Σημαντική δυναμική έχει αποκτήσει στη χώρα μας ο κλάδος του CCS (δέσμευσης και αποθήκευσης CO2), γεγονός το οποίο μπορεί να δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις εγχώριες βιομηχανίες, αλλά και να επιτρέψει την ανάπτυξη σημαντικής τεχνογνωσίας σε έναν τομέα που θεωρείται περίπου μονόδρομος για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος, σε μία σειρά από παραγωγικούς κλάδους.
Ενδεικτικό αυτής της δυναμικής είναι ότι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν αποσπάσει πόρους ύψους 1 δισ. ευρώ, σχεδόν αποκλειστικά ευρωπαϊκούς, για την υλοποίηση των πρότζεκτ που σχεδιάζουν. Παράλληλα, ωριμάζουν έργα τα οποία αφορούν όλη την αλυσίδα αξίας στο CCS (δέσμευση CO2, υγροποίηση και μεταφορά των εκπομπών, αποθήκευση των ρύπων). Επομένως, δημιουργούνται προϋποθέσεις ώστε να δημιουργηθεί βιώσιμη αγορά.
Ωστόσο, όπως φάνηκε από τις τοποθετήσεις στελεχών της αγοράς στη χθεσινή εκδήλωση Hydrogen & Green Gases Forum, για να πάρουν σάρκα και οστά αυτά τα σχέδια, θα πρέπει να υπάρξει μία σειρά από μέτρα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες να περιορίζουν το ρίσκο των επενδύσεων, το οποίο παραμένει προσώρας πολύ υψηλό.
Ο Όμιλος ΗΡΑΚΛΗΣ
Όσον αφορά την πρόοδο των έργων, η κ. Μελίζα Ασημακοπούλου, διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων Ενέργειας & CCUS στον Όμιλο Ηρακλή (μέλος του Ομίλου Holcim), υπογράμμισε πως ο Όμιλος βρίσκεται στη φάση ολοκλήρωσης του βασικού Σχεδιασμού (FEED Study) του πρότζεκτ «Olympus», δηλαδή της μελέτης μέσω της οποίας οριστικοποιείται η τεχνική λύση, προδιαγράφεται ο βασικός εξοπλισμός, υπολογίζεται το κεφαλαιουχικό κόστος και γίνεται εκτίμηση του χρονοδιαγράμματος εκτέλεσης του έργου.
Παράλληλα, ο Όμιλος έχει υποβάλει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων η οποία συμπεριλαμβάνει τη νέα δραστηριότητα της δέσμευσης και αναμένει την έγκρισή της από τη ΔΙΠΑ. Επίσης, έχει εντάξει το πρότζεκτ στις Στρατηγικές Επενδύσεις ως Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας, ώστε να επωφεληθεί από τη διαδικασία ταχείας αδειοδότησης (fast-track) και άλλων επενδυτικών κινήτρων.
Το πρότζεκτ θα μετατρέψει το εργοστάσιο στο Μηλάκι Ευβοίας σε μονάδα σχεδόν μηδενικών εκπομπών, με δέσμευση περίπου 1 εκατ. τόνους CO2 ετησίως. Από τη συνολική επένδυση, τα 124,5 εκατ. ευρώ καλύπτονται από το Innovation Fund.
«Κλειδί» οι ρυθμιστικές αποφάσεις
Την ίδια στιγμή, σημείωσε πως η Τελική Επενδυτική Απόφαση θα εξαρτηθεί από μία σειρά ρυθμιστικών αποφάσεων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην επικείμενη αναθεώρηση του ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου Ρύπων (EU ETS) για την περίοδο 2031-2040, με τη σχετική πρόταση να ανακοινώνεται στις 15 Ιουλίου. Σημείωσε πως είναι κρίσιμο με την αναθεώρηση να προωθηθεί η περαιτέρω αύξηση της τιμής των δικαιωμάτων, καθώς σε αντίθετη περίπτωση οι επενδύσεις στο CCS θα είναι μη βιώσιμες.
Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα συμβόλαια CCfDs (Carbon Contracts for Difference), ένα μηχανισμό κρατικής ενίσχυσης που μειώνει το οικονομικό ρίσκο, εξασφαλίζοντας αποζημίωση στις βιομηχανίες στην περίπτωση που η τιμή των δικαιωμάτων πέσει κάτω από κάποιο επίπεδο, ώστε οι σχετικές επενδύσεις να παραμείνουν βιώσιμες. Μία λύση να δημιουργηθεί ένας τέτοιος μηχανισμός από την ελληνική Πολιτεία, την ίδια στιγμή ωστόσο δρομολογείται και η πρόσβαση σε κοινοτικά κονδύλια για τις εταιρείες στην Ε.Ε., μέσω ανάλογης ανταγωνιστικής διαδικασίας που θα διενεργηθεί από την Κομισιόν.
Οι ευρωπαϊκοί διαγωνισμοί
Σε αυτήν την περίπτωση, όπως σημείωσε, οι βιομηχανίες στις βόρειες χώρες έχουν το πλεονέκτημα της μεγάλης διαθεσιμότητας αποθηκών CO2. Επομένως, έχουν μειωμένο λειτουργικό κόστος, γεγονός το οποίο θα τους επιτρέψει στους διαγωνισμούς της ΕΕ να υποβάλουν ανταγωνιστικές προσφορές. Επομένως, είναι σημαντικό τα κοινοτικά κονδύλια να μην μονοπωληθούν από τον ευρωπαϊκό Βορρά.
