Μια κοινωνία που έχει αφήσει πίσω της τις πιο σκληρές συνθήκες της οικονομικής κρίσης αλλά δεν νιώθει ότι έχει περάσει σε φάση πραγματικής οικονομικής ασφάλειας, αποτυπώνει η νέα έκθεση ΤΑΣΕΙΣ Ιουλίου 2026 της MRB. Η 75η εξαμηνιαία μέτρηση του κοινωνικοπολιτικού βαρόμετρου, που διεξήχθη από τις 24 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου σε πανελλαδικό δείγμα 2.000 πολιτών με δικαίωμα ψήφου, καταγράφει μια εικόνα έντονης επιφυλακτικότητας, οικονομικής πίεσης και πολιτικής ρευστότητας.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ακρίβεια παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας της κοινωνικής και πολιτικής συμπεριφοράς. Παρά τη βελτίωση ορισμένων μακροοικονομικών δεικτών, οι πολίτες δεν βλέπουν αντίστοιχη βελτίωση στην καθημερινότητά τους. Το κόστος ζωής, οι χαμηλοί μισθοί, η υγεία, η στέγαση και τα ζητήματα διαφάνειας συγκροτούν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο επηρεάζει άμεσα και την εικόνα της κυβέρνησης.
Ακρίβεια, υγεία και χαμηλά εισοδήματα στην κορυφή των ανησυχιών
Σύμφωνα με την έκθεση, το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας παραμένει ο πληθωρισμός και η ακρίβεια, όπως δηλώνουν οι πολίτες σε ποσοστό 49,5%. Ακολουθούν η υγεία και η περίθαλψη με 34,7% και οι χαμηλοί μισθοί και τα εισοδήματα με 33,5%. Στην τέταρτη θέση βρίσκονται τα θέματα διαφάνειας και διαφθοράς με 24,5%, ενώ το στεγαστικό πρόβλημα, που για πρώτη φορά μπήκε στην έρευνα, καταγράφεται ήδη ψηλά, στο 17,1%.
Η ιεράρχηση αυτή δείχνει ότι οι πολίτες δεν κρίνουν την οικονομία μόνο με βάση την ανάπτυξη ή τα δημοσιονομικά στοιχεία, αλλά κυρίως με βάση το διαθέσιμο εισόδημα, την αγοραστική δύναμη και την ικανότητα των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις βασικές τους υποχρεώσεις. Η ακρίβεια δεν εμφανίζεται ως ένα συγκυριακό πρόβλημα αλλά ως μόνιμη πίεση που διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η ακρίβεια κορυφώνεται ως πρόβλημα στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ το στεγαστικό απασχολεί περισσότερο τις ηλικίες 25 έως 54 ετών. Για τους νεότερους, ηλικίας 17 έως 24 ετών, η παιδεία και η ανεργία εμφανίζονται ως βασικές πηγές προβληματισμού.
Τα νοικοκυριά «μόλις που τα βγάζουν πέρα»
Η εικόνα για τα εισοδήματα είναι ενδεικτική της κοινωνικής πίεσης. Το 16,1% των πολιτών δηλώνει πλήρη αδυναμία να ανταποκριθεί σε βασικές υποχρεώσεις, με αύξηση 12% σε σχέση με τον Ιούνιο του 2025 και 12,7% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025. Πρόκειται για αύξηση 4,1 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Παράλληλα, το 59,3% δηλώνει ότι ανταποκρίνεται με μεγάλη δυσκολία, δηλαδή «μόλις που τα βγάζει πέρα». Αν και το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το 64,9% του Δεκεμβρίου 2025, παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Μόλις το 23,9% δηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζει δυσκολία, ποσοστό βελτιωμένο σε σχέση με το 19,3% της προηγούμενης μέτρησης.
Το εύρημα δείχνει μια διπλή τάση: από τη μία αυξάνονται όσοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις βασικές τους ανάγκες, από την άλλη αυξάνονται ελαφρώς και όσοι δεν έχουν οικονομικό πρόβλημα. Η MRB κάνει λόγο για ένδειξη διεύρυνσης οικονομικών ανισοτήτων, στοιχείο κρίσιμο για την κοινωνική συνοχή.
Η κοινωνία βλέπει νέες αυξήσεις τιμών
Ακόμη πιο ανησυχητικό για την κυβέρνηση είναι το γεγονός ότι η πλειονότητα των πολιτών δεν προσδοκά αποκλιμάκωση των τιμών. Το 66,3% αναμένει νέες αυξήσεις, ενώ μόλις το 17,8% προβλέπει σταθεροποίηση και το 12,2% μείωση.
