Ο πόλεμος ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν μπορεί να μην εξελίχθηκε σε μια ολοκληρωτική και παρατεταμένη στρατιωτική αναμέτρηση, ωστόσο για το Πεκίνο αποτέλεσε ένα εξαιρετικά σημαντικό γεωπολιτικό εργαστήριο.
Κινέζοι στρατηγικοί αναλυτές παρακολούθησαν – και παρακολουθούν – όχι μόνο τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνατότητες, αλλά κυρίως το πώς μια μικρότερη δύναμη κατάφερε να προκαλέσει τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος χωρίς να καταφέρει -ή και να επιδιώξει- στρατιωτική νίκη στο πεδίο.
Για την Κίνα, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι σε έναν σύγχρονο πόλεμο δεν απαιτείται απαραίτητα η ολοκληρωτική καταστροφή του αντιπάλου. Αρκεί να αυξηθεί το οικονομικό κόστος, να προκληθεί πολιτική πίεση και να παραταθεί η κρίση αρκετά ώστε να εξαντληθεί η βούληση του αντιπάλου.
Το Ιράν, σύμφωνα με την ανάλυση που κυκλοφορεί σε αμερικανικά και διεθνή think tanks, λειτούργησε ως παράδειγμα πολυεπίπεδου πολέμου για το Πεκίνο.
Η Τεχεράνη δεν μπορούσε να νικήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως δεν χρειαζόταν να το κάνει. Με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, με την πίεση στη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ και με τη διαρκή απειλή διακοπής της ροής πετρελαίου, το Ιράν κατάφερε να μετατρέψει μια περιφερειακή σύγκρουση σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ.
Τα Στενά του Ορμούζ ως κύριος μοχλός
Η πιο κρίσιμη εξέλιξη για τους Κινέζους αναλυτές ήταν ο τρόπος με τον οποίο η Τεχεράνη χρησιμοποίησε τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό στρατηγικής πίεσης.
Το Ιράν περιόρισε ουσιαστικά τη διέλευση πολλών ξένων δεξαμενόπλοιων, προκαλώντας αναταράξεις στις αγορές ενέργειας, αύξηση ασφαλίστρων, προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού και αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές. Ταυτόχρονα, επέτρεψε σε ορισμένες δικές του εξαγωγές πετρελαίου, κυρίως προς την Κίνα, να συνεχιστούν.
Για το Πεκίνο, αυτό αποτέλεσε μια ζωντανή απόδειξη ότι η οικονομική αποσταθεροποίηση μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από μια παραδοσιακή στρατιωτική νίκη. Η Κίνα θεωρεί εδώ και χρόνια ότι ο σύγχρονος πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο με στρατούς και πυραύλους, αλλά μέσω οικονομικής πίεσης, κυβερνοεπιθέσεων, ελέγχου θαλάσσιων οδών, χρηματοπιστωτικών μηχανισμών και ψυχολογικής φθοράς.
Το θέμα της Ταϊβάν
Η συζήτηση στο Πεκίνο στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο στην Ταϊβάν. Μέχρι σήμερα, πολλά δυτικά στρατιωτικά σενάρια βασίζονταν στην ιδέα μιας άμεσης κινεζικής εισβολής στο νησί. Όμως οι Κινέζοι στρατηγικοί σχεδιαστές φαίνεται να αντλούν διαφορετικά συμπεράσματα από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν.
Αντί για μια τεράστια και επικίνδυνη αποβατική επιχείρηση, η Κίνα θα μπορούσε να επιλέξει μια σταδιακή εκστρατεία πίεσης: ναυτικό αποκλεισμό, κυβερνοεπιθέσεις, οικονομικές κυρώσεις, χρηματοπιστωτική αποσταθεροποίηση και περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες.
Στόχος δεν θα ήταν η άμεση κατάληψη της Ταϊβάν, αλλά η δημιουργία τόσο μεγάλου οικονομικού και πολιτικού κόστους ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους να δυσκολευτούν να αντιδράσουν αποτελεσματικά.
Αδυναμία διαχείρισης πολλαπλών κρίσεων
Η κινεζική ηγεσία θεωρεί επίσης ότι ο πόλεμος με το Ιράν αποκάλυψε μια ακόμη αδυναμία της Ουάσινγκτον: τη δυσκολία διαχείρισης πολλαπλών κρίσεων ταυτόχρονα. Οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να διαθέσουν πυραύλους ακριβείας, αντιαεροπορικά συστήματα και ναυτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα πόρων για άλλες περιοχές όπως ο Ινδο-Ειρηνικός.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Κίνα, καθώς το Πεκίνο εξετάζει αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν πραγματικά να διατηρήσουν δύο μεγάλες στρατιωτικές αντιπαραθέσεις ταυτόχρονα — μία στη Μέση Ανατολή και μία γύρω από την Ταϊβάν. Αν η απάντηση είναι αρνητική ή αμφίβολη, τότε η αποτρεπτική ισχύς της Ουάσινγκτον στην Ασία αποδυναμώνεται.
Παράλληλα, η κρίση έδειξε πόσο γρήγορα μεταδίδονται οι οικονομικές επιπτώσεις ενός πολέμου. Η αύξηση των τιμών πετρελαίου, οι αναταράξεις στις θαλάσσιες μεταφορές και οι πιέσεις στις χρηματαγορές εξαπλώθηκαν παγκοσμίως μέσα σε λίγες ημέρες.
Για την Κίνα, η οποία βλέπει την οικονομική αλληλεξάρτηση ως στρατηγικό εργαλείο, αυτό ενισχύει την πεποίθηση ότι η πίεση στις αγορές μπορεί να λειτουργήσει ως όπλο εξίσου αποτελεσματικό με μια στρατιωτική επίθεση.
Το εσωτερικό των ΗΠΑ
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το Πεκίνο παρακολουθεί επίσης με προσοχή τις πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Η οικονομική αβεβαιότητα, η άνοδος του ενεργειακού κόστους και οι κοινωνικές αντιδράσεις θεωρούνται από την Κίνα παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την αμερικανική πολιτική βούληση σε μια παρατεταμένη κρίση.
Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πέτυχαν τους περισσότερους στρατιωτικούς στόχους τους απέναντι στο Ιράν, η εικόνα που διαμορφώθηκε διεθνώς ήταν πιο σύνθετη. Η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή παραμένει τεράστια, όμως ο πόλεμος έδειξε ότι ακόμη και μια μικρότερη περιφερειακή δύναμη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παγκόσμιες αναταράξεις χωρίς να επικρατήσει στρατιωτικά.
Για το Πεκίνο, αυτό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο μάθημα: στον σύγχρονο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, η νίκη δεν καθορίζεται μόνο από τον έλεγχο του πεδίου μάχης, αλλά από την ικανότητα ενός κράτους να εξαντλεί οικονομικά, πολιτικά και ψυχολογικά τον αντίπαλό του σε βάθος χρόνου.
Και ακριβώς αυτό είναι το είδος πολέμου για το οποίο η Κίνα φαίνεται να προετοιμάζεται ολοένα και περισσότερο.