Παράλληλα, επισήμανε πως θα πρέπει να δημιουργηθεί αγορά για τα προϊόντα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος χάρη στο CCS – εν προκειμένω για το «πράσινο» τσιμέντο εταιρειών όπως του Ομίλου ΗΡΑΚΛΗΣ. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να τεθεί ένα σημαντικό κατώφλι στις δημόσιες προμήθειες: η πρόταση είναι να προβλέπεται η προμήθεια τουλάχιστον 25% «πράσινου» τσιμέντου.
Απαραίτητος ο κεντρικός συντονισμός
Το CCS αποτελεί αποκλειστική επιλογή για τις τσιμεντοβιομηχανίες για να μειώσουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα, σημείωσε ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος, CCS Commercial Manager από τον Όμιλο TITAN. Ο Όμιλος υλοποιεί το πρότζεκτ IFESTOS, για τη δέσμευση έως 1,9 εκατ. τόνων CO2 ετησίως και την παραγωγή 3 εκατ. τόνους τσιμέντου μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα, το οποίο έχει λάβει χρηματοδότηση 234 εκατ. ευρώ από το Innovation Fund.
Σημείωσε πως η υλοποίηση των CCfDs, κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτελεί αδήριτη ανάγκη ώστε να υπάρξει εγγύηση για τις επενδύσεις που δρομολογούνται. Παράλληλα, σημείωσε πως πρέπει να υπάρξει εξορθολογισμός του ελληνικού ρυθμιστικού πλαισίου, κυρίως όσον αφορά την κατανομή της δυναμικότητας αποθήκευσης. Παράλληλα, σημαντικό είναι να υπάρξει ποσόστωση «πράσινου» τσιμέντου στις δημόσιες προμήθειες.
Υπογράμμισε πως σε εθνικό επίπεδο χρειάζεται ένας κεντρικός συντονισμός, από την πλευρά της Πολιτείας, ο οποίος θα εξασφαλίσει πως θα συγχρονιστεί η ωρίμανση των έργων που δρομολογούνται. Σημείωσε πως ένα έξτρα ρίσκο στην Ελλάδα είναι πως τέτοιες επενδύσεις συνοδεύονται από μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας ρεύματος. Επομένως, αν για κάποιον λόγο δεν λειτουργήσει η αλυσίδα του CCS, τότε θα έχει δεσμευθεί για σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, που τελικά δεν θα χρειάζεται.
Ο πρώτος κόμβος CCS της ΝΑ Ευρώπης
Στη δημιουργία του πρώτου κόμβου CCS στη ΝΑ Ευρώπη στοχεύει ο ΔΕΣΦΑ, για τη συγκέντρωση του CO2 από τους ρυπαντές, την υγροποίησή του και τη μεταφορά του για μόνιμη αποθήκευση, υπογράμμισε ο Γιάννης Σταυρακόπουλος, Carbon Capture & Storage Head από τον Διαχειριστή.
Σημείωσε πως έχει ολοκληρωθεί ο βασικός σχεδιασμός του πρότζεκτ ApolloCO2 για την αρχική δυναμικότητα των 3 εκατ. τόνων CO2 ετησίως, με σκοπό να εξυπηρετηθεί το πρώτο «κύμα» ρυπαντών, δηλαδή οι τσιμεντοβιομηχανίες και τα διυλιστήρια.
Η πρώτη φάση περιλαμβάνει ένα δίκτυο αγωγών 35 χιλιομέτρων, για την οποία έχει λάβει ο Διαχειριστής περίπου 200 εκατ. ευρώ από το Innovation Fund. Μέσα στο έτος θα ξεκινήσει επίσης ο βασικός σχεδιασμός της μονάδας υγροποίησης, που θα εγκατασταθεί στο τέρμιναλ στη Ρεβυθούσα.
Το α’ εξάμηνο 2027 το FID για το Prinos CO2
Τον κίνδυνο μία σειρά από ανοικτά ρυθμιστικά-κανονιστικά θέματα να μείνουν σε εκκρεμότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα επισήμανε ο Σωτήρης Χιωτάκης, επικεφαλής Εταιρικής Επικοινωνίας & Εταιρικών Υποθέσεων σε Ελλάδα, Βαλκάνια και ΝΑ Ευρώπη της Energean. Η Energean είναι η μητρική της EnEarth, η οποία αναπτύσσει το Prinos CO2, για την αποθήκευση έως 2,8 εκατομμυρίων τόνων CO2 ετησίως από το 2029.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν έχει αλλάξει το χρονοδιάγραμμα για τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης, η οποία τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Σημείωσε πως μέσα στο καλοκαίρι θα ξεκινήσει το Market Test, ενώ η EnEarth ετοιμάζεται για την κατάθεση της νέας αίτησης για την πλήρη δυναμικότητα του έργου. Το πρότζεκτ έχει λάβει επιχορήγηση 270 εκατ. ευρώ, με την επένδυση να αγγίζει το 1,1 δισ. ευρώ.
