Η μεγαλύτερη άσκηση διαλειτουργικότητας ψηφιακών συστημάτων διοίκησης του ΝΑΤΟ εξελίχθηκε φέτος σε πεδίο αντιπαράθεσης για το μέλλον της στρατιωτικής τεχνητής νοημοσύνης.
Στην άσκηση CWIX (Coalition Warrior Interoperability Exercise), που πραγματοποιήθηκε από 8 έως 26 Ιουνίου στην Πολωνία, με τη συμμετοχή περίπου 4.000 στρατιωτικών και ειδικών από 41 χώρες, η γαλλική πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης Arcadia δοκιμάστηκε με επιτυχία. Αντίθετα, η αμερικανική Palantir αποσύρθηκε λίγο πριν από την έναρξη των δοκιμών.
Το CWIX αποτελεί τη σημαντικότερη ετήσια άσκηση του ΝΑΤΟ για τη δοκιμή της διαλειτουργικότητας των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου των κρατών-μελών.
Περισσότερα από 500 ψηφιακά συστήματα συμμετείχαν στις δοκιμές, οι οποίες περιλάμβαναν πάνω από 30.000 σενάρια ανταλλαγής δεδομένων, επιχειρησιακού συντονισμού και διοίκησης.
Υπό την εποπτεία του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Μετασχηματισμού (SACT), ναυάρχου Pierre Vandier, στόχος ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσο διαφορετικά εθνικά συστήματα μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά σε κοινές επιχειρήσεις.
Η Palantir ρίχνει το φταίξιμο στο ΝΑΤΟ
Η Palantir, η οποία είχε προσκληθεί να συμμετάσχει, δεν εμφανίστηκε τελικά στην άσκηση. Η αμερικανική εταιρεία υποστηρίζει ότι το ΝΑΤΟ δεν κατάφερε να διαθέσει εγκαίρως την απαραίτητη υπολογιστική υποδομή και τους απαιτούμενους διακομιστές, αποδίδοντας το πρόβλημα στις μεγάλες καθυστερήσεις που παρατηρούνται διεθνώς στις παραδόσεις εξοπλισμού υψηλών επιδόσεων.
Ωστόσο, αρκετοί από τους συμμετέχοντες εκτιμούν ότι η εξήγηση αυτή δεν είναι η μοναδική αιτία της απουσίας της εταιρείας. Οι τεχνικές προδιαγραφές της άσκησης ήταν γνωστές εδώ και μήνες, ενώ όλες οι υπόλοιπες εταιρείες και οργανισμοί ολοκλήρωσαν κανονικά τις δοκιμές τους.
Πίσω από το περιστατικό κρύβεται μια βαθύτερη διαφωνία για το μέλλον των στρατιωτικών πληροφοριακών συστημάτων της Συμμαχίας.
Γαλλικές διαφωνίες
Η Γαλλία υποστηρίζει ότι κάθε χώρα πρέπει να διατηρήσει την ψηφιακή της κυριαρχία, χρησιμοποιώντας εθνικές ή ευρωπαϊκές εφαρμογές που θα μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους μέσω ανοικτών προτύπων. Αντίθετα, η επιλογή μιας ενιαίας αμερικανικής πλατφόρμας, όπως το Maven της Palantir, δημιουργεί –κατά το Παρίσι– εξάρτηση από έναν μοναδικό προμηθευτή.
Γάλλοι αξιωματούχοι συγκρίνουν το δίλημμα με το πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Όπως σημειώνουν, η αγορά ενός ολοκληρωμένου αμερικανικού συστήματος εξασφαλίζει υψηλή διαλειτουργικότητα, αλλά αυξάνει ταυτόχρονα την εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αναβάθμιση, τη συντήρηση και την πρόσβαση στις κρίσιμες λειτουργίες του λογισμικού.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ευαισθησίας των στρατιωτικών δεδομένων. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες επιθυμούν να διατηρήσουν τον πλήρη έλεγχο των επιχειρησιακών πληροφοριών τους και να αποφύγουν τη συγκέντρωσή τους σε υποδομές που ελέγχονται εκτός Ευρώπης.
Ανοικτή αρχιτεκτονική για ελευθερία κινήσεων
Αυτή είναι η φιλοσοφία πίσω από το Arcadia, τη γαλλική πλατφόρμα στρατιωτικής τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσεται με τη συμμετοχή των Command AI, Airbus, Safran και Mistral AI. Το σύστημα βασίζεται σε ανοικτή αρχιτεκτονική, ώστε κάθε χώρα να μπορεί να ενσωματώνει τις δικές της εφαρμογές χωρίς να εγκαταλείπει τα εθνικά της συστήματα.
Σύμφωνα με τους Γάλλους συμμετέχοντες, οι δοκιμές του Arcadia στο CWIX ολοκληρώθηκαν με επιτυχία, επιβεβαιώνοντας ότι η πλατφόρμα μπορεί να διασυνδεθεί με τα πληροφοριακά συστήματα πολλών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Το ενδιαφέρον για την πλατφόρμα φέρεται να εκδηλώνουν ήδη η Πολωνία, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Σουηδία και η Ρουμανία, ενώ στην άσκηση συμμετείχε και η Δανία με το σύστημα διοίκησης SitaWare, ένα από τα πλέον διαδεδομένα λογισμικά επιχειρησιακής διοίκησης στην Ευρώπη.
Εθνικό οικοσύστημα αμυντικής τεχνητής νοημοσύνης
Παράλληλα, η Γαλλία επιταχύνει τη δημιουργία ενός εθνικού οικοσυστήματος αμυντικής τεχνητής νοημοσύνης. Στο εγχείρημα συμμετέχουν και νεοφυείς επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, όπως η ChapsVision, υπό τον συντονισμό της υπηρεσίας Amiad, η οποία είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της άμυνας.
Το Παρίσι επιδιώκει να εντάξει τις τεχνολογίες στρατιωτικής τεχνητής νοημοσύνης στην κατηγορία του «ουσιώδους συμφέροντος εθνικής ασφάλειας», ώστε να επιταχύνονται σημαντικά οι διαδικασίες προμηθειών και ανάπτυξης νέων εφαρμογών. Στόχος είναι να μειωθεί ο χρόνος ένταξης καινοτόμων λύσεων στις ένοπλες δυνάμεις, ο οποίος σήμερα συχνά υπερβαίνει τους 18 μήνες.
Η αντιπαράθεση έχει ήδη αποκτήσει γεωπολιτικές διαστάσεις. Σύμφωνα με γαλλικές πηγές, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την προσπάθεια ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής εναλλακτικής απέναντι στην Palantir, καθώς αυτή θα μπορούσε να περιορίσει την αμερικανική επιρροή στα πληροφοριακά συστήματα του ΝΑΤΟ.
Τη θέση της γαλλικής κυβέρνησης είχε συνοψίσει πρόσφατα ο υπουργός Άμυνας Σεμπαστιάν Λεκορνί, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή θέληση τρίτων χωρών για την πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Το μήνυμα είναι σαφές: η μάχη για την υπεροχή στην αμυντική τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης μέσα στη Συμμαχία.
