Με δύο μεγάλα ανοικτά ζητήματα στην ελληνοαιγυπτιακή ατζέντα, τις θαλάσσιες ζώνες και τη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά, συναντώνται στο Ελ Αλαμέιν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται και πάλι σε έντονη κινητικότητα.
Η διμερής συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Αιγύπτιο πρόεδρο προηγείται της τριμερούς συνόδου Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου, με τη συμμετοχή και του Νίκου Χριστοδουλίδη. Στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν η περιφερειακή ασφάλεια, οι ενεργειακές και ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αλλά και οι ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην περιοχή.
Για την Αθήνα, ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν δύο εκκρεμότητες στις οποίες επιδιώκεται συγκεκριμένη πρόοδος: η προοπτική επέκτασης της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020 προς ανατολάς και η οριστικοποίηση του ειδικού καθεστώτος προστασίας της Μονής Σινά.
Το ελληνικό στοίχημα για την ΑΟΖ
Η Ελλάδα επιδιώκει να επαναβεβαιώσει την κοινή γραμμή με την Αίγυπτο στα ζητήματα των θαλάσσιων ζωνών, με σημείο αναφοράς τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπεγράφη το 2020. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του parapolitika.gr, ο ελληνικός στόχος είναι πλέον να υπάρξει επέκταση της οριοθέτησης προς ανατολάς. Ένα τέτοιο βήμα θα είχε ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία για την Αθήνα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τις σχέσεις της με το Κάιρο και να προσεγγίσει την αιγυπτιακή πλευρά και στο πεδίο των θαλάσσιων ζωνών. Η μερική συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου το 2020 αποτέλεσε κρίσιμη κίνηση απέναντι στα δεδομένα που είχε επιχειρήσει να δημιουργήσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει τώρα να διατηρήσει και να διευρύνει αυτή τη στρατηγική σύγκλιση με το Κάιρο.
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και η προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει την περιφερειακή συνεργασία της με την Αίγυπτο. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Κάιρο παραμένει επιφυλακτικό απέναντι σε κινήσεις που θα μπορούσαν να το εντάξουν σε έναν στενότερο τουρκικό γεωπολιτικό σχεδιασμό, παρά τη βελτίωση των σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας τα τελευταία χρόνια.
Η εκκρεμότητα με τη Μονή Σινά
Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο της συνάντησης Μητσοτάκη – Σίσι είναι το καθεστώς της ιστορικής Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Οι δύο πλευρές έχουν προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό τις συζητήσεις για ένα ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει τον χαρακτήρα και τη λειτουργία της Μονής, χωρίς αυτή να αντιμετωπίζεται απλώς ως αρχαιολογικό μνημείο.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπει τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος της Μονής και του ελληνοχριστιανικού θρησκευτικού χαρακτήρα της, καθώς και τη συνέχιση της κατοχής και χρήσης της από τη Σιναϊτική Κοινότητα χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Παράλληλα επιδιώκεται η κατοχύρωση της νομικής προσωπικότητας της Μονής και η έκδοση επίσημων εγγράφων από το αιγυπτιακό Δημόσιο που θα αποσαφηνίζουν το καθεστώς της.
Πιο σύνθετο παραμένει το ιδιοκτησιακό σκέλος. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, η αιγυπτιακή πρόταση αναγνωρίζει την κυριότητα του αιγυπτιακού Δημοσίου επί των χώρων, ακόμη και σε εκκλησάκια που βρίσκονται εκτός του βασικού συγκροτήματος της Μονής. Για κτήματα κοντά στο μοναστήρι, τα οποία χρησιμοποιούνταν για την τροφοδοσία του, προβλέπεται η δυνατότητα μακροχρόνιας μίσθωσης έναντι μικρού τιμήματος.
Η τελική συμφωνία, πάντως, δεν έχει ακόμη κλείσει.
