Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται η πολύχρονη αντιπαράθεση της Booking.com με την ελληνική ξενοδοχειακή αγορά, καθώς η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπιστώνει, σε προκαταρκτικό επίπεδο, σοβαρές ενδείξεις πιθανής κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά των ηλεκτρονικών κρατήσεων ξενοδοχειακών καταλυμάτων και θέτει σε δημόσια διαβούλευση το πακέτο δεσμεύσεων που υπέβαλε η εταιρεία.
Η διαδικασία, η οποία θα διαρκέσει έως τις 20 Ιουλίου, αποτελεί καθοριστικό στάδιο της έρευνας, καθώς ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, επαγγελματικές ενώσεις, ανταγωνιστικές πλατφόρμες και κάθε ενδιαφερόμενος μπορούν να καταθέσουν τις παρατηρήσεις τους, προτού η Επιτροπή αποφασίσει εάν οι δεσμεύσεις επαρκούν ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί ή εάν θα συνεχίσει την έρευνα για πιθανή παράβαση της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού.
Η υπόθεση αφορά ενδεχόμενη παραβίαση του άρθρου 2 του Ν. 3959/2011 και του άρθρου 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που απαγορεύουν την κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης. Η έρευνα ξεκίνησε έπειτα από καταγγελία, ενώ στο πλαίσιό της πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι τόσο σε διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων όσο και σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.
Οι πρακτικές που ερευνά η Επιτροπή Ανταγωνισμού
Σύμφωνα με την προκαταρκτική αξιολόγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η Booking.com φαίνεται να αξιοποιεί τη δεσπόζουσα θέση της μέσω ενός συνδυασμού εμπορικών πρακτικών που ενδέχεται να περιορίζουν τον ανταγωνισμό και να δυσχεραίνουν την ανάπτυξη ανταγωνιστικών πλατφορμών στην ελληνική αγορά.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται τρεις βασικοί μηχανισμοί λειτουργίας της πλατφόρμας:
- ο προεπιλεγμένος μηχανισμός κατάταξης των καταλυμάτων (Default Ranking Mechanism),
- τα προγράμματα «Προτεινόμενα Καταλύματα» (Preferred) και «Προτεινόμενα Plus» (Preferred Plus),
- το πρόγραμμα επιδοτούμενων εκπτώσεων Booking Sponsored Benefit (BSB).
Κατά την προκαταρκτική εκτίμηση της Αρχής, οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί δημιουργούν κίνητρα ώστε τα ξενοδοχεία να προσφέρουν μέσω της Booking.com καλύτερες τιμές ή ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με ανταγωνιστικές πλατφόρμες, ενώ μέσω του προγράμματος BSB η εταιρεία μπορεί να επιδοτεί εκπτώσεις ώστε οι προσφορές της να εμφανίζονται ως οι πλέον ανταγωνιστικές στους καταναλωτές.
Οι δεσμεύσεις που προτείνει η Booking.com
Ύστερα από προπαρασκευαστικές συναντήσεις με τα στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η Booking.com υπέβαλε πρόταση δεσμεύσεων, χωρίς αυτό να συνεπάγεται παραδοχή παράβασης. Η διαδικασία των δεσμεύσεων προβλέπεται από τη νομοθεσία και επιτρέπει σε μία επιχείρηση να αναλάβει συγκεκριμένες υποχρεώσεις πριν από την οριστική κρίση της Αρχής.
Οι προτεινόμενες αλλαγές οργανώνονται σε τρεις βασικούς άξονες.
Μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο κατάταξης των ξενοδοχείων
Η πρώτη δέσμη μέτρων αφορά τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται τα καταλύματα στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Η Booking.com δεσμεύεται να παρέχει στους Έλληνες συνεργάτες της σαφέστερες και αναλυτικότερες πληροφορίες για τα βασικά κριτήρια του αλγορίθμου κατάταξης, διευκρινίζοντας ότι για την προεπιλεγμένη κατάταξη δεν χρησιμοποιούνται εξωτερικά δεδομένα τιμών ούτε πληροφορίες διαθεσιμότητας εκτός της πλατφόρμας.
Οι πληροφορίες αυτές θα ενσωματωθούν στους γενικούς όρους λειτουργίας της πλατφόρμας, θα προβάλλονται μέσω ειδικού banner στο Extranet, θα επικαιροποιηθούν στα σχετικά άρθρα του Partner Hub και θα κοινοποιούνται στους συνεργάτες μέσω τακτικών ενημερωτικών μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Τι αλλάζει στα Preferred και Preferred Plus
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και για τα προγράμματα Preferred και Preferred Plus, μέσω των οποίων ορισμένα καταλύματα αποκτούν μεγαλύτερη προβολή στα αποτελέσματα αναζήτησης.
Η Booking.com προτείνει να καταργήσει για τα ελληνικά καταλύματα τη λεγόμενη «Βαθμολογία Απόδοσης» (Performance Score) ως κριτήριο επιλεξιμότητας.
Παράλληλα, εάν στο μέλλον θεσπιστούν νέα κριτήρια συμμετοχής, αυτά θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά σε αντικειμενικά ποιοτικά χαρακτηριστικά και όχι σε εξωτερικές τιμές, διαθεσιμότητα εκτός της πλατφόρμας ή στον αριθμό προηγούμενων κρατήσεων.
Επιπλέον, θα δημιουργηθεί ειδική ενότητα στο Extranet όπου θα συγκεντρώνονται όλες οι πληροφορίες σχετικά με τα προγράμματα Preferred και Preferred Plus, τα οφέλη συμμετοχής και τα κριτήρια ένταξης, ενώ η εταιρεία θα συνεχίσει να παρέχει στοιχεία για την απόδοση των προγραμμάτων μέσω του εργαλείου Advanced Performance Insights, συνοδευόμενα από πρόσθετο εκπαιδευτικό υλικό ώστε οι ξενοδόχοι να μπορούν να αξιολογούν αποτελεσματικότερα τα οφέλη της συμμετοχής τους.
