Η κυβέρνηση της Κίνας έθεσε σε εφαρμογή ένα νέο, ευρύ σύνολο νόμων και κανονισμών, που αυξάνουν τον κρατικό έλεγχο στις ταξιδιωτικές μετακινήσεις των πολιτών της προς το εξωτερικό.
Τα νέα μέτρα, τα οποία θεσπίστηκαν με στόχο την προστασία των κρατικών μυστικών, της προηγμένης τεχνολογίας και του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, επισημοποιούν και διευρύνουν τους σταδιακούς περιορισμούς που επιβάλλονταν μέχρι σήμερα.
Το νέο πλαίσιο αφορά άμεσα μεσαία και ανώτερα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, κομματικά στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος, καθώς και εργαζόμενους σε κρατικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, οι περιορισμοί επεκτείνονται και σε ιδιώτες που δραστηριοποιούνται σε ευαίσθητους τομείς, όπως στελέχη τεχνολογίας και ερευνητές.
Όσοι παραβιάζουν τους νέους κανόνες κινδυνεύουν με βαριά πρόστιμα και απαγορεύσεις εξόδου από τη χώρα, οι οποίες μπορούν να διαρκέσουν από τρεις μήνες έως και αόριστο χρονικό διάστημα.
Πρακτικές παλαιότερων δεκαετιών
Αναλυτές σημειώνουν ότι η εξέλιξη αυτή επαναφέρει την Κίνα σε πρακτικές που θυμίζουν παλαιότερες δεκαετίες, όταν τα ταξίδια στο εξωτερικό θεωρούνταν διοικητικό προνόμιο που απαιτούσε ειδική έγκριση και όχι ατομικό δικαίωμα.
Το διάταγμα, το οποίο υπεγράφη από τον πρωθυπουργό Λι Τσιανγκ, αποσκοπεί «στη διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας, της ασφάλειας και των αναπτυξιακών συμφερόντων της χώρας, σε μια περίοδο οξυμένου διεθνούς ανταγωνισμού και τεχνολογικής αντιπαράθεσης με τη Δύση», όπως αναφέρει η κινεζική ανακοίνωση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διασύνδεση των παραβιάσεων ελέγχου εξαγωγών τεχνολογίας με την επιβολή απαγόρευσης εξόδου.
Το νομοθετικό πλαίσιο παρέχει στις αρχές τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τα ταξίδια ατόμων που θεωρείται ότι ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τη βιομηχανική ή τεχνολογική ασφάλεια της χώρας.
Παράλληλα, ενθαρρύνονται ακόμα και ιδιωτικά ταξιδιωτικά γραφεία ή γραφεία μετανάστευσης να αναφέρουν δημόσιους λειτουργούς ή στρατιωτικούς που επιχειρούν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό κατά παράβαση των κανόνων.
Στην πράξη, ο ορισμός των υπαλλήλων που υπάγονται σε καθεστώς ελέγχου διευρύνεται, καλύπτοντας πλέον εργαζόμενους σε δημόσια σχολεία, ερευνητικά ινστιτούτα και νοσοκομεία, ενώ συχνά οι περιορισμοί επεκτείνονται στα μέλη των οικογενειών τους.
Παραδίδουν τα διαβατήριά τους
Πολλοί εργαζόμενοι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα υποχρεούνται ήδη να παραδίδουν τα διαβατήριά τους στους εργοδότες τους και να αιτούνται ειδική άδεια για κάθε ταξίδι.
Δημόσιοι υπάλληλοι ήταν από τις πρώτες ομάδες που υποχρεώθηκαν να παραδίδουν τα διαβατήριά τους στις υπηρεσίες τους, πρακτική που αργότερα επεκτάθηκε σε εργαζομένους κρατικών επιχειρήσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε απλούς πολίτες.
Ένας συνταξιούχος τοπικός δημόσιος υπάλληλος από την επαρχία Ανχούι δήλωσε στο BBC Chinese ότι ήδη από το 2018 οι εργαζόμενοι υποχρεώνονταν να παραδίδουν τα διαβατήριά τους στην υπηρεσία τους. Παρότι αποχώρησε από τη δουλειά του πέρυσι, το διαβατήριό του παραμένει ακόμη στην κατοχή του πρώην εργοδότη του.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όποιος επιθυμούσε να ταξιδέψει στο εξωτερικό έπρεπε να καταθέσει αίτηση και να αιτιολογήσει το ταξίδι του, χωρίς να υπάρχει καμία εγγύηση έγκρισης. Οι επισκέψεις σε συγγενείς εγκρίνονταν συνήθως ευκολότερα από τα ταξίδια αναψυχής.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ Πεκίνου και Ουάσιγκτον στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και των ημιαγωγών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στελέχη εταιρειών που δραστηριοποιούνται στους συγκεκριμένους κλάδους έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπα με ταξιδιωτικούς περιορισμούς.
Τον Μάρτιο, μάλιστα, αναφέρθηκε ότι οι συνιδρυτές της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Manus, η οποία εξαγοράστηκε από τη Meta, δεν είχαν τη δυνατότητα να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Παράλληλα, οι συνοριακές αρχές υποχρεώνονται πλέον να προειδοποιούν τους Κινέζους πολίτες να αποφεύγουν ταξίδια προς χώρες ή περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «υψηλού κινδύνου».
