O Λούλα έκανε την ανατροπή και η Αριστερά νίκησε την ακροδεξιά στις προεδρικές εκλογές στη Βραζιλία. Έτσι ο 80χρονος Λούλα εξασφάλισε μια ιστορική τέταρτη προεδρική θητεία, επικρατώντας στον δεύτερο γύρο των εκλογών του ιου του πρώην προέδρου της χώρας, Ζαΐχ Μπολσονάρου. Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, ο αριστερός ηγέτης συγκέντρωσε το 51,7% των ψήφων, έναντι 48,2% του δεξιού αντιπάλου του. Η νίκη του ανατρέπει τις προβλέψεις που τον ήθελαν να αντιμετωπίζει δυσκολίες και ανακόπτει την πορεία ενίσχυσης της δεξιάς στη Λατινική Αμερική.
Οι πολίτες της Βραζιλίας ψήφισαν για να «εγγυηθούν τη δημοκρατία», δήλωσε την Κυριακή ο κεντροαριστερός πρόεδρος Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, μετά την επικράτησή του στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών απέναντι στον συντηρητικό γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου.
Ο Λούλα, μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες της αριστεράς διεθνώς και κυρίαρχη μορφή της πολιτικής ζωής της Βραζιλίας τις τελευταίες δεκαετίες, επικράτησε παρά τη δυσαρέσκεια που είχε προκαλέσει σε μερίδα των ψηφοφόρων η κυβέρνησή του, εξαιτίας παλαιότερων σκανδάλων διαφθοράς και της αύξησης του κόστους ζωής. Στην πρώτη του τοποθέτηση μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, ο Λούλα τόνισε ότι οι Βραζιλιάνοι προσήλθαν στις κάλπες επειδή πείστηκαν για τη σημασία της ψήφου στην προάσπιση της δημοκρατίας.«Πήγαν να ψηφίσουν επειδή καταφέραμε να τους πείσουμε ότι η ψήφος ήταν πολύ σημαντική για να εγγυηθούν τη δημοκρατία», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος υποστήριξε ακόμη ότι οι ψηφοφόροι νίκησαν και την «ανάμιξη» των ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης, προαναγγέλλοντας ότι θα προωθήσει τη ρύθμιση της λειτουργίας τους.
Ο Μπολσονάρου ζητά την ακύρωση των εκλογών
Από την πλευρά του, ο ακροδεξιός υποψήφιος Φλάβιο Μπολσονάρου δήλωσε ότι θα απαιτήσει την ακύρωση της εκλογικής διαδικασίας, μετά την ήττα του από τον Λούλα. «Είναι αδύνατο να αναγνωρίσουμε τις εκλογές», ανέφερε στην Μπραζίλια, υποστηρίζοντας ότι «πολλά πράγματα μένουν να ξεκαθαρίσουν» μετά τη δικαστική διαμάχη που οδήγησε σε δίωρη παράταση της ψηφοφορίας.
Ποιος είναι ο Λούλα
Ο Λούλα διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011 και στη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας συνδύασε τον πραγματισμό με τον λαϊκισμό, προωθώντας πολιτικές που στόχευαν στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων. Ο Λούις Ινάτσιο Ντα Σίλβα μεταμόρφωσε την εικόνα της Βραζιλίας στο εξωτερικό στις αρχές του 21ου αιώνα και θεωρήθηκε ο πιο δημοφιλής πολιτικός στον πλανήτη το 2009, από τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.Όμως το 2017 καταδικάστηκε σε φυλάκιση για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος και συνελήφθη τον επόμενο χρόνο. Ο Λούλα ντα Σίλβα έμεινε στη φυλακή για 580 ημέρες.
Το 1989 ο ιδρυτής του Εργατικού Κόμματος έβαλε υποψηφιότητα στις πρώτες προεδρικές εκλογές με άμεση εκλογή μετά από 29 χρόνια δικτατορίας στη Βραζιλία, όμως έχασε στο δεύτερο γύρο. Δοκίμασε ξανά την τύχη του το 1994 και το 1998, αλλά χωρίς επιτυχία. Οι πόρτες του προεδρικού μεγάρου άνοιξαν τελικά το 2002 για τον πρώην μεταλλουργό και συνδικαλιστή.
