Η ελληνική ναυτιλία παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης και ανανέωσης, παρά τις πρωτοφανείς γεωπολιτικές προκλήσεις και τις πιέσεις που δέχεται από το μεταβαλλόμενο περιβαλλοντικό και κανονιστικό πλαίσιο. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα που εξέπεμψε η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών κατά τη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της τελευταίας ημέρας των Ποσειδωνίων 2026.
Το στοιχείο που κυριάρχησε στη συζήτηση ήταν το μέγεθος του ελληνικού orderbook, το οποίο σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία ανέρχεται σε 931 πλοία υπό ναυπήγηση. Πρόκειται για έναν αριθμό που χαρακτηρίστηκε ιστορικός και αποτυπώνει τη διαρκή εμπιστοσύνη των Ελλήνων πλοιοκτητών στις προοπτικές της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
«Η ελληνική ναυτιλία εξελίσσεται και ανανεώνεται συνεχώς», υπογράμμισε η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, επισημαίνοντας ότι το υψηλό επενδυτικό ενδιαφέρον αντανακλά την πίστη του κλάδου στο μέλλον της ναυτιλίας και στη δυνατότητα προσαρμογής στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Η ανανέωση του στόλου αποτελεί άλλωστε έναν από τους βασικούς πυλώνες της στρατηγικής των Ελλήνων πλοιοκτητών, οι οποίοι επενδύουν σε νεότερα και τεχνολογικά προηγμένα πλοία με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η προσέλκυση νέων στη θάλασσα
Σημαντικό μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε στο ζήτημα της προσέλκυσης νέων στο ναυτικό επάγγελμα και στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής σημαίας.
Η πρόεδρος της Ένωσης παραδέχθηκε ότι η κατάσταση δεν εξελίσσεται με τους επιθυμητούς ρυθμούς, επισημαίνοντας ότι οι γεωπολιτικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών έχουν επηρεάσει αρνητικά την εικόνα του ναυτικού επαγγέλματος.
Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, οι εμπόλεμες ζώνες και οι αυξημένοι κίνδυνοι για τα πληρώματα δυσκολεύουν την προσπάθεια προσέλκυσης νέων ανθρώπων στη θάλασσα, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν την ανάγκη εκσυγχρονισμού του ελληνικού νηολογίου.
Όπως σημειώθηκε, η ενίσχυση της ελληνικής σημαίας και η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού ναυτιλιακού cluster προϋποθέτουν την ύπαρξη επαρκούς αριθμού Ελλήνων ναυτικών.
Σε αυτό το πλαίσιο ζητήθηκε μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ πολιτείας, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ναυτιλιακής βιομηχανίας και συνδικαλιστικών φορέων ώστε να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο προσέγγισης της νέας γενιάς.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι αναφορές στις αποδοχές των στελεχών του εμπορικού ναυτικού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι απολαβές ενός πλοιάρχου κυμαίνονται σήμερα μεταξύ 12.000 και 14.000 ευρώ ή δολαρίων τον μήνα, ανάλογα με τον τύπο πλοίου και την εταιρεία.
Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο.
Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών επανέλαβε τη θέση της υπέρ της απόλυτης προστασίας της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, τονίζοντας ότι η εργαλειοποίηση των εμπορικών πλοίων και η στοχοποίηση της ναυτιλίας αποτελούν εξαιρετικά ανησυχητικές εξελίξεις.
Σχολιάζοντας τις συζητήσεις που αναπτύσσονται κατά καιρούς για την επιβολή διοδίων ή άλλων οικονομικών επιβαρύνσεων σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, η πρόεδρος της ΕΕΕ υπενθύμισε ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας προστατεύει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να διασφαλίζει την απρόσκοπτη λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών οδών.
Αναφορικά με τις πρόσφατες εντάσεις στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, επισημάνθηκε ότι μέρος της ναυτιλιακής κίνησης έχει ήδη αναζητήσει εναλλακτικές διαδρομές, γεγονός που επηρεάζει τόσο τις εμπορικές ροές όσο και το κόστος μεταφοράς.
Το Net Zero Framework του IMO
Ένα από τα πλέον ηχηρά μηνύματα της συνέντευξης αφορούσε το ζήτημα της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας.
