Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια δύο φορές μέσα στο 2026, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων μέσω της ενέργειας, σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg.
Οι οικονομολόγοι που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση προβλέπουν δύο αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο, ευθυγραμμιζόμενοι πλέον περισσότερο με τις προσδοκίες των αγορών για τουλάχιστον δύο κινήσεις φέτος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 4 έως τις 7 Μαΐου, ενώ στην προηγούμενη αντίστοιχη μέτρηση οι αναλυτές προέβλεπαν μόνο μία αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων, το οποίο σήμερα βρίσκεται στο 2%.
Παράλληλα, οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό αναθεωρούνται ανοδικά. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτιμάται πλέον ότι θα διαμορφωθεί στο 2,9% φέτος, από 2,8% στην προηγούμενη έρευνα. Για το 2027 προβλέπεται αποκλιμάκωση στο 2,1%, ενώ ο στόχος του 2% της ΕΚΤ αναμένεται να επιτευχθεί το 2028.
Η ΕΚΤ έχει μέχρι στιγμής αποφύγει να προχωρήσει σε νέα αύξηση του κόστους δανεισμού, καθώς επιχειρεί να σταθμίσει την ένταση του πληθωριστικού σοκ έναντι των επιπτώσεων στην ανάπτυξη. Το δίλημμα γίνεται εντονότερο όσο η άνοδος των τιμών ενέργειας περνά ταχύτερα στους δείκτες πληθωρισμού, ενώ η επιβάρυνση στην οικονομική δραστηριότητα αποτυπώνεται με μεγαλύτερη καθυστέρηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο απερχόμενος αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Λουίς ντε Γκίντος, κάλεσε σε «σύνεση» πριν από οποιαδήποτε απόφαση για νέα αύξηση επιτοκίων. Σε συνέντευξή του στους Financial Times, που δημοσιεύθηκε και από την ΕΚΤ, υπογράμμισε ότι η κεντρική τράπεζα χρειάζεται μεγαλύτερη σαφήνεια για την εξέλιξη της σύγκρουσης στο Ιράν, καθώς και νεότερα στοιχεία για την ανάπτυξη πριν λάβει αποφάσεις στη συνεδρίαση του Ιουνίου.
Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει επίσης αναγνωρίσει το δίλημμα της ΕΚΤ, σημειώνοντας ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να αποφύγει τόσο την πρόωρη όσο και την καθυστερημένη αντίδραση.
Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν αναστείλει τις αυξήσεις μέχρι στιγμής, καθώς αξιολογούν την οικονομική ζημιά που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής Ιζαμπέλ Σνάμπελ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η νομισματική πολιτική πρέπει να γίνει πιο αυστηρή εάν το ενεργειακό σοκ διευρυνθεί. Το αν τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ανοιχτά θα είναι ο βασικός παράγοντας στη συνεδρίαση του Ιουνίου, σύμφωνα με τον απερχόμενο Αντιπρόεδρο Λουίς ντε Γκίντος, ο οποίος χαρακτήρισε το τρέχον επίπεδο αβεβαιότητας «σκληρό».
Ο ντε Γκίντος προειδοποίησε ότι τα στοιχεία για την οικονομική δραστηριότητα τις επόμενες εβδομάδες ενδέχεται να είναι αρνητικά, επισημαίνοντας ότι ένα ενεργειακό σοκ εμφανίζεται συνήθως πολύ πιο γρήγορα στον πληθωρισμό απ’ ό,τι στους δείκτες ανάπτυξης. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, ο αντίκτυπος στην ανάπτυξη θα γίνει πιο ορατός το επόμενο διάστημα.
Κομβικό ρόλο για τις αποφάσεις της ΕΚΤ αναμένεται να παίξει και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Ο ντε Γκίντος σημείωσε ότι η επαναλειτουργία του θα είναι «πολύ σημαντική», καθώς η διάρκειά του πολέμου και οι επιπτώσεις στις ενεργειακές υποδομές θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία των τιμών.
Την ίδια στιγμή, οι προοπτικές για την οικονομία της ευρωζώνης επιδεινώνονται. Οι αναλυτές, σύμφωνα με την έρευνα του Bloomberg, μείωσαν την πρόβλεψή τους για την ανάπτυξη του 2026 στο 0,8%, από 0,9% προηγουμένως. Για το 2027 αναμένουν ανάπτυξη 1,3% και για το 2028 1,5%, στοιχείο που δείχνει ότι η ΕΚΤ καλείται να κινηθεί ανάμεσα στον κίνδυνο επίμονου πληθωρισμού και στον κίνδυνο περαιτέρω επιβράδυνσης της οικονομίας.
Παρά τις ανησυχίες, ο ντε Γκίντος χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν αντιδράσει μέχρι στιγμής σχετικά ήρεμα. Όπως ανέφερε, μια απότομη ανατιμολόγηση στις αγορές περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να ενισχύσει τις αρνητικές επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στην οικονομία.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η ΕΚΤ θα κινηθεί επιθετικά για να προλάβει τη μετάδοση του ενεργειακού σοκ στον ευρύτερο πληθωρισμό ή αν θα επιλέξει πιο προσεκτική στάση, περιμένοντας να αποτυπωθούν πλήρως οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη. Η συνεδρίαση του Ιουνίου αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο κρίσιμο τεστ για τη νέα ισορροπία της νομισματικής πολιτικής στην ευρωζώνη.
