Οι ανεμογεννήτριες αποτελούν αναμφίβολα έναν από τους βασικούς πυλώνες για τη μετάβαση σε μια βιώσιμη κοινωνία, ωστόσο η λειτουργία τους δεν στερείται περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Οι γιγαντιαίες, περιστρεφόμενες λεπίδες τους αποδεικνύονται συχνά θανατηφόρες για ανυποψίαστα ιπτάμενα ζώα, όπως τα πουλιά και οι νυχτερίδες. Αν και ορισμένες αναφορές διογκώνουν υπερβολικά τον κίνδυνο των αιολικών πάρκων, η πραγματικότητα δείχνει ότι προκαλούν τον θάνατο δύο έως έξι πουλιών και τεσσάρων έως επτά νυχτερίδων ανά μεγαβάτ ετησίως. Και για τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, κάθε απώλεια μετράει.
Για να περιορίσουν αυτούς τους κινδύνους, οι μηχανικοί αναζητούν νέους τρόπους ώστε να κάνουν τις ανεμογεννήτριες πιο ορατές. Μια πολλά υποσχόμενη λύση φαίνεται πως κρύβεται στους μηχανισμούς άμυνας της ίδιας της φύσης, όπου συγκεκριμένα χρώματα λειτουργούν ως σήμα κινδύνου. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Behavioral Ecology, τα πτηνά και οι νυχτερίδες αποφεύγουν τις ανεμογεννήτριες όταν οι λεπίδες τους είναι βαμμένες με χρώματα που θυμίζουν επικίνδυνα ζώα, όπως το δηλητηριώδες φίδι κοράλλι ή οι βάτραχοι βελάκια.
«Οι λευκές λεπίδες, που αποτελούν το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μοτίβο παγκοσμίως, αποδείχθηκαν η χειρότερη επιλογή για τα πουλιά», δήλωσε η Τζοάνα Μαπς, περιβαλλοντική επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι και συντάκτρια της μελέτης. Η ίδια πρόσθεσε πως αυτό «υποδηλώνει ότι μια σχετικά απλή οπτική αλλαγή θα μπορούσε να μειώσει τη θνησιμότητα των πουλιών σε σχέση με την αιολική ενέργεια».
Τα πειράματα με τις ανεμογεννήτριες
Προκειμένου να εξετάσουν τις αντιδράσεις των πουλιών, οι ερευνητές τα τοποθέτησαν σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον μπροστά από μια οθόνη, προβάλλοντας βίντεο με πτερύγια που περιστρέφονταν σε διάφορες ταχύτητες και με διαφορετικούς χρωματικούς συνδυασμούς, δηλαδή κλασικές λευκές λεπίδες, μία λεπίδα βαμμένη μαύρη, λεπίδες με κόκκινες και λευκές ρίγες, καθώς και ένα νέο βιομιμητικό μοτίβο με κόκκινες, μαύρες και κίτρινες ρίγες.
Ο οικολόγος του Πανεπιστημίου του Έξετερ και συνσυγγραφέας της μελέτης, Τζορτζ Χάνκον, εξήγησε τη μέθοδο σημειώνοντας: «Χρησιμοποιώντας μια οθόνη αφής ειδικά σχεδιασμένη για πουλιά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε παιχνίδια για να εξερευνήσουμε τη συμπεριφορά και την οικολογία τους προσομοιώνοντας σενάρια του πραγματικού κόσμου, χωρίς να τα θέτουμε σε κίνδυνο».
Σε όλες σχεδόν τις δοκιμές, τα πουλιά πλησίαζαν πολύ πιο εύκολα τις λευκές λεπίδες. Αντίθετα, έδειξαν τη μεγαλύτερη αποστροφή προς τις νέες, βιομιμητικές ριγωτές λεπίδες που παρέπεμπαν σε δηλητηριώδη ερπετά.
«Γνωρίζαμε εδώ και καιρό ότι τα πουλιά αλλάζουν τον τρόπο που αντιδρούν σε αντικείμενα με προειδοποιητικά χρώματα, αλλά το να βλέπουμε ένα τόσο μεγάλο αποτέλεσμα ήταν αξιοσημείωτο», συμπλήρωσε ο Χάνκοκ.
Μια φτηνή και αποτελεσματική λύση
Αν και είναι αδύνατο να εκμηδενιστούν πλήρως τα ατυχήματα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι η υιοθέτηση τέτοιων χρωματικών σχημάτων από τη βιομηχανία αποτελεί έναν εύκολο και οικονομικό τρόπο προστασίας της πανίδας.
Μάλιστα, προτείνουν παρόμοιες λύσεις για άλλες ανθρώπινες κατασκευές, όπως τα καλώδια ρεύματος και τα παράθυρα κτιρίων. Η Μαπς κατέληξε τονίζοντας τη σημασία της έρευνας: «Εάν τα αποτελέσματα επαναληφθούν σε πρακτικές συνθήκες σε διαφορετικές χώρες και με διαφορετικά είδη πουλιών, θα μπορούσε να πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή για ολόκληρη τη βιομηχανία αιολικής ενέργειας».