Στο ερώτημα για το ποια είναι η καταλληλότερη απάντηση στο πρόβλημα, η κοινωνία εμφανίζεται σχεδόν μοιρασμένη. Το 47,9% ζητά αύξηση μισθών και εισοδημάτων, ενώ το 49,4% δίνει προτεραιότητα σε μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας. Οι νεότεροι και οι πολίτες 45 έως 64 ετών τάσσονται περισσότερο υπέρ της αύξησης εισοδημάτων, ενώ οι άνω των 65 ετών προκρίνουν μέτρα περιορισμού των τιμών.
Η πλατφόρμα posokanei.gov.gr φαίνεται να έχει αποκτήσει αναγνωρισιμότητα, καθώς έξι στους δέκα πολίτες δηλώνουν ότι τη γνωρίζουν. Ωστόσο, η χρήση της παραμένει χαμηλή. Παρ’ όλα αυτά, το 51,6% θεωρεί ότι η πρωτοβουλία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι οι πολίτες μπορεί να αναγνωρίζουν κάποιες κινήσεις, αλλά δεν τις θεωρούν επαρκείς για να αλλάξουν την καθημερινότητά τους.
Αρνητικοί δείκτες για χώρα, οικονομία και προσωπικά οικονομικά
Η έκθεση καταγράφει σταθερά αρνητικό κλίμα ως προς τη γενική κατάσταση της χώρας και της οικονομίας. Ο δείκτης για τη γενική κατάσταση της χώρας διαμορφώνεται στο -52%, ελαφρώς βελτιωμένος από το -54% του Δεκεμβρίου 2025. Ο δείκτης για την οικονομία της χώρας βρίσκεται επίσης στο -52%, από -55% στην προηγούμενη μέτρηση.
Στην προσωπική οικονομική κατάσταση, ο δείκτης παραμένει στο -35%, αμετάβλητος σε σχέση με τον Δεκέμβριο. Η αρνητική προσδοκία για το άμεσο μέλλον ενισχύεται: ο δείκτης για την εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης της χώρας τους επόμενους 12 μήνες βρίσκεται στο -38%, από -36%, ενώ για την προσωπική οικονομική κατάσταση στο -28%, από -25%.
Με απλά λόγια, οι πολίτες δεν βλέπουν άμεση προοπτική ουσιαστικής βελτίωσης. Αναγνωρίζουν μεν ότι η χώρα δεν βρίσκεται στις συνθήκες της προηγούμενης δεκαετίας, αλλά δεν αισθάνονται ότι η βελτίωση περνά στην τσέπη τους.
Οργή, φόβος και απογοήτευση
Πέρα από τους αριθμούς, η έκθεση καταγράφει και το συναισθηματικό υπόβαθρο της κοινωνίας. Η οργή εμφανίζεται ως κυρίαρχο συναίσθημα, συνδεδεμένη με την ακρίβεια, το αίσθημα αδικίας, τα ζητήματα διαφάνειας και τη δυσκολία βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου.
Ο φόβος αντανακλά την αβεβαιότητα για το μέλλον, ενώ η παραίτηση και η απογοήτευση χαρακτηρίζονται από την έκθεση ως ίσως το πιο ανησυχητικό εύρημα. Δεν πρόκειται απλώς για δυσαρέσκεια, αλλά για αίσθηση ότι οι εξελίξεις δεν μπορούν εύκολα να αλλάξουν. Αυτό παραπέμπει σε χαμηλή κοινωνική αυτοπεποίθηση και περιορισμένη εμπιστοσύνη στην προοπτική ουσιαστικών βελτιώσεων.
Η κυβέρνηση αντέχει αλλά έχει φθορά
Στο πολιτικό πεδίο, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να κυριαρχεί αλλά με πολύ πιο περιορισμένη κυριαρχία. Η έκθεση αναφέρει ότι κινείται σε ποσοστά Ευρωεκλογών, ενώ η αντιπολίτευση βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης.
Στους βασικούς κυβερνητικούς δείκτες, ο μέσος όρος των θετικών αξιολογήσεων διαμορφώνεται στο 27,2%. Ο βαθμός ικανοποίησης από την πορεία της οικονομίας βρίσκεται στο 29,8%, η εικόνα της κυβέρνησης στο 27,8%, η αξιολόγηση των χειρισμών του πρωθυπουργού στο 28,8%, ενώ το 25,8% θεωρεί ότι αξίζει τρίτη θητεία η ΝΔ.
Την ίδια στιγμή, το 69,5% θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει κυβερνητική αλλαγή αντί για τρίτη θητεία της ΝΔ. Το ποσοστό αυτό είναι πολιτικά βαρύ, αν και δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε συγκροτημένη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.
