Δεκατέσσερα χρόνια μετά την πυρκαγιά της 12ης Φεβρουαρίου 2012, οι ιστορικοί κινηματογράφοι Αττικόν και Απόλλων παραμένουν κλειστοί, κρατώντας ανοιχτή μία από τις πιο χαρακτηριστικές πληγές της οδού Σταδίου και του αθηναϊκού κέντρου. Πίσω από τα καμένα κτίρια, τις κλειστές εισόδους και τις αλλεπάλληλες προσπάθειες επαναλειτουργίας, υπάρχει μια πολύπλοκη ιστορία ιδιοκτησιακών σχέσεων, δικαστικών διεκδικήσεων, μισθώσεων, χρεών, αλλά και μιας διαχρονικής σύγκρουσης που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, Αντώνη Βογιατζή, είχε ως κεντρικό πρόσωπο τον Χρήστο Λαμπράκη. Το powergame.gr επιδιώκει να αποκαλύψει σήμερα όλες τις εξελίξεις και διεργασίες γύρω από τη μη αξιοποίηση των δύο κινηματογράφων, αλλά και όμορων με αυτά ακινήτων που ανήκουν πλέον εξ ολοκλήρου στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Σε αυτό το πλαίσιο, είχαμε την ευκαιρία να εισέλθουμε στις δύο αίθουσες, οι οποίες παραμένουν έως και σήμερα άθικτες, και να αποτυπώσουμε φωτογραφικά τη σημερινή τους εικόνα. Παράλληλα, είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε και τον μισθωτή των δύο αιθουσών, Γιώργο Τσακαλάκη, επικεφαλής της εταιρείας κινηματογραφικών παραγωγών και διαχείρισης αιθουσών κινηματογράφου, Cinemax. Το powergame.gr επιδίωξε να επικοινωνήσει και με τον επικεφαλής της εταιρείας Atria, Γιάννη Περρωτή, ο οποίος επίσης έχει ρόλο στις εξελίξεις τις ανάπλασης το τελευταίο διάστημα, χωρίς ωστόσο να καταστεί εφικτή η επικοινωνία μαζί του.
H αίθουσα και τα θεωρεία του κινηματογράφου Αττικόν όπως είναι σήμερα ©powergame.gr
Ιδιοκτησία του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία
Οι δύο κινηματογράφοι, όπως και τα ακίνητα που επηρεάστηκαν από την πυρκαγιά του 2012, ανήκουν σήμερα στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία. Δεν πρόκειται μόνο για τις αίθουσες Αττικόν και Απόλλων, αλλά για ένα ευρύτερο ακίνητο σύνολο που περιλαμβάνει τα κτίσματα επί της Σταδίου και προς την οδό Χρήστου Λαδά, με καταστήματα και χώρους που, πριν από την καταστροφή, αποτελούσαν ενεργό εμπορικό κομμάτι του κέντρου.
«Το Ίδρυμα Σταματίου Δεκόζη Βούρου είχε στην κυριότητά του όλο το οικόπεδο και τα κτίσματα που ήταν και είναι καμένα, όπως και όσα τραυματίστηκαν από την πυρκαγιά. Πρόκειται για το τμήμα από τα παλιά Calzedonia έως και τη γωνία Χρήστου Λαδά με Σταδίου, όπου βρισκόταν το κατάστημα Kosta Boda, αλλά και επί της Χρήστου Λαδά, το χειμερινό κατάστημα εστίασης του Black Duck», αναφέρει στο powergame.gr ο Αντώνης Βογιατζής, εξηγώντας το ιδιοκτησιακό υπόβαθρο της υπόθεσης. Όπως σημειώνει, στο ίδιο σύνολο περιλαμβάνονταν οι κινηματογράφοι, τα καταστήματα προς τη Σταδίου, αλλά και οι χώροι που εκτείνονται προς τη Χρήστου Λαδά.
O πρόεδρος του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, Αντώνης Βογιατζής ©powergame.gr
Η ιδιοκτησιακή διαδρομή των ακινήτων είναι σύνθετη. Η περιουσία συνδεόταν αρχικά με το Ίδρυμα Σταματίου Δεκόζη Βούρου, ενώ η μετέπειτα συγχώνευση, με ειδική νομοθετική ρύθμιση το 2019, είχε αποτέλεσμα η περιουσία να περάσει στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, χωρίς να χαθεί το ειδικό θεσμικό καθεστώς του Μουσείου.
