Η διεθνής παρουσία του ευρώ κερδίζει έδαφος ελαφρώς, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2025. Ωστόσο εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του δολαρίου στις παγκόσμιες αγορές. Την ίδια στιγμή, η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη εντείνει τις προσδοκίες για νέα αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Όπως αναδεικνύει η ΕΚΤ, η διεθνής χρήση του ευρώ σημείωσε οριακή άνοδο το 2025, ωστόσο παρέμεινε σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη του αμερικανικού δολαρίου, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα στην προσπάθειά του να αμφισβητήσει την παγκόσμια κυριαρχία του «πράσινου χαρτονομίσματος».
Σύμφωνα με την ετήσια αξιολόγηση της ΕΚΤ, η συνολική χρήση του ευρώ αυξήθηκε περίπου στο 20%. Παράλληλα, το μερίδιό του στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα παρέμεινε αμετάβλητο, σε επίπεδο που αντιστοιχεί μόλις στο ένα τρίτο περίπου της συμμετοχής του δολαρίου.
Η ΕΚΤ επισήμανε ότι η διεθνής έκδοση ομολόγων σε ευρώ έφθασε σε ιστορικό υψηλό, ενώ για πρώτη φορά το ευρωπαϊκό νόμισμα κατέκτησε την πρώτη θέση στην παγκόσμια αγορά πράσινων και βιώσιμων ομολόγων. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ταυτόχρονα αισθητή υποχώρηση της χρήσης του στις καθημερινές συναλλαγές της αγοράς συναλλάγματος.
Η «στιγμή του ευρώ» και οι προκλήσεις για την Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδιώκουν να περιορίσουν την κυριαρχία του δολαρίου στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική προεδρία, καθώς οι απρόβλεπτες πολιτικές επιλογές του και οι επιθέσεις του προς την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) επηρέασαν αρνητικά την εμπιστοσύνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει μάλιστα αναφερθεί στην πιθανότητα μιας «παγκόσμιας στιγμής για το ευρώ», καλώντας τους Ευρωπαίους πολιτικούς να ενισχύσουν τον διεθνή ρόλο του κοινού νομίσματος, ώστε η Ευρωζώνη να απολαμβάνει περισσότερα από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει σήμερα το δολάριο, όπως το χαμηλότερο κόστος δανεισμού.
«Υπάρχει μια ευκαιρία για το ευρώ να ενισχύσει τη διεθνή του ελκυστικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα δημιουργήσουν τις απαραίτητες συνθήκες και θα μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις», έγραψε η Λαγκάρντ στην έκθεση. Όπως τόνισε, απαιτείται ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας, της θεσμικής αξιοπιστίας και της γεωπολιτικής ισχύος της Ευρώπης.
© Bloomberg
Χρυσός, κινεζικό γουάν και κατακερματισμός του νομισματικού συστήματος
Ένα από τα βασικά εμπόδια για την περαιτέρω ενίσχυση του ευρώ είναι η συνεχιζόμενη συσσώρευση αποθεμάτων χρυσού από τις κεντρικές τράπεζες, σε ένα περιβάλλον επίμονων γεωπολιτικών εντάσεων. Αν και οι αγορές χρυσού μειώθηκαν σε περίπου 850 τόνους από περισσότερους από 1.000 τόνους το 2024, το πολύτιμο μέταλλο παρέμεινε το δεύτερο σημαντικότερο παγκόσμιο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο με βάση τις αγοραίες τιμές.
Παράλληλα, ορισμένες χώρες προωθούν εναλλακτικά διασυνοριακά συστήματα πληρωμών, συμπεριλαμβανομένων λύσεων που βασίζονται σε ψηφιακές τεχνολογίες. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, η τάση αυτή αποτελεί ακόμη μία ένδειξη του αυξανόμενου κατακερματισμού του διεθνούς νομισματικού συστήματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο κινεζικό γουάν (ρενμίνμπι), η χρήση του οποίου παραμένει μεν περιορισμένη σε συνολικό επίπεδο, αλλά παρουσιάζει αξιοσημείωτη αύξηση σε τομείς όπως οι καθημερινές συναλλαγές συναλλάγματος και η χρηματοδότηση του διεθνούς εμπορίου.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση του κινεζικού νομίσματος. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, ειδικοί της αγοράς θεωρούν ότι η κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επέκταση του ρόλου του γουάν στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Αναφορές κάνουν λόγο για πλοία που πραγματοποίησαν πληρωμές σε γουάν μέσω του κινεζικού συστήματος Cross-Border Interbank Payment System ή μέσω κρυπτονομισμάτων προκειμένου να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.
