εν λόγω νόμο, στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται ολόκληρη η σύνταξη για μία τριετία από την πρώτη του επομένου του θανάτου μήνα. Μετά, όμως, την πάροδο της τριετίας, αν ο επιζών εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή, καταβάλλεται, αναλόγως της χρονικής διάρκειας της εργασίας ή αυτοαπασχόλησης, το 50% της σύνταξης, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται των κατώτατων ορίων.
Για παράδειγμα, αν ο επιζών σύζυγος δεν είναι συνταξιούχος κατά το θάνατο του συζύγου του, τότε κατά την πρώτη τριετία λαμβάνει το 70% του συνόλου της σύνταξης του θανόντος (εθνικής και ανταποδοτικής/ών). Μετά την πάροδο της τριετίας και εφόσον ο επιζών σύζυγος εργάζεται, τότε η σύνταξη λόγω θανάτου περικόπτεται κατά το ήμισυ αυτής, ανερχόμενη σε ποσοστό 35% της σύνταξης του θανόντος.
Υπενθυμίζεται πως η διάταξη αυτή έχει εφαρμοστεί μόνο για μία μερίδα δικαιούχων συντάξεων χηρείας του δημοσίου, όχι για την πλειοψηφία του δημοσίου και καθόλου στον ιδιωτικό τομέα.
Αν και η σχετική εγκύκλιος Τσακλόγλου έχει εκδοθεί από το Δεκέμβριο του 2021, έχει παγώσει η εφαρμογή της με απόφαση της κυβέρνησης.
Πλέον το Υπ. Εργασίας επεξεργάζεται μία εναλλακτική διάταξη, με κορυφαίο στέλεχος του να αναφέρει στο powergame.gr πως είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο νομικό ζήτημα, το οποίο μάλιστα έχει σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.
Πάντως διοικητικά στελέχη στην οδό Σταδίου, εκτιμούν πως δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει μέχρι τέλος του χρόνου, αν όχι ακόμα πιο μετά, οποιαδήποτε νομοθετική παρέμβαση, αναφέροντας πως δεν θα πρέπει να αποκλείεται αυτή να αφορά μόνο εκείνους στους οποίους έχει εφαρμοστεί η περικοπή μέσω μίας αναδρομικής επιστροφής αυτής.