Στο παρασκήνιο, ωστόσο, η υπόθεση ξεκινά πολλά χρόνια πριν από την πυρκαγιά. Ο Αντώνης Βογιατζής περιγράφει μια μακρά αντιπαράθεση γύρω από τη διαχείριση της περιουσίας, τα μισθώματα και τις απαιτήσεις που είχε το Μουσείο. Κατά τον ίδιο, ο Λάμπρος Ευταξίας, που είχε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του Μουσείου, είχε συνδέσει μέρος της περιουσίας του και με το Μέγαρο Μουσικής. «Το 1988 ο Ευταξίας είχε κάνει διαθήκη, με την οποία άφηνε το σύνολο της περιουσίας του, περιλαμβανομένου του Μεγάρου Μουσικής – το οποίο ίδρυσε ο Ευταξίας με τη φίλη του Αλεξάνδρα Τριάντη».
H αίθουσα του κινηματογράφου Απόλλων με αφίσες του Γ. Βακιρτζή, όπως είναι σήμερα ©powergame.gr
Ο κ. Βογιατζής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο του Χρήστου Λαμπράκη. «Ο Λαμπράκης διορίστηκε πρόεδρος του Μεγάρου από τον Ευταξία, χωρίς ο ίδιος ο Λαμπράκης να βάλει μία δεκάρα», λέει χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Μουσείου, οι σχέσεις επιδεινώθηκαν όταν ο Ευταξίας ανακάλεσε διαθήκη με την οποία η περιουσία του θα κατευθυνόταν μετά τον θάνατό του στο Μέγαρο Μουσικής. «Από εκεί άρχισε ένας πόλεμος», αναφέρει, περιγράφοντας την απαρχή μιας αντιπαράθεσης που, όπως υποστηρίζει, επηρέασε για δεκαετίες τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων ιδρυμάτων.
Ο διάδρομος της εισόδου με τις γύψινες διακοσμήσεις από την οδό Σταδίου ©powergame.gr
Οι δικαστικές εμπλοκές και η αντιπαράθεση των δύο ιδρυμάτων
Εκτός των άλλων, κατά την αφήγηση του κ. Βογιατζή, το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών-Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία είχε δικαστικά αναγνωρισμένες απαιτήσεις από μισθώματα από το παλαιότερα υφιστάμενο Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου, τα οποία δεν του αποδίδονταν, κάτι που προβλεπόταν από την αλλαγή της διαθήκης του Λάμπρου Ευταξία, ο οποίος παραχώρησε μέρος της περιουσίας του στο Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου. «Είχαμε στα χέρια μας αμετάκλητες αποφάσεις για να εισπράξουμε αυτά που δεν μας αποδίδονταν από τα μισθώματα. Την ίδια περίοδο έγινε πρόεδρος του Ιδρύματος Δεκόζη Βούρου ο Τίμος Χριστοδούλου. Στο Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου ήταν οι κληρονόμοι της οικογένειας Βούρου, ενώ η μητέρα του Ευταξία, Ζηνοβία, ήταν κόρη του Σταματίου Βούρου», σημειώνει. Οι απαιτήσεις αυτές, όπως αναφέρει, είχαν φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, περίπου στα 20 εκατ. ευρώ, λόγω και των τόκων υπερημερίας, που απέρρεαν από το γεγονός ότι τα ποσά αυτά ήταν επιδικασμένα προς πληρωμή. «Μάλιστα, ο άλλοτε πρόεδρος του Ιδρύματος Βούρου-Ευταξία, Στρατής Στρατήγης, είχε συναντήσει κάποια στιγμή τον πρόεδρο του Ιδρύματος Δεκόζη Βούρου, Τίμο Χριστοδούλου. Ο τελευταίος του είχε απαντήσει χαρακτηριστικά ότι “θα καταστρέψω το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών-Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, αλλά δεν θα πάρετε δεκάρα τσακιστή”».
H αίθουσα και τα θεωρεία του κινηματογράφου Αττικόν όπως είναι σήμερα ©powergame.gr
Το «βέτο» Λαμπράκη και η «συγχώνευση» των δύο Ιδρυμάτων
«Επιπλέον, κάποιος από τους συγγενείς του Χριστοδούλου εργαζόταν στον Λαμπράκη, με τον Λαμπράκη να θέτει βέτο στο οποιοδήποτε ενδεχόμενο εύρεσης λύσης και καταβολής των οφειλόμενων μισθωμάτων από τα ακίνητα της περιουσίας του ενός Ιδρύματος προς το άλλο», συμπληρώνει ο κύριος Βογιατζής.