Η ΕΚΤ επανέλαβε επίσης την ανάγκη για συγκεκριμένα βήματα προς την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, στο πλαίσιο ενός φιλόδοξου χρονοδιαγράμματος. Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, επιπλέον πρωτοβουλίες, όπως η κοινή χρηματοδότηση δημόσιων αγαθών, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας ασφαλούς και επαρκώς ρευστής αγοράς δημόσιου χρέους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόταση που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε χώρες όπως η Γερμανία.
Η Κριστίν Λαγκάρντ © EPA/CHRISTOPHE PETIT
Πληθωρισμός άνω του 3% στην Ευρωζώνη και προσδοκίες για αύξηση επιτοκίων
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ξεπέρασε το 3% για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από δυόμισι χρόνια, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις των αγορών ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων κατά την επόμενη συνεδρίασή της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 3,2% σε ετήσια βάση τον Μάιο, έναντι 3% τον προηγούμενο μήνα, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις των αναλυτών.
Ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος εξαιρεί ευμετάβλητες κατηγορίες όπως τα τρόφιμα και η ενέργεια, επιταχύνθηκε στο 2,5%, ξεπερνώντας τις προσδοκίες της αγοράς. Παράλληλα, ο ιδιαίτερα σημαντικός δείκτης των υπηρεσιών εκτινάχθηκε στο 3,5%.
Οι επενδυτές αναμένουν πλέον ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει στην πρώτη αύξηση του κόστους δανεισμού από τον Σεπτέμβριο του 2023 κατά τη συνεδρίαση της 11ης Ιουνίου. Αρκετοί αξιωματούχοι φαίνεται να έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούν πλέον να αναβάλουν την αντίδρασή τους στις οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται κυρίως στο ενδεχόμενο σημαντικών μισθολογικών αυξήσεων και στη μετακύλιση του αυξημένου κόστους στις τελικές τιμές από τις επιχειρήσεις, εξελίξεις που θεωρούνται πλέον δύσκολο να αποφευχθούν όσο παρατείνεται η σύγκρουση.
Σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2026, η διάμεση αντίληψη των Ευρωπαίων καταναλωτών για τον πληθωρισμό των τελευταίων 12 μηνών αυξήθηκε σημαντικά, ενώ οι διάμεσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα τριών ετών μειώθηκαν ελαφρώς, σύμφωνα με τη μηνιαία έρευνα της EKT. Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό τους επόμενους 12 μήνες και σε ορίζοντα πέντε ετών παρέμειναν αμετάβλητες.
Οι προσδοκίες για την ονομαστική αύξηση του εισοδήματος κατά τους επόμενους 12 μήνες μειώθηκαν, ενώ οι προσδοκίες για την αύξηση των δαπανών αυξήθηκαν. Οι προσδοκίες για την οικονομική ανάπτυξη κατά τους επόμενους 12 μήνες έγιναν πιο αρνητικές, ενώ το αναμενόμενο ποσοστό ανεργίας σε 12 μήνες μειώθηκε. Οι προσδοκίες για την αύξηση των τιμών κατοικιών κατά τους επόμενους 12 μήνες παρέμειναν αμετάβλητες, όπως και οι προσδοκίες για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων σε 12 μήνες.
Oι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής εξακολουθούν να τηρούν επιφυλακτική στάση για την πορεία μετά τον Ιούνιο, καθώς η οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης των 21 χωρών εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συρρικνώθηκε τον Μάιο με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2023, γεγονός που υπογραμμίζει το δύσκολο ισοζύγιο μεταξύ αντιμετώπισης του πληθωρισμού και στήριξης της ανάπτυξης.
