Τάξη στα νέα δάνεια που θα δίνονται εφεξής από τράπεζες και μη τραπεζικούς οργανισμούς (π.χ. εταιρείες τηλεπικοινωνιών, αλυσίδες καταστημάτων κ.ά.) για ποσά από 200 ευρώ ή ακόμη και χαμηλότερα, έως 100.000 ευρώ, θα βάλει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης που αναμένεται να τεθεί εντός του μήνα σε διαβούλευση. Στόχος του νομοσχεδίου που ουσιαστικά θα ενσωματώσει κοινοτική οδηγία, είναι να βάλει τέλος στα «ψιλά» γράμματα και στις «fast track» πιστώσεις που χορηγούνται χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, θέτοντας ανάχωμα στον επικίνδυνο καταναλωτικό δανεισμό.
Την πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την προστασία των καταναλωτών, ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανάρτησή του. Όπως είπε ο Πρωθυπουργός, είναι έτοιμο το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης που προστατεύει τους καταναλωτές από καταχρηστικές συμπεριφορές αναφορικά με δάνεια μέχρι 100.000 ευρώ, χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Μπαίνει, έτσι, τέλος στα «ψιλά γράμματα», αλλά και σε παράτυπες πρακτικές και πλέον, όπως τόνισε ο Πρωθυπουργός, ορίζεται ανώτατο ύψος που μπορεί να φτάσει ένα καταναλωτικό δάνειο όταν το ξεχρεώνει ο δανειολήπτης. Το «ταβάνι» θα είναι μεταξύ 30%-50% πάνω από το κεφάλαιο το οποίο δανείστηκε ο καταναλωτής, όπως ισχύει κατά μέσο όρο στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ακόμη, δίνεται η δυνατότητα να αναιρεθεί ένα δάνειο μέσα σε 14 ημέρες από τη στιγμή που θα συναφθεί, όπως είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Τι θα προβλέπει το νομοσχέδιο του ΥΠΑΝ
Πέραν του πλαφόν στο ποσό που θα αποπληρώνει ο δανειολήπτης και το οποίο δεν θα ξεπερνά το 30% – 50% του κεφαλαίου που δανείστηκε, το νομοσχέδιο που αναμένεται από ώρα σε ώρα, θα προσαρμόσει την εγχώρια αγορά καταναλωτικών δανείων στα πανευρωπαϊκά ζητούμενα για την προστασία των καταναλωτών, αλλάζοντας τα δεδομένα για πάσης φύσεως πιστώσεις που θα χορηγούνται από το φθινόπωρο. Ειδικότερα, στις 30 Οκτωβρίου 2023 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225 σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης για καταναλωτές και την κατάργηση της Οδηγίας 2008/48/ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 48 της Οδηγίας, μέχρι τις 20 Νοεμβρίου 2025 τα κράτη μέλη όφειλαν να ενσωματώσουν τις σχετικές ρυθμίσεις στο εσωτερικό τους δίκαιο, με την έναρξη της εφαρμογής αυτών να τίθεται στις 20 Νοεμβρίου 2026.
Η Οδηγία εντάσσει στους νέους κανόνες δάνεια ακόμη και κάτω των 200 ευρώ και μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ, εφόσον δεν συνοδεύονται από εξασφάλιση σε ακίνητο. Εντάσσει επίσης δάνεια επισκευαστικά για την κύρια κατοικία που μπορεί να ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ, εφόσον δεν έχει παρασχεθεί εξασφάλιση σε ακίνητο. Ως προς τις πιστώσεις “Buy Now- Pay Later”, η Οδηγία τις εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της αποκλειστικά όταν η πίστωση χορηγείται από τον ίδιο τον προμηθευτή των αγαθών ή τον πάροχο υπηρεσιών και όχι από τράπεζα.