«Ετοιμαζόμασταν να βγάλουμε σε αναγκαστικό πλειστηριασμό όλα τα ακίνητα, συμπεριλαμβανομένων των κινηματογράφων, προκειμένου να εισπράξουμε όσα χρήματα μας οφείλονταν από το Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου και ήταν αμετάκλητα αναγνωρισμένα δικαστικά υπέρ μας», λέει ο ίδιος. Η καθοριστική καμπή ήρθε το 2019. Μετά τις εκλογές και την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, ο κ. Βογιατζής αναφέρει ότι πρότεινε ειδική νομοθετική λύση, ώστε να ενωθούν ουσιαστικά τα δύο ιδρύματα χωρίς να διαλυθεί το Μουσείο και χωρίς να χαθούν τα ιδιαίτερα προνόμια που είχε αποκτήσει με τον ιδρυτικό του νόμο. «Έφτιαξα ένα άρθρο νόμου, ώστε να γίνει η συγχώνευση, χωρίς να χαθεί αυτό που είχε το Μουσείο», λέει.
H σκάλα που οδηγούσε σε ένα από τα μπαρ των δύο αιθουσών ©powergame-Γ.Λαμπίρης
Όπως εξηγεί, η λύση αυτή πέρασε μέσω του Μεγάρου Μαξίμου και του τότε υπουργού Επικρατείας, Γιώργου Γεραπετρίτη. Μάλιστα, όταν υπήρξε κίνδυνος απόσυρσης της ρύθμισης από τη Βουλή, ο κ. Βογιατζής αποδίδει καθοριστικό ρόλο και στον τότε δήμαρχο Αθηναίων, Κώστα Μπακογιάννη. «Μου είπε “μην ανησυχείτε, δεν θα γίνει αυτό, σας το εγγυώμαι εγώ”», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η ρύθμιση τελικά ψηφίστηκε και ακολούθησε η συμβολαιογραφική πράξη, με την οποία η περιουσία πέρασε στο Μουσείο. «Το Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου περιήλθε στο Μουσείο της Πόλης των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία. Για να ολοκληρωθεί η μετάβαση σε διάστημα έξι μηνών, όπως οριζόταν από τον σχετικό νόμο, διορίστηκε προσωρινή διοίκηση τριμελής επιτροπή».
Ωστόσο, η θεσμική λύση δεν σήμανε και άμεση επαναλειτουργία των κινηματογράφων. Το βασικό πρόβλημα παραμένει ότι οι αίθουσες, αν και δεν καταστράφηκαν από τη φωτιά, δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς ασφαλή πρόσβαση από τη Σταδίου, όπου η είσοδος παραμένει κατεστραμμένη. Η πυρκαγιά κατέστρεψε τα μπροστινά κτίσματα και τον χώρο από το πεζοδρόμιο της Σταδίου έως το σημείο όπου ξεκινούσε ο διάδρομος προς τους κινηματογράφους. «Είναι απαραίτητο για λόγους ασφαλείας να υπάρχουν τρεις είσοδοι. Μία στην πλευρά της Σταδίου, μία στη Χρήστου Λαδά και μία προς το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών και την οδό Παπαρρηγοπούλου», εξηγεί ο κύριος Βιογιατζής.
Το κυλικείο του ισογείου ©powergame.gr
«Οι αίθουσες σώθηκαν χάρη στην παρέμβαση του Γιώργου Τσακαλάκη – Τους έσωσε με κίνδυνο της ζωής του»
Ο κ. Βογιατζής υπογραμμίζει ότι οι αίθουσες σώθηκαν χάρη και στην παρέμβαση του Γιώργου Τσακαλάκη. «Αν δεν υπήρχε αυτός ο άνθρωπος, θα είχαν καεί και οι κινηματογράφοι. Τους έσωσε με κίνδυνο της ζωής του», λέει. Σημειώνεται ότι ο Γιώργος Τσακαλάκης παραμένει πρόσωπο-κλειδί στην υπόθεση, καθώς έχει παλαιό μισθωτήριο για τους κινηματογράφους, το οποίο είχε υπογραφεί με το Ίδρυμα Σταματίου Δεκόζη Βούρου.
Το υπό ποιους όρους και για ποια διάρκεια θα παραμείνει η μίσθωση σε ισχύ, αποτελεί σήμερα αντικείμενο διαπραγμάτευσης. «Κάνουμε διαπραγματεύσεις τώρα με τον Τσακαλάκη για να δούμε πώς θα διαμορφωθεί το μίσθωμα, δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή δεν καταβάλει μίσθωμα, ενώ υπάρχει και συμφωνία με παλαιούς οικονομικούς όρους από την εποχή διοίκησης Χριστοδούλου στο Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου», αναφέρει ο κ. Βογιατζής.