Μητσοτάκης πρώτος σε καταλληλότητα, ισχυρή φθορά
Στην ερώτηση για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προηγείται με 25,1%. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο Αλέξης Τσίπρας με 15,1%, ενώ όλοι οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί συγκεντρώνουν ποσοστά κάτω από το 10%. Ωστόσο, το 17,2% απαντά «κανένας/δεν ξέρω», στοιχείο που δείχνει απογοήτευση από το πολιτικό προσωπικό συνολικά.
Ο πρωθυπουργός εξακολουθεί να θεωρείται καταλληλότερος για την οικονομική πολιτική με 23,2%, την εξωτερική πολιτική με 30,6% και την ανάπτυξη με 24,5%. Ο Αλέξης Τσίπρας προηγείται στην κοινωνική πολιτική, στην αντιμετώπιση της ακρίβειας και στη στήριξη των ευπαθών ομάδων. Η Μαρία Καρυστιανού εμφανίζεται ισχυρή στα θέματα διαφάνειας και διαφθοράς.
Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα είναι ότι στην αντιμετώπιση της ακρίβειας το 35,8% θεωρεί πως κανένας πολιτικός αρχηγός δεν μπορεί να δώσει λύση. Αυτό εξηγεί γιατί η ακρίβεια λειτουργεί ως πολιτική «αιμορραγία» για την κυβέρνηση, αλλά όχι απαραίτητα ως αυτόματο κέρδος για την αντιπολίτευση.
Νέα κόμματα και αναδιάταξη στην αντιπολίτευση
Η μέτρηση καταγράφει για πρώτη φορά τη δύναμη δύο νέων κομματικών σχηματισμών, του ΕΛ.Α.Σ. και της Ελπίδας για τη Δημοκρατία. Η παρουσία τους αναδιατάσσει τις δυνάμεις στον χώρο της αντιπολίτευσης, χωρίς όμως να δημιουργεί ακόμη πολιτική ανατροπή.
Στην πρόθεση ψήφου, η ΝΔ παραμένει πρώτη, ενώ δεύτερο εμφανίζεται το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, ΕΛ.Α.Σ. Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται καθαρά στην τρίτη θέση, απομακρυνόμενο από την Ελπίδα για τη Δημοκρατία. Η έκθεση σημειώνει ότι το 60% όσων επιλέγουν κάποιο κόμμα της αντιπολίτευσης κατευθύνεται προς ένα από τα δύο νέα κόμματα, γεγονός που δείχνει πόσο έντονη είναι η αναζήτηση νέων πολιτικών εκφράσεων.
Παράλληλα, η πιθανότητα ψήφου σε κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά παραμένει αξιοσημείωτη. Το 15,2% δηλώνει ότι «σίγουρα» ή «μάλλον» θα ψήφιζε ένα τέτοιο κόμμα, με το προνομιακό του κοινό να εντοπίζεται στον χώρο της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς.
Ρευστό πολιτικό σύστημα χωρίς ισχυρό δεύτερο πόλο
Το συνολικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι το πολιτικό σκηνικό βρίσκεται σε ασταθή ισορροπία. Η ΝΔ διατηρεί την πρωτοκαθεδρία αλλά έχει χάσει την παλιά δυναμική της. Η αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει ακόμη να διαμορφώσει ένα καθαρό αντίπαλο δέος, ενώ τα νέα κόμματα επιχειρούν να καλύψουν το κενό.
Το εκλογικό σώμα εμφανίζεται διχασμένο και ως προς το μοντέλο διακυβέρνησης. Το 45,1% προτιμά αυτοδύναμη κυβέρνηση, ενώ το 43,7% προτιμά κυβέρνηση συνεργασίας. Οι ψηφοφόροι της ΝΔ τάσσονται σχεδόν καθολικά υπέρ της αυτοδυναμίας, ενώ οι ψηφοφόροι της αντιπολίτευσης κινούνται περισσότερο προς τις συνεργασίες.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός «υβριδικού» πολιτικού συστήματος: όχι καθαρά δικομματικού, αλλά ούτε και πλήρως πολυκομματικού με σταθερούς συνασπισμούς. Οι μετακινήσεις από την αδιευκρίνιστη ψήφο, τα μικρότερα κόμματα και τα νέα σχήματα θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τις επόμενες πολιτικές ισορροπίες.
Το βέβαιο είναι ότι η οικονομία της καθημερινότητας παραμένει ο μεγάλος καταλύτης. Όσο η ακρίβεια, τα εισοδήματα και η στέγαση πιέζουν τα νοικοκυριά, τόσο η πολιτική σταθερότητα θα εξαρτάται όχι μόνο από την κυβερνησιμότητα, αλλά και από το ποιος μπορεί να πείσει ότι έχει αξιόπιστη απάντηση στο πιο δύσκολο ερώτημα: πώς θα ανακουφιστεί πραγματικά το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
