Το πρώτο μεγάλο χαρτοφυλάκιο αυτόνομων μονάδων αποθήκευσης ενέργειας βρίσκεται πλέον κυριολεκτικά προ των πυλών, καθώς μέσα στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα θα αποκτήσει μπαταρίες συνολικής ισχύος περίπου 1,2 GW. Πρόκειται για ένα ορόσημο που σηματοδοτεί το πέρασμα της αγοράς σε μία νέα φάση (αν και με καθυστέρηση σε σχέση με άλλες γειτονικές χώρες), με την αποθήκευση να αποκτά για πρώτη φορά ουσιαστικό αποτύπωμα στο εγχώριο ενεργειακό μείγμα.
Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κατ΄αρχάς στο ότι μέχρι χθες, τελευταία ημέρα της σχετικής προθεσμίας, είχαν καταθέσει δήλωση ετοιμότητας όλα τα standalone έργα που προκρίθηκαν από τους δύο πρώτους διαγωνισμούς για επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση. Καθώς οι μονάδες αυτές έχουν εξασφαλίσει στήριξη στο CAPEX από το Ταμείο Ανάκαμψης, έπρεπε μέχρι τις 30 Ιουνίου να είναι πλήρως έτοιμες να τεθούν σε λειτουργία.
Πρόκειται για ένα χαρτοφυλάκιο έργων 700 MW περίπου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα ποσοστό των μονάδων, περί τα 200 MW, είχαν ήδη ηλεκτριστεί από τον Μάιο περίπου. Επομένως, μέσα στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα θα ηλεκτριστούν επιπλέον μπαταρίες συνολικής ισχύος 500 MW.
Το «παρών» όλοι οι μεγάλοι παίκτες
Ωστόσο, οι παραπάνω σταθμοί δεν είναι οι μόνες μονάδες αποθήκευσης που αποκτά το εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα, αφού σύντομα θα προστεθούν δύο ακόμη μεγάλα έργα. Πρόκειται για μπαταρίες οι οποίες θα δραστηριοποιηθούν απευθείας στην αγορά (χωρίς να έχουν λειτουργική ενίσχυση, όπως συμβαίνει με τις μονάδες των διαγωνισμών), ξεκινώντας από τη μονάδα αποθήκευσης της κοινοπραξίας Metlen – Όμιλος Καράτζη, ισχύος 330 MW, στη Θεσσαλία.
Επίσης, το επόμενο χρονικό διάστημα θα ηλεκτριστεί και η συστοιχία μπαταριών της ΗΡΩΝ (θυγατρικής της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) στη Θίσβη Βοιωτίας, συνολικής ισχύος 162 MW. Επομένως, σύντομα θα δίνουν το «παρών» στην αγορά σταθμοί συνολικής ισχύος περί τα 1,19 GW, εγκαινιάζοντας στην πράξη την πρώτη μεγάλη «δεξαμενή» αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα.
Οι δύο αρχικοί διαγωνισμοί αποτέλεσαν το «όχημα» ώστε να δρομολογήσουν τις πρώτες μπαταρίες τους σχεδόν όλοι οι μεγάλοι ενεργειακοί Όμιλοι. Ενδεικτικά, μέσω της πρώτης δημοπρασίας μεταξύ άλλων «πέρασαν» από τρία έργα συνολικής ισχύος 100 MW ο Όμιλος Aktor και η Helleniq Energy, δύο μπαταρίες συνολικής ισχύος 98 MW της ΔΕΗ Ανανεώσιμες και μία μονάδα 49 MW της Metlen.
Στα 11 έργα που προκρίθηκαν στη δεύτερη δημοπρασία συγκαταλέγονταν τρία έργα συνολικής ισχύος 72 MW της MORE (του Ομίλου Motor Oil), ένα έργο 40 MW της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ένα έργο 12 MW της ΗΡΩΝ, ένα έργο 49,9 MW της Faria Energy και μία μπαταρία 49 MW της Enel Green Power Hellas.
Η τήρηση της προθεσμίας του RRF σημαίνει πως τα έργα δεν θα απολέσουν την επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση, όπως επίσης και ότι δεν θα εκπέσουν υπέρ του Δημοσίου οι (υψηλές) εγγυητικές επιστολές Έντεχνης και Έγκαιρης Εκτέλεσης. Τα έργα θα λειτουργούν με εγγυημένο έσοδο, κάτι που πάντως στη δεδομένη συγκυρία λειτουργεί περιοριστικά, αφού τα μεγάλα σκαμπανεβάσματα της χονδρεμπορικής αγοράς εγγυώνται μεγάλες οικονομικές εισροές. Ωστόσο, οι μονάδες με «ταρίφα» πρέπει να επιστρέφουν τα επιπλέον έσοδα που συγκεντρώνουν από την αγορά.