Έργα του Γιώργου Βακιρτζή στους τοίχους του κινηματογράφου Απόλλων ©powergame.gr
Παράλληλα, το Μουσείο βρίσκεται σε συζητήσεις και με τον Γιάννη Περρωτή για μίσθωση τόσο των όμορων κτιρίων με τους κινηματογράφους αλλά και των κινηματογράφων. Σύμφωνα με τον κύριο Βογιατζή, ο Γ. Περρωτής μέσω της εταιρείας συμφερόντων του Atria έχει αναλάβει ρόλο στην αποκατάσταση και αξιοποίηση των υπόλοιπων κτιρίων. Η υφιστάμενη συμφωνία, όπως αναφέρει ο κ. Βογιατζής, έγινε σε δύσκολη συγκυρία, όταν το Μουσείο αναζητούσε χρηματοδοτικές ανάσες, μεταξύ άλλων και λόγω της πανδημίας. Σήμερα, το Μουσείο επιδιώκει την αναμόρφωση της συμφωνίας, με στόχο καλύτερους οικονομικούς όρους. «Θέλουμε αυτή τη σύμβαση να την αναθεωρήσουμε», σημειώνει. Ωστόσο αυτό που επιδιώκουμε είναι να βρεθεί λύση μεταξύ Τσακαλάκη και Περρωτή. Εάν οι δύο πλευρές δεν καταλήξουν, ο κύριος Βογιατζής δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η υπόθεση να οδηγηθεί ξανά στα δικαστήρια, αν και, όπως τονίζει, αυτό είναι κάτι που θέλει να αποφύγει.
H αίθουσα και τα θεωρεία του κινηματογράφου Αττικόν όπως είναι σήμερα ©powergame.gr
Τα τρία σενάρια αξιοποίησης
Τα σενάρια αξιοποίησης είναι τρία, κατά τον πρόεδρο του Μουσείου της Πόλης των Αθηνών. Το πρώτο προβλέπει αποκατάσταση των κτιρίων όπως ήταν. Το δεύτερο επιτρέπει την κάλυψη μέρους του κενού που υπάρχει στο οικόπεδο με μικρότερης επιφάνειας ξενοδοχείο και αναπαλαίωση των καμένων, ενώ το τρίτο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ξενοδοχειακή ανάπτυξη, με νέο κτίριο περισσότερων ορόφων, εφόσον εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες άδειες. Ο κ. Βογιατζής εξηγεί ότι «οι κινηματογράφοι είναι διατηρητέοι ως προς τη χρήση τους αλλά και κτιριακά, ενώ τα όμορα εμπορικά κτίρια είναι διατηρητέα ως προς την όψη τους». Διευκρινίζει επομένως ότι το Αττικό και ο Απόλλων δεν μπορούν να μετατραπούν σε εμπορικό κατάστημα ή άλλη ασύνδετη δραστηριότητα καθότι προστατεύονται από το υπουργείο Πολιτισμού. Μπορούν, όμως, πέρα από κινηματογραφικές προβολές, να φιλοξενήσουν θεατρικές ή μουσικές εκδηλώσεις, διατηρώντας τον πολιτιστικό τους χαρακτήρα.
«Ανασφάλιστα ακίνητα από το Ίδρυμα Δεκόζη Βούρου»
Η οικονομική διάσταση παραμένει κρίσιμη. Ο πρόεδρος του Μουσείου αποκαλύπτει ότι τα ακίνητα ήταν ουσιαστικά ανασφάλιστα για τη ζημιά που υπέστησαν τα μπροστινά κτίρια, από πλευράς του Ιδρύματος Δεκόζη Βούρου. «Τα είχε ανασφάλιστα ο Τίμος Χριστοδούλου», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι ασφαλισμένοι ήταν μόνο οι κινηματογράφοι για πυρκαγιά και, επειδή δεν υπέστησαν ουσιαστικές ζημιές, η αποζημίωση ήταν περιορισμένη.
Αυτοψία του powergame.gr στο Αττικόν και τον Απόλλωνα: Οι αίθουσες παραμένουν άθικτες έως και σήμερα
Στους ιστορικούς κινηματογράφους Αττικόν και Απόλλων, στο κέντρο της Αθήνας, βρέθηκε το powergame.gr προκειμένου να διαπιστώσει από κοντά την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι δύο εμβληματικές αίθουσες, δεκατέσσερα χρόνια μετά την καταστροφική πυρκαγιά του Φεβρουαρίου του 2012. Εκεί μας υποδέχτηκε ο Γιώργος Τσακαλάκης, επικεφαλής της Cinemax αλλά και της Δ.Π. Σκούρας Films, της εταιρείας που από το 1929 έχει τη μίσθωση και τη διαχείριση των κινηματογράφων Αττικόν και Απόλλων. Στους χώρους των δύο κινηματογράφων φιγουράρουν ακόμα στους τοίχους αφίσες παλαιών ταινιών αλλά και έργα του ζωγράφου Γιώργου Βακιρτζή και άλλοτε καλλιτεχνικού διευθυντή της Σκούρας Films.