Στην ορκωμοσία του έδωσαν το «παρών» πολλοί εκπρόσωποι της αριστεράς.
Η πρώτη θητεία του Λούλα ντα Σίλβα σημαδεύτηκε από κοινωνική πρόοδο, την αύξηση του κατώτατου μισθού και το πρώτο πρόγραμμα πρόνοιας στην ιστορία της Βραζιλίας.
Όμως το 2005 ξέσπασε το πρώτο σκάνδαλο διαφθοράς, γνωστό ως «Μενσαλάο». Ένα σκάνδαλο αγοράς ψήφων που παρά λίγο να ρίξει την κυβέρνηση. Παρόλα αυτά ο Λούλα ντα Σίλβα εξελέγη ξανά τον επόμενο χρόνο παρατείνοντας τη θητεία του για ακόμα 4 χρόνια.
Η δεύτερη θητεία του σημαδεύτηκε από σημαντικά γεγονότα κυρίως στο εξωτερικό. Η ένταξη της Βραζιλίας στους G-20, την ομάδα των 20 πιο ισχυρών οικονομιών του πλανήτη και η δημιουργία των BRICS της ομάδας στην οποία συμμετέχουν η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα, αλλά και την ανάθεση διοργάνωσης δύο σημαντικών αθλητικών γεγονότων, του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014 και των Ολυμπιακών Αγώνων του Ρίο ντε Τζανέιρο το 2016.
Με την δημοτικότητα του να είναι ακόμα σε υψηλά επίπεδα στο τέλος της δεύτερης θητείας του το 2010, ο ντα Σίλβα συμμετείχε στην νικηφόρα πολιτική εκστρατεία της Ντίλμα Ρούσεφ. Όμως η καταδικαστική απόφαση του δικαστή Σέρτζιο Μόρο το 2017 δεν του επέτρεψε να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του επόμενου χρόνου.
Το 2021 το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε τις καταδικαστικές αποφάσεις λόγω δικαστικών λαθών και του έδωσε πίσω τα πολιτικά του δικαιώματα. Η απόρριψη της υπόθεσης που έστειλε τον πρώην πρόεδρο στη φυλακή έκανε τον 78χρονο πολιτικό γνωστό σε όλο τον κόσμο, δίνοντάς του ένα επιπλέον κίνητρο να διεκδικήσει ξανά την προεδρία της χώρας.
Η δύσκολη μάχη στο Κογκρέσο
Παρά την εκλογική επικράτηση, η τέταρτη θητεία του Λούλα αναμένεται να συνοδεύεται από σημαντικές πολιτικές δυσκολίες. Η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.
Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας ισχυρή παρουσία και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Ο Όλιβερ Στούενκελ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Getulio Vargas στο Σάο Πάολο, εκτίμησε ότι η νέα θητεία θα είναι δύσκολη από την αρχή.
Όπως ανέφερε, η σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να ενισχύσει την τάση μεταφοράς εξουσιών από την προεδρία προς το νομοθετικό σώμα. Ο Λούλα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περιορισμούς στην επιρροή του ως προς τους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο, δυσκολίες στη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών συμμαχιών, αλλά και τον κίνδυνο διαδικασιών παραπομπής.
Οι οικονομικές προκλήσεις της νέας θητείας
Στο οικονομικό πεδίο, ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Παράλληλα, οι δημοσιονομικές ανησυχίες εντείνονται λόγω των υψηλών επιτοκίων και του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Οι επικριτές του προέδρου αποδίδουν την αύξηση του χρέους στις κυβερνητικές δαπάνες, αν και το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων έχει συμβάλει σημαντικά στην επιβάρυνση.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι τα περιθώρια του Λούλα για ουσιαστικό περιορισμό των δαπανών θα είναι περιορισμένα, καθώς παραμένει προσηλωμένος σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με ισχυρό κρατικό ρόλο.
Ανησυχία προκαλεί επίσης η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Λούλα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών κατά την προεκλογική περίοδο.
Την ίδια ώρα, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των επιχειρήσεων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσπάθεια περιορισμού των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.
