Μπορεί όλο το βάρος για τους επόμενους μήνες να το ρίχνει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης στην προετοιμασία του «πακέτου της ΔΕΘ» τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, καθώς θα είναι η τελευταία (ΔΕΘ) πριν τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές, αλλά κορυφαία υπηρεσιακά στελέχη στην οδό Νίκης στρέφουν το βλέμμα τους ήδη από τώρα στην «επόμενη μέρα» της κάλπης, με αιχμή την καλύτερη αξιοποίηση των αποθεματικών του ΕΦΚΑ προκειμένου να καλυφτούν μελλοντικά ελλείμματα και να τρέξει ταχύτερα η αποπληρωμή του χρέους.
Το σημαντικότερο, ίσως, μέτωπο το οποίο θα έχει να αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση θα είναι ο «χρηματοδοτικός γκρεμός» που θα αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία από τέλος κιόλας του 2026 αλλά προπαντός το 2027, μετά το επερχόμενο τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο έρχεται να συμπληρωθεί και από ένα νέο, μέχρι πρότινος, απρόβλεπτο παράγοντα: Την αύξηση του κόστους δανεισμού που έχει φέρει η αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας…
Οι δυο αυτοί παράγοντες αποτελούν τροχοπέδη στην πιστωτική και, έτσι οικονομική επέκταση, την ίδια ώρα που η εθνική αποταμίευση παραμένει σε πανευρωπαϊκά χαμηλά επίπεδα και άρα είναι εξαιρετικά αδύναμη να κλείσει τις «τρύπες» που θα αφήσει το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που μπορεί να υπονομεύσει αφενός τη συνέχιση της επίτευξης των στόχων του πλεονάσματος και μείωσης του δημοσίου χρέους.
Καμπανάκι από την επιστροφή των ελλειμμάτων στον ΕΦΚΑ
Το προειδοποιητικό «καμπανάκι» έχει ήδη χτυπήσει με το σχέδιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού για το 2027 – 2030 που προβλέπει έλλειμμα στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (ουσιαστικά στον ΕΦΚΑ) το 2029 και ακόμα υψηλότερο το 2030 για πρώτη φορά από το 2016 (καθώς η αύξηση των εσόδων από εισφορές απέχει πολύ από το να αντισταθμίσει την εκτίναξη των συνταξιοδοτικών δαπανών).
Ένα έλλειμμα της τάξεως των 1,3 δις ευρώ όπως αυτό που προβλέπει το ίδιο το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών το 2030 για τους Ασφαλιστικούς Οργανισμούς είναι αδύνατο να μην έχει επίπτωση στο ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης (καθώς το αντίθετο συνέβαινε όσο υπήρχε πλεόνασμα στους εν λόγω Οργανισμούς) αλλά και στη δυνατότητα αποπληρωμής του δημοσίου χρέους.
Είναι για αυτό που στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ανοίξει ήδη η συζήτηση για ένα plan Β για την αναχαίτιση αφενός των -επισήμως- προβλεπόμενων ελλειμμάτων των Ασφαλιστικών Ταμείων και από την άλλη στην απρόσκοπτη πληρωμή του δημοσίου χρέους.
Και η ματιά, αρμοδίων υπηρεσιακών στελεχών έχει ήδη πέσει στις δυνατότητες καλύτερης αξιοποίησης των δεκάδων δις ευρών που έχει συγκεντρώσει το Δημόσιο στο «μαξιλάρι», μεταξύ άλλων, και από τα πλεονάζοντα ρευστά διαθέσιμα όλων των φορέων του στην Τράπεζα της Ελλάδας.
Σημαντικότερος κουμπαράς στο «μαξιλάρι» δεν είναι άλλος από εκείνο του ΕΦΚΑ (πάνω από 20 δις ευρώ) αλλά και του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (επίσης πάνω από 20 δις ευρώ).