Γιατί καθυστέρησε η συμφωνία
Πηγές που επικαλείται το parapolitika.gr αναφέρουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του πλαισίου έχει γίνει αποδεκτό, ωστόσο παραμένουν ορισμένες λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν. Στην καθυστέρηση συνέβαλαν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα προβλήματα υγείας του Αρχιεπισκόπου Συμεών, αλλά και οι θρησκευτικές υποχρεώσεις του Αυγούστου με βάση το παλαιό ημερολόγιο. Βασικό ζητούμενο για τον Αρχιεπίσκοπο είναι η συμφωνία να έχει την αποδοχή ολόκληρης της Σιναϊτικής Κοινότητας.
Την ίδια ώρα, εκκλησιαστικές πηγές κάνουν λόγο για εσωτερικές εντάσεις, μεταξύ άλλων γύρω από τη σχέση του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού με την αδελφότητα, καθώς και για την παρουσία σκληρότερης αραβόφωνης τάσης μεταξύ των μοναχών. Σε εκκρεμότητα παραμένει επίσης η έκδοση του αιγυπτιακού διατάγματος που θα αναγνωρίζει επίσημα την εκλογή του Συμεών ως Αρχιεπισκόπου. Η εκλογή του πραγματοποιήθηκε πριν από περίπου έναν χρόνο, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν διαθέτει αιγυπτιακό διαβατήριο, ενώ οι μοναχοί βρίσκονται στην Αίγυπτο με ταξιδιωτική βίζα. Παράλληλα, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Αιγύπτου, στο οποίο έχουν προσφύγει οι δύο πλευρές, έχει αναβάλει μέχρι σήμερα τέσσερις φορές την έκδοση απόφασης.
Η τριμερής με Χριστοδουλίδη και η ενέργεια
Μετά τη διμερή συνάντηση, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην τριμερή σύνοδο Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου.
Η συνεργασία των τριών χωρών έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερη σημασία τόσο σε γεωπολιτικό επίπεδο όσο και στους τομείς της ενέργειας και της συνδεσιμότητας.
Ελλάδα και Κύπρος έχουν στηρίξει τη στενότερη σύνδεση της Αιγύπτου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στην ατζέντα της τριμερούς βρίσκονται οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ευρύτερα οι ενεργειακές υποδομές που μπορούν να συνδέσουν την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Η αιγυπτιακή οικονομία έχει βρεθεί υπό πίεση από τις διαδοχικές διεθνείς κρίσεις, γεγονός που καθιστά ακόμη σημαντικότερη για το Κάιρο τη σχέση με την ΕΕ και τα χρηματοδοτικά εργαλεία της.
Στο ραντάρ της Τουρκίας η συνάντηση
Η σύνοδος στο Ελ Αλαμέιν παρακολουθείται στενά και από την Τουρκία.
Η τουρκική Hurriyet έχει αναφερθεί στην τριμερή της 8ης Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας ότι μεταξύ των ζητημάτων που αναμένεται να συζητηθούν είναι οι περιφερειακές εξελίξεις αλλά και η αποκαλούμενη «Συμφωνία της Μέκκας», που συνδέεται με τη συνεργασία Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Αίγυπτος εξετάζεται ως πιθανός εταίρος ενός ευρύτερου σχήματος, ενώ η Τουρκία έχει δηλώσει ότι η συμφωνία μπορεί να παραμείνει ανοικτή και για άλλες χώρες. Η μέχρι σήμερα στάση του Καΐρου, πάντως, δείχνει ότι επιδιώκει να διατηρεί τη στρατηγική του αυτονομία και να ισορροπεί τις σχέσεις του με τους βασικούς παίκτες της περιοχής.
Αυτό ακριβώς είναι που ανεβάζει τη σημασία της σημερινής συνάντησης για την Αθήνα. Η Ελλάδα επιδιώκει όχι μόνο να κλείσει διμερείς εκκρεμότητες, αλλά και να επιβεβαιώσει ότι ο άξονας συνεργασίας με την Αίγυπτο και την Κύπρο παραμένει ισχυρός, την ώρα που στην Ανατολική Μεσόγειο επαναχαράσσονται συμμαχίες και ισορροπίες.
