Οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη και ρευστή καμπή.
Παρά τις εντατικές μεσολαβητικές προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην περιοχή, η Τεχεράνη εκπέμπει διφορούμενα μηνύματα, συνδυάζοντας την ετοιμότητα για διάλογο με μια άκαμπτη ρητορική αποτροπής.
Το στίγμα των προθέσεων της ιρανικής πλευράς έδωσε ξεκάθαρα ο επικεφαλής διαπραγματευτής και πρόεδρος του κοινοβουλίου της χώρας, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ξεκαθαρίζοντας ότι η ισλαμική δημοκρατία δεν προτίθεται να υποχωρήσει σε ζητήματα που αφορούν τα εθνικά της δικαιώματα.
Κατά τη διάρκεια κρίσιμων επαφών που πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη, ο Γκαλιμπάφ συναντήθηκε με τον ισχυρό αρχηγό του στρατού του Πακιστάν, Στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος ηγείται μιας περιφερειακής μεσολαβητικής πρωτοβουλίας με σκοπό τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο Ιρανός αξιωματούχος τόνισε με έμφαση ότι η Ουάσιγκτον δεν αποτελεί έναν έντιμο συνομιλητή, γεγονός που αποκλείει κάθε ενδεχόμενο συμβιβασμού από την πλευρά της Τεχεράνης. Παράλληλα, επισήμανε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν εκμεταλλεύτηκαν την τρέχουσα εύθραυστη κατάπαυση του πυρός για να αναδομήσουν πλήρως τις επιχειρησιακές τους ικανότητες. Προειδοποίησε μάλιστα τις ΗΠΑ ότι, σε περίπτωση που επιλέξουν «ανόητα» την επανέναρξη των εχθροπραξιών, η απάντηση του Ιράν θα είναι πολύ πιο ισχυρή και οδυνηρή σε σχέση με την έναρξη του πολέμου.
Πεζεσκιάν: Είμαστε επιφυλακτικοί
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος συμμετείχε επίσης στις συνομιλίες με τον Πακιστανό μεσολαβητή, παρουσία του υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Ο Πεζεσκιάν σημείωσε ότι η ιστορική εμπειρία των διαπραγματεύσεων με την αμερικανική πλευρά επιβάλλει τη μέγιστη δυνατή επιφυλακτικότητα.
Η στάση αυτή της ιρανικής ηγεσίας χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές ως μια στρατηγική «δύο αξόνων»: από τη μία πλευρά εμφανίζεται ανοιχτή στη διπλωματία, αλλά από την άλλη δηλώνει απόλυτα προετοιμασμένη για μια γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκεται ένα έγγραφο 14 σημείων που έχει προτείνει το Ιράν ως το βασικό πλαίσιο για την επίτευξη συμφωνίας. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαήλ Μπαγκαέι, επιβεβαίωσε ότι οι δύο πλευρές επικεντρώνονται στην οριστικοποίηση ενός μνημονίου συναντίληψης, σημειώνοντας ότι οι αποκλίσεις έχουν μειωθεί τις τελευταίες ημέρες. Ωστόσο, χαρακτήρισε τη διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα, εξαιτίας της εχθρότητας δεκαετιών που χωρίζει τις δύο χώρες.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, αναγνώρισε κάποια πρόοδο, αλλά υπογράμμισε ότι απαιτείται ακόμη πολλή δουλειά, καθώς οι διαφωνίες παραμένουν βαθιές.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
Μια από τις βασικές κόκκινες γραμμές της Τεχεράνης αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ο Μπαγκαέι κατέστησε σαφές ότι το Ιράν αρνείται κατηγορηματικά να συζητήσει το θέμα αυτό στην παρούσα φάση.
Αντίθετα, η ιρανική πλευρά έχει επιλέξει να εστιάσει τις διαπραγματεύσεις αποκλειστικά στον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές συνεχίζουν να προκαλούν εκατόμβες θυμάτων μεταξύ των αμάχων, όπως συνέβη πρόσφατα στην πόλη της Τύρου.
Ο οικονομικός αντίκτυπος
Η ανάγκη για διπλωματική διέξοδο είναι επιτακτική, καθώς ο οικονομικός αντίκτυπος της κρίσης είναι τεράστιος.
Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ έχει νεκρώσει το νησί Χαρκ, το κύριο σημείο εξαγωγών του Ιράν, μηδενίζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας, η οποία παρήγαγε 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με το κλείσιμο του στρατηγικού περάσματος στα Στενά του Ορμούζ, έχει προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Παρά την οικονομική πίεση και τις πολεμικές συγκρούσεις εβδομάδων, το Ιράν έχει καταφέρει να διατηρήσει άθικτα τα αποθέματά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο, καθώς και το οπλοστάσιο πυραύλων και drones, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική του θέση και καθιστώντας σαφές ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε εκβιασμούς.