Η μέχρι τώρα η απόδοση της αξιοποίησης του πρώτου κουμπαρά (σ.σ. του ΕΦΚΑ) είναι πολύ μικρή, καθώς μόλις το 23% επιτρέπει ο σχετικός νόμος να επενδυθεί σε χρηματικοοικονομικούς τίτλους και αυτό σε μία πολύ στενή αγορά (ευρωπαϊκά ομόλογα και μετοχές), ενώ ο κουμπαράς του ΑΚΑΓΕ (ο οποίος «γεμίζει» από τις Εισφορές Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, αλλά και αναλογία εσόδων από τον ΦΠΑ κλπ.) είναι «κλειδαμπαρωμένος» στην Τράπεζα της Ελλάδας, καθώς ο νόμος δεν επιτρέπει καμία επένδυση του σε ομόλογα και μετοχές.
Τα σενάρια για ένα restart στις επενδύσεις των Ταμείων
Το πρώτο βήμα προς την καλύτερη επένδυση των αποθεματικών των ταμείων, το οποίο έχει πέσει στο τραπέζι μεταξύ τεχνοκρατών του υπ. Οικονομικών είναι η αύξηση του ποσοστού αυτών που μπορεί να επενδυθεί σε μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια πάνω από το 23%, για παράδειγμα στο 35% ή ακόμα και 40%.
Το δεύτερο βήμα, προς την ίδια κατεύθυνση είναι η αλλαγή του μίγματος των τοποθετήσεων με προσθήκη και της δυνατότητας «εναλλακτικών επενδύσεων», δηλαδή και σε αγορές εκτός ΕΕ, πχ στις ΗΠΑ, τη Νοτιοανατολική Ασία, γεγονός που θα αύξανε αποφασιστικά τις αποδόσεις των επενδυμένων κεφαλαίων και, άρα τα έσοδα του ΕΦΚΑ από την αξιοποίηση των αποθεματικών, κάτι που αναχαίτιζε τις σαφείς ελλειμματικές τάσεις στα οικονομικά του ίδιου και του κρατικού προϋπολογισμού.
Το τρίτο βήμα, προκειμένου να αυξηθούν τα «ίδια έσοδα» των Ταμείων (και του Κράτους) είναι να αλλάξει η πολιτική διαχείριση των επενδύσεων συνολικά και συγκεκριμένα να συνδεθούν τα παραπάνω δύο βήματα για την διεύρυνση του ποσοστού των επενδύσεων επί των αποθεματικών, αλλά και του «πεδίου» αυτών των επενδύσεων για χάρη της αύξησης των εισπράξεων των Ασφαλιστικών ταμείων με την πιο γρήγορη αποπληρωμή του χρέους.
Προκειμένου να «τρέξει» ένας τέτοιος συνδυασμός, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει πέσει στο τραπέζι των διερευνητικών συζητήσεων τεχνοκρατών στο Υπουργείο Οικονομικών, το ενδεχόμενο να μετάσχει στους «μηχανισμούς» επένδυσης των αποθεματικών των ταμείων το Υπερ – Ταμείο.
Υπενθυμίζεται πως το 50% των εσόδων από τις επενδύσεις του Υπερ – Ταμείου κατευθύνεται υποχρεωτικά στην αποπληρωμή του δημοσίου χρέους. Συνεπώς μία αύξηση των εσόδων του Υπερ – Ταμείου μέσω της «συμμετοχής» του στους «μηχανισμούς» επένδυσης των αποθεματικών των ταμείων (ειδικά καθώς αυτές σχεδιάζεται να αυξηθούν ποσοτικά και να κατευθυνθούν σε νέες ευρύτερες επενδύσεις), θα οδηγούσε σε αναλογικά μεγαλύτερες σε σχέση με σήμερα καταβολές για την αποπλήρωμή του δημοσίου χρέους, με αποτέλεσμα την ταχύτερη και μεγαλύτερη μείωση του.
