Τη δημιουργία μιας ισχυρής και συγκεντρωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, με πρότυπα αντίστοιχα εκείνων που λειτουργούν στις μεγάλες δυτικές χώρες, προωθεί η Ιαπωνία, ζητώντας τεχνογνωσία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γερμανία και την Αυστραλία.
Σύμφωνα με τους Japan Times, Ιάπωνες αξιωματούχοι έχουν προσεγγίσει τους τελευταίους μήνες κυβερνήσεις συμμάχων, αναζητώντας συμβουλές για την τεχνολογία, τη στελέχωση και τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της νέας υπηρεσίας. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες αλλαγές στη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας.
Η κίνηση εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι για ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας, σε μια περίοδο κατά την οποία το Τόκιο εκφράζει αυξανόμενη ανησυχία για τη στρατιωτική και τεχνολογική ισχύ της Κίνας, τις ενέργειες της Ρωσίας και το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας.
Η συμβολή των δυτικών
Οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν προσφέρει κατευθύνσεις για την ενίσχυση της κυβερνοάμυνας, την αντιμετώπιση της βιομηχανικής κατασκοπείας, καθώς και για τον αυστηρότερο έλεγχο των ξένων επενδύσεων και των προσώπων που δρουν για λογαριασμό άλλων κρατών.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της γερμανικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών επισκέφθηκε πρόσφατα το Τόκιο, προκειμένου να συζητήσει τη συγκρότηση της νέας δομής και τη διεύρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ Ιαπωνίας και Γερμανίας. Η Αυστραλία παρέχει, μεταξύ άλλων, συμβουλές για την επιλογή τεχνολογικών συστημάτων και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό μεταξύ των υπουργείων και των κρατικών υπηρεσιών.
Μέχρι σήμερα, οι αρμοδιότητες συλλογής και ανάλυσης πληροφοριών στην Ιαπωνία ήταν κατανεμημένες μεταξύ διαφορετικών φορέων, όπως η αστυνομία, το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Άμυνας και η Υπηρεσία Πληροφοριών Δημόσιας Ασφάλειας. Η πολυδιάσπαση αυτή συχνά προκαλούσε προβλήματα συντονισμού και καθυστερήσεις στη μεταφορά κρίσιμων στοιχείων προς την πολιτική ηγεσία.
Η νέα δομή και η ανησυχία για τα δικαιώματα
Στις 27 Μαΐου, το ιαπωνικό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη νομοθεσία για τη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών και Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Η νέα υπηρεσία αναμένεται να λειτουργήσει ως κεντρικός συντονιστικός μηχανισμός και να υπάγεται απευθείας σε συμβούλιο υπό την προεδρία της πρωθυπουργού.
Στόχος είναι η συγκέντρωση και αξιολόγηση πληροφοριών που αφορούν, μεταξύ άλλων, την κυβερνοασφάλεια, τις ξένες επιχειρήσεις επιρροής, την παραπληροφόρηση, την οικονομική ασφάλεια και την προστασία κρίσιμων τεχνολογιών. Η υπηρεσία σχεδιάζεται να ξεκινήσει τη λειτουργία της ακόμη και εντός του Ιουλίου, με προσωπικό περίπου 700 εργαζομένων.
Σε επόμενη φάση, η κυβέρνηση Τακαΐτσι εξετάζει την ψήφιση ενός ειδικού νόμου κατά της κατασκοπείας και τη δημιουργία ξεχωριστής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών, η οποία θα μπορεί να συλλέγει πληροφορίες στο εξωτερικό με μεθόδους αντίστοιχες εκείνων της CIA ή της βρετανικής MI6.
Η μεταρρύθμιση ωστόσο δεν στερείται αντιδράσεων. Η ιστορική εμπειρία της Ιαπωνίας πριν και κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι κρατικοί μηχανισμοί ασφαλείας χρησιμοποιήθηκαν για την καταστολή πολιτικών αντιπάλων και της κοινωνίας των πολιτών, είχε οδηγήσει μεταπολεμικά στη διατήρηση ενός αποκεντρωμένου συστήματος πληροφοριών.
Επικριτές ζητούν πλέον ισχυρές δικλίδες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, των προσωπικών δεδομένων και της πολιτικής ουδετερότητας. Επισημαίνουν επίσης ότι το ιαπωνικό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει ακόμη έναν μόνιμο και ανεξάρτητο μηχανισμό εποπτείας των υπηρεσιών πληροφοριών, αντίστοιχο με εκείνους που λειτουργούν στις ΗΠΑ, στη Βρετανία και στη Γερμανία.
Παρά τις επιφυλάξεις, η κυβέρνηση θεωρεί ότι η δημιουργία της νέας υπηρεσίας είναι αναγκαία, ώστε η Ιαπωνία να πάψει να εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τις πληροφορίες των συμμάχων της και να αποκτήσει δική της, αυτόνομη εικόνα για τις γεωπολιτικές και τεχνολογικές απειλές που αντιμετωπίζει.