Αλλαγές και στο πρόγραμμα Booking Sponsored Benefit
Η τρίτη ομάδα δεσμεύσεων αφορά το πρόγραμμα Booking Sponsored Benefit (BSB), μέσω του οποίου η πλατφόρμα χρηματοδοτεί μέρος των εκπτώσεων που εμφανίζονται στους καταναλωτές.
Η εταιρεία δεσμεύεται να καταργήσει για τους Έλληνες συνεργάτες τη χρήση των εξωτερικών σαρώσεων τιμών (External Price Scans) ως προϋπόθεση συμμετοχής στο πρόγραμμα, ενώ δεσμεύεται επίσης να μην εισαγάγει το ίδιο κριτήριο σε αντίστοιχα προγράμματα εκπτώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, θα παρέχει στα ξενοδοχεία αναλυτικότερα στοιχεία για τη λειτουργία του BSB, μεταξύ των οποίων:
- το ποσοστό των κρατήσεων των τελευταίων 30 ημερών που πραγματοποιήθηκαν με έκπτωση μέσω του προγράμματος,
- το μέσο ποσοστό μείωσης της τιμής που εφαρμόστηκε,
- ειδική ένδειξη σε κάθε κράτηση που θα ενημερώνει εάν αυτή πραγματοποιήθηκε μέσω του μηχανισμού BSB.
Διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου
Οι προτεινόμενες δεσμεύσεις τίθενται πλέον σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού καλεί ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, ενώσεις του κλάδου, ανταγωνιστικές πλατφόρμες και κάθε άλλο ενδιαφερόμενο μέρος να υποβάλουν εγγράφως και επωνύμως τις απόψεις τους, προκειμένου να αξιολογήσει εάν οι προτεινόμενες αλλαγές αντιμετωπίζουν επαρκώς τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί.
Εφόσον οι δεσμεύσεις εγκριθούν, θα καταστούν υποχρεωτικές για διάστημα δέκα ετών. Σε διαφορετική περίπτωση, η Επιτροπή μπορεί να συνεχίσει την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και να αποφανθεί επί της ουσίας για το εάν συντρέχει παράβαση της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού.
Η θέση της Booking.com
Με αφορμή την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης, η Booking.com, σε δήλωσή της, αναφέρει:
«Συνεργαζόμαστε εποικοδομητικά με την Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εν εξελίξει διαδικασίας και παραμένουμε αφοσιωμένοι στην προσφορά υπηρεσιών υψηλής αξίας σε συνεργάτες και καταναλωτές».
Πολυετής αντιπαράθεση με τους ξενοδόχους
Η έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά έρχεται να προστεθεί σε μια πολυετή αντιπαράθεση μεταξύ της Booking.com και των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των μεγάλων διαδικτυακών ταξιδιωτικών πλατφορμών (Online Travel Agencies – OTAs).
Για πολλά χρόνια, ξενοδόχοι υποστήριζαν ότι οι όροι συνεργασίας της πλατφόρμας περιόριζαν την εμπορική τους ελευθερία, καθώς δημιουργούσαν ισχυρά κίνητρα ώστε να προσφέρουν στην Booking.com τις καλύτερες διαθέσιμες τιμές και τους ευνοϊκότερους όρους διάθεσης των δωματίων τους. Από την πλευρά της, η εταιρεία υποστήριζε διαχρονικά ότι οι πρακτικές αυτές διασφαλίζουν μια ποιοτική εμπειρία για τον καταναλωτή, αυξάνουν τη διαφάνεια και ενισχύουν τη ζήτηση προς όφελος των συνεργαζόμενων καταλυμάτων.
Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών βρέθηκαν πολλές φορές στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών αρχών ανταγωνισμού, ενώ αντίστοιχες υποθέσεις έχουν εξεταστεί σε αρκετά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ευρωπαϊκές εξελίξεις και η σημασία για την ελληνική αγορά
Το τελευταίο διάστημα το ρυθμιστικό περιβάλλον για τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες έχει γίνει αισθητά αυστηρότερο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ιδιαίτερη σημασία είχε η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024, σύμφωνα με την οποία οι λεγόμενες «στενές ρήτρες ισοτιμίας» (narrow price parity clauses) που χρησιμοποιούσε η Booking.com δεν κρίθηκαν αντικειμενικά αναγκαίες για τη λειτουργία της πλατφόρμας ούτε απαλλάσσονται αυτομάτως από τους κανόνες ανταγωνισμού. Η απόφαση αυτή άνοιξε τον δρόμο για περαιτέρω παρεμβάσεις από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού και ενίσχυσε τις διεκδικήσεις ξενοδοχειακών επιχειρήσεων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Παράλληλα, η Booking.com έχει χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως «gatekeeper» στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA), γεγονός που συνεπάγεται αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης έναντι των επιχειρηματικών χρηστών της πλατφόρμας.
Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό περιβάλλον, η ελληνική υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Εφόσον οι δεσμεύσεις που εξετάζει σήμερα η Επιτροπή Ανταγωνισμού γίνουν τελικά αποδεκτές, θα διαμορφώσουν το πλαίσιο λειτουργίας της Booking.com στην ελληνική αγορά για τα επόμενα δέκα χρόνια, επηρεάζοντας τόσο τις σχέσεις της πλατφόρμας με χιλιάδες ελληνικά καταλύματα όσο και τον ανταγωνισμό στον ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο των ηλεκτρονικών κρατήσεων.