Αλλαγές θεσπίζονται και σε επίπεδο προώθησης/διαφήμισης των ανεξασφάλιστων καταναλωτικών πιστώσεων, όπως επίσης και με την προσυμβατική ενημέρωση που πρέπει να παρέχεται στον δανειολήπτη. Ειδικότερα, ένα προϊόν καταναλωτικής πίστης δεν θα πρέπει να διαφημίζεται χωρίς να συνοδεύεται από αντιπροσωπευτικό παράδειγμα που να καθιστά σαφές το κόστος του δανεισμού για τον καταναλωτή. Επιπλέον, στο άρθρο 8 παρ. 8 της Οδηγίας προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να απαγορεύουν, μεταξύ άλλων, τη διαφήμιση πιστωτικών προϊόντων η οποία: α) τονίζει την ευκολία ή την ταχύτητα με την οποία μπορεί να ληφθεί πίστωση, β) αναφέρει ότι η έκπτωση εξαρτάται από τη λήψη πίστωσης, γ) προσφέρει «περιόδους χάριτος» άνω των τριών μηνών για την εξόφληση των δόσεων της πίστωσης.
Προσυμβατική ενημέρωση και υπαναχώρηση
Επίσης, το νομοσχέδιο θα ρυθμίζει και τα της προσυμβατικής ενημέρωσης των δανειοληπτών. Η Οδηγία προβλέπει ότι πριν από την κατάρτιση της σύμβασης, ο δανειολήπτης πρέπει να έχει έγκαιρη και πλήρη προσυμβατική ενημέρωση. Στο πλαίσιο αυτό, αν η προσυμβατική ενημέρωση λάβει χώρα σε διάστημα συντομότερο της μίας ημέρας από την κατάρτιση της σύμβασης, τότε ο πιστωτής υποχρεούται να αποστείλει υπενθύμιση στον καταναλωτή, ενημερώνοντάς τον ότι έχει δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 7 ημερών από την κατάρτιση της σύμβασης.
Σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης, προβλέπεται ότι ο καταναλωτής μπορεί να υπαναχωρήσει χωρίς την υποχρέωση αιτιολόγησης μέσα σε 14 ημέρες από την ημέρα σύναψης της σύμβασης ή από τη ημέρα που λαμβάνει τους όρους της σύμβασης και όλες τις πληροφορίες σε σχέση με την πίστωση. Εάν ο καταναλωτής δεν λάβει τους όρους της σύμβασης, η περίοδος για την υπαναχώρησής του λήγει 12 μήνες και 14 ημέρες μετά τη σύναψη της σύμβασης. Σε περίπτωση δε που ο καταναλωτής δεν ενημερωθεί για το δικαίωμα υπαναχώρησής του, μπορεί να υπαναχωρήσει οποτεδήποτε.
Φροντίδα και στις δυσκολίες αποπληρωμής
Η προστασία του καταναλωτική επεκτείνεται και στην περίοδο που «τρέχει» το δάνειο, εφόσον το πιστωτικό ίδρυμα διαπιστώσει δυσκολίες στην αποπληρωμή. Στο πλαίσιο αυτό, σε περίπτωση υπερημερίας του οφειλέτη, το πιστωτικό ίδρυμα είναι υποχρεωμένο να προχωρήσει σε μέτρα ρύθμισης πριν ξεκινήσει τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, λαμβάνοντας υπόψη και τις τυχόν ιδιαίτερες περιστάσεις που αφορούν κάθε οφειλέτη.
Ο καταναλωτής θα ενημερώνεται και για τη δυνατότητα δωρεάν συμβουλευτικών υπηρεσιών από την αρμόδια ανεξάρτητη αρχή ή τις ενώσεις καταναλωτών, για το πώς να διαχειριστεί τις οφειλές του. Η Οδηγία προβλέπει την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών. Πρόκειται για ανεξάρτητες υπηρεσίες, οι οποίες απευθύνονται σε καταναλωτές που αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων.
Πρέπει να σημειωθεί ότι σε περίπτωση αρνητικής αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας του υποψήφιου δανειολήπτη, πλέον θα υπάρχει ρητή πρόβλεψη ότι οι πιστωτές δεν μπορούν να χορηγήσουν την πίστωση στον καταναλωτή. Ο καταναλωτής έχει κάποια ειδικά δικαιώματα όταν η αξιολόγηση γίνεται από αυτοματοποιημένα συστήματα.