Αφίσα εποχής στον διάδρομο της εξόδου κινδύνου της Χρήστου Λαδά ©powergame.gr
Από το φουαγιέ, η ξενάγηση συνεχίστηκε στην κεντρική αίθουσα του Αττικόν, όπου διαπιστώθηκε ότι ο χώρος παραμένει σε εξαιρετική κατάσταση. Όπως επισημάνθηκε, η αίθουσα δεν φέρει εμφανή σημάδια από την πυρκαγιά της 12ης Φεβρουαρίου 2012 και διατηρεί αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά που τη συνόδευαν πριν από το τραγικό εκείνο γεγονός.
Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και στην αίθουσα του Απόλλωνα. Ο χώρος βρίσκεται επίσης σε άριστη κατάσταση, διατηρώντας την ιστορική του ταυτότητα και την αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία.
Η εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα οι δύο κινηματογράφοι ενισχύει το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και χρόνια: γιατί δύο από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας εξακολουθούν να παραμένουν κλειστές, παρά το γεγονός ότι οι χώροι τους διατηρούνται και παραμένουν λειτουργικά ακέραιοι.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε από τον Γιώργο Τσακαλάκη κατά την επίσκεψη, «οι κινηματογράφοι είναι σιωπηλοί εδώ και 14 χρόνια», με πολλούς ανθρώπους του πολιτισμού και της αγοράς να εκφράζουν την προσδοκία ότι θα βρεθεί επιτέλους η λύση που θα επιτρέψει την επαναλειτουργία τους.
Η πλευρά Τσακαλάκη, η πρόταση αποκατάστασης και η συμφωνία των 20 ετών
Τη δική του εκδοχή για το παρασκήνιο γύρω από την παρατεταμένη εκκρεμότητα των κινηματογράφων Αττικόν και Απόλλων δίνει ο Γιώργος Τσακαλάκης, ο άνθρωπος που συνδέθηκε όσο λίγοι με τις ιστορικές αίθουσες της Σταδίου και εξακολουθεί να διατηρεί ρόλο στην υπόθεση της επαναλειτουργίας τους.
Ο ίδιος επιμένει ότι είχε καταθέσει κατ’ επανάληψη πρόταση να αναλάβει ο ίδιος την αποκατάσταση των χώρων, ωστόσο, όπως υποστηρίζει, αυτή δεν έγινε αποδεκτή. «Συνεχόμενα την πρότασή μου να το φτιάξω εγώ την απέρριψαν δέκα φορές», αναφέρει χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η στασιμότητα δεν οφείλεται στη δική του πλευρά.
Κομβικό σημείο στην τοποθέτησή του είναι η συμφωνία που, όπως λέει, έχει στα χέρια του για τη μελλοντική λειτουργία των αιθουσών. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει υπογεγραμμένη και επίσημα κατατεθειμένη συμφωνία, βάσει της οποίας έχει δικαίωμα εκμετάλλευσης για 20 χρόνια από τη στιγμή που οι κινηματογράφοι θα του παραδοθούν μετά την απόκατάστασή τους. «Υπάρχει συμφωνία για είκοσι χρόνια από την ημέρα που θα μου το δώσουν φτιαγμένο. Υπογεγραμμένη συμφωνία και κατατεθειμένη και παντού και επίσημη», αναφέρει.
«Επιβαρυνόμαστε με τα έξοδα συντήρησης»
Μέχρι τότε, όπως εξηγεί, δεν καταβάλλεται μίσθωμα, καθώς οι κινηματογράφοι δεν είναι λειτουργικοί. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πληρώνουμε ενοίκιο», λέει, προσθέτοντας όμως ότι η πλευρά του επιβαρύνεται με έξοδα συντήρησης.
Ο κ. Τσακαλάκης εκτιμά ότι το κόστος για να καταστούν ξανά λειτουργικές οι αίθουσες μπορεί να φτάσει περίπου το ένα εκατομμύριο ευρώ. Παράλληλα, κάνει αναφορά και στην αποζημίωση που είχε καταβληθεί από την Εθνική Ασφαλιστική προς το Ίδρυμα, σημειώνοντας ότι αυτή ανήλθε σε 670.000 ευρώ και έως τώρα δεν έχει αξιοποιηθεί για την αποκατάσταση των δύο κινηματογράφων.