Η Μελίνα Τραυλού άσκησε έντονη κριτική στο Net Zero Framework που συζητείται στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), υποστηρίζοντας ότι η ναυτιλία παρασύρθηκε από υπερβολικά φιλόδοξους στόχους, οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές τεχνολογικές δυνατότητες της αγοράς.
Όπως τόνισε, η ναυτιλία ευθύνεται για μόλις το 1,6% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ εξέφρασε την άποψη ότι το υφιστάμενο πλαίσιο κινδυνεύει να μετατρέψει τον IMO σε μηχανισμό είσπραξης τεράστιων χρηματικών ποσών χωρίς σαφή προορισμό και χωρίς να συμβάλλει ουσιαστικά στη μετάβαση προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη στάση της Ελλάδας κατά τις σχετικές διαβουλεύσεις, με την πρόεδρο της Ένωσης να εκτιμά ότι η ελληνική παρέμβαση συνέβαλε καθοριστικά στην επανεξέταση ορισμένων προτάσεων που είχαν τεθεί στο τραπέζι.
Ο σκιώδης στόλος και η άμυνα της ελληνικής ναυτιλίας
Σημαντικό τμήμα των ερωτήσεων αφορούσε το φαινόμενο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου».
Η πρόεδρος της ΕΕΕ υποστήριξε ότι ο σκιώδης στόλος δεν αποτελεί προϊόν της ελληνικής ναυτιλίας αλλά συνέπεια στρεβλώσεων που δημιουργούνται από αποσπασματικά και μη παγκόσμια εφαρμοζόμενα καθεστώτα κυρώσεων.
Όπως εξήγησε, η ύπαρξη διαφορετικών κανόνων και περιορισμών μεταξύ κρατών δημιουργεί κενά τα οποία εκμεταλλεύονται ορισμένοι παράγοντες της αγοράς.
Παράλληλα απέρριψε τις αιτιάσεις περί κυρίαρχης συμμετοχής ελληνικών συμφερόντων στον σκιώδη στόλο, επισημαίνοντας ότι τα ελληνικά πλοία που εμπλέκονται σε τέτοιες δραστηριότητες είναι ελάχιστα έως μηδενικά και ότι η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών τηρεί πλήρως το καθεστώς κυρώσεων.
Η πυρηνική ενέργεια και το μέλλον της ναυτιλίας
Ερωτηθείσα για τις προοπτικές χρήσης πυρηνικής ενέργειας στα εμπορικά πλοία, η πρόεδρος της ΕΕΕ εμφανίστηκε προσεκτικά θετική.
Αν και απέφυγε να διατυπώσει τεχνικές προβλέψεις, αναγνώρισε ότι η πυρηνική τεχνολογία θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να αποτελέσει έναν από τους λίγους δρόμους προς την πλήρη απανθρακοποίηση της ναυτιλίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν τα απαιτούμενα επίπεδα ασφάλειας και οικονομικής βιωσιμότητας.
Η Ευρώπη μπροστά στην πρόκληση της ανταγωνιστικότητας
Κλείνοντας τη συζήτηση, η πρόεδρος της ΕΕΕ υπογράμμισε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά συνολικά την Ευρώπη.
Παρά το γεγονός ότι η Κίνα έχει πλέον ξεπεράσει την Ελλάδα σε μέγεθος στόλου, η ελληνική ναυτιλία εξακολουθεί να διατηρεί ηγετική θέση σε τεχνογνωσία, επενδύσεις και ποιότητα στόλου.
Το μεγάλο ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι κατά πόσο η Ευρώπη θα μπορέσει να προστατεύσει έναν στρατηγικό κλάδο της οικονομίας της απέναντι σε έναν ολοένα εντονότερο διεθνή ανταγωνισμό, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις στηρίζεται σε κρατικές ενισχύσεις και διαφορετικούς κανόνες λειτουργίας της αγοράς.
Ξεχωριστή θέση στη συνέντευξη κατείχε και η κοινωνική συνεισφορά της ελληνικής ναυτιλίας.
Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών ανακοίνωσε ότι το 2026 θα υλοποιήσει το μεγαλύτερο πρόγραμμα υποτροφιών στην ιστορία της, προσφέροντας 365 υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη μακροχρόνια στρατηγική κοινωνικής προσφοράς του κλάδου, η οποία έχει εκδηλωθεί τόσο κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης όσο και κατά τη διάρκεια της πανδημίας και των μεγάλων φυσικών καταστροφών που έπληξαν τη χώρα.