Αργά αντανακλαστικά της Ελλάδας
Στον αντίποδα, ισχυρές οικονομικές εισροές υπόσχονται οι μπαταρίες της κοινοπραξίας Metlen – Όμιλος Καράτζη και της ΗΡΩΝ, καθώς πρόκειται για σταθμούς με απευθείας συμμετοχή στην αγορά. Τα δύο έργα υλοποιήθηκαν χάρη σε νομοθετική ρύθμιση, η οποία προέβλεπε τη μετατροπή σε άδεια αποθήκευσης των αδειών είτε για νέους θερμοηλεκτρικούς σταθμούς είτε για σταθμούς που αποσύρθηκαν, με τη συστοιχία της ΗΡΩΝ να υλοποιείται στο πλαίσιο της μεταφοράς της μονάδας αερίου ΗΡΩΝ Ι στην Κρήτη.
Από την άλλη πλευρά, η παρουσία για πρώτη φορά μονάδων αποθήκευσης συνολικής ισχύος περίπου 1,2 GW στο σύστημα αναμένεται να μετριάσει σε κάποιο βαθμό τις αρρυθμίες που έχει προκαλέσει η μονοκαλλιέργεια φωτοβολταϊκών και, κατά συνέπεια, η εμφάνιση υπερπαραγωγής «πράσινης» ενέργειας κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες. Οι μπαταρίες θα μπορούν να απορροφούν μέρος της πλεονάζουσας παραγωγής, περιορίζοντας τόσο την εμφάνιση αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών όσο και τις περικοπές παραγωγής από τους Διαχειριστές.
Ωστόσο, το ορόσημο αυτό έρχεται με σχετική καθυστέρηση, τόσο ως προς τις διαστάσεις που έχει αποκτήσει ήδη η επέλαση των φωτοβολταϊκών όσο και σε σύγκριση με τη διείσδυση της αποθήκευσης σε άλλες γειτονικές χώρες. Είναι ενδεικτικό ότι η Βουλγαρία διαθέτει ήδη εγκατεστημένο χαρτοφυλάκιο άνω των 3,3 GW, ενώ η Ιταλία έχει προσεγγίσει τα 7,7 GW, γεγονός που αναδεικνύει το σημαντικό έδαφος που καλείται ακόμη να καλύψει η ελληνική αγορά.
«Σπριντ» για τα έργα του 3ου διαγωνισμού
Την ίδια στιγμή, σε πραγματικό σπριντ πρέπει να αποδυθούν τα έργα του τρίτου διαγωνισμού, συνολικής ισχύος 200 MW, ώστε να υλοποιηθούν εγκαίρως. Για τα έργα αυτά, τα οποία αφορούν μπαταρίες διάρκειας τεσσάρων ωρών, δόθηκε πρόσφατα παράταση για τη δήλωση ετοιμότητας έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Επομένως, όσα ολοκληρωθούν μέχρι τότε θα διατηρήσουν την επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση, ενώ δεν θα εκπέσουν και οι σχετικές εγγυητικές επιστολές.
Σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, απόλυτη προτεραιότητα των παραγωγών είναι να προσπαθήσουν πάση θυσία να ετοιμάσουν τα έργα μέχρι την παραπάνω προθεσμία, παρά τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα. Είναι ενδεικτικό ότι η λίστα των προκριθέντων έργων ανακοινώθηκε μόλις τον Μάρτιο του 2025, τη στιγμή που μόνο η παραλαβή της μπαταρίας και η εγκατάστασή της απαιτούν περίπου ένα τετράμηνο. Οι ίδιοι παράγοντες εκτιμούν ότι είναι βέβαιο πως κάποια έργα δεν θα προλάβουν την προθεσμία, με συνέπεια να χρειαστεί να επιδοτηθούν από εθνικούς πόρους, όπως και να βρεθεί μία λύση για τις εγγυητικές επιστολές.
Σε κάθε περίπτωση, τα 200 MW της τρίτης δημοπρασίας αποτελούν τα μόνα έργα που αναμένονται σε ορατό χρονικό ορίζοντα να ενισχύσουν περαιτέρω τη διείσδυση της αποθήκευσης. Τα επόμενα θα προέλθουν από την πρόσκληση για τις merchant μπαταρίες συνολικής ισχύος 4,7 GW, αφού ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο η λίστα των επιλεγέντων έργων δεν αναμένεται πριν από το φθινόπωρο.
Ακόμη όμως και τότε θα απαιτηθούν αρκετοί μήνες ώστε οι νέες μονάδες να δεσμεύσουν ηλεκτρικό «χώρο», να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες αδειοδοτικές διαδικασίες και τελικά να υλοποιηθούν. Ως συνέπεια επιβεβαιώνεται ότι, παρά το σημαντικό ορόσημο του 1 GW, η εγχώρια αγορά αποθήκευσης εξακολουθεί να βρίσκεται μόλις στην αρχή της διαδρομής της.
