Μετά το χθεσινό πρώτο μέρος της δημοσκόπησης της GPO για το iefimerida.gr, σειρά πήρε σήμερα το δεύτερο μέρος, που εστιάζει στην εξωτερική επικαιρότητα, με τους Έλληνες πολίτες να απαντούν ποιους θεωρούν συμμάχους της Ελλάδας και ποιους εχθρούς. Η κοινή γνώμη αμφιταλαντεύεται για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, αλλά παραμένει επιφυλακτική απέναντι στη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία.
Η ασφάλεια στην Ευρώπη
Η συζήτηση για την ασφάλεια στην Ευρώπη καταγράφει μια διφορούμενη κατεύθυνση: όσοι πολίτες αποδέχονται την αύξηση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δαπανών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, άλλοι τόσοι την απορρίπτουν. Συνολικά, το 47,3% τάσσεται υπέρ μιας τέτοιας αύξησης, ενώ το 47,6% που συγκεντρώνεται στις δύο αρνητικές επιλογές δείχνει ότι η κοινωνία είναι σχεδόν μοιρασμένη. Για τους φορείς πολιτικής αυτό σημαίνει ότι υπάρχει χώρος για μια γραμμή ενίσχυσης της άμυνας, η οποία όμως πρέπει να συνοδεύεται από ισχυρή τεκμηρίωση για το κόστος, τον σκοπό και το όφελος για την Ελλάδα.
Επιφυλακτική στάση για τη συνέχιση στρατιωτικής και οικονομικής ενίσχυσης προς την Ουκρανία
Αντίθετα, η στάση απέναντι στη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής ενίσχυσης προς την Ουκρανία είναι πολύ πιο επιφυλακτική. Το 28,1% εκφράζει θετική στάση – 11,2% συμφωνεί και 16,9% μάλλον συμφωνεί- , ενώ το 65,9% τοποθετείται αρνητικά, καθώς 17% μάλλον διαφωνεί και 48,9% διαφωνεί. Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη: οι πολίτες φαίνεται να ξεχωρίζουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας ως πιο άμεσο και νομιμοποιημένο στόχο από τη συνέχιση της εξωτερικής στήριξης σε ένα ενεργό μέτωπο πολέμου. Επομένως, η πολιτική ηγεσία δεν μπορεί να θεωρεί ότι η αποδοχή του ενός συνεπάγεται αυτόματα αποδοχή και του άλλου.
Η ισχυρότερη τάση λοιπόν είναι ο διαχωρισμός ανάμεσα στην άμυνα της Ευρώπης και τη στήριξη προς την Ουκρανία. Ενώ το 47,3% υποστηρίζει αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, μόνο το 28,1% στηρίζει τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής ενίσχυσης προς την Ουκρανία, με την αρνητική στάση στο δεύτερο ζήτημα να φτάνει το 65,9%.
Αυτός ο διαχωρισμός έχει σαφή στρατηγική σημασία. Η κοινή γνώμη δείχνει μεγαλύτερη ανοχή σε πολιτικές που παρουσιάζονται ως επένδυση στην ευρωπαϊκή αυτοπροστασία παρά σε πολιτικές που συνδέονται με παρατεταμένη εμπλοκή σε εξωτερική σύγκρουση.
Καθαρός σύμμαχος η Γαλλία
Η εικόνα που σχηματίζουν οι πολίτες για το διεθνές περιβάλλον της Ελλάδας έχει δύο πολύ καθαρούς πόλους: έναν σταθερό σύμμαχο και έναν σαφή αντίπαλο. Η Γαλλία αναγνωρίζεται ως σύμμαχος από το 62,3% των ερωτώμενων, ενώ μόλις το 9,6% τη θεωρεί εχθρική· στον αντίποδα, η Τουρκία χαρακτηρίζεται εχθρική από το 86,3%, με μόνο 1,9% να τη βλέπει ως σύμμαχο. Για τη στρατηγική ανάλυση, αυτό δείχνει ότι το κοινό δεν προσεγγίζει όλες τις διεθνείς σχέσεις με τον ίδιο τρόπο, αλλά ξεχωρίζει έντονα μεταξύ χωρών που θεωρεί πηγή ασφάλειας και χωρών που συνδέει με απειλή.
Η Τουρκία συγκεντρώνει συντριπτικά εχθρική εικόνα
Ο γεωπολιτικός χάρτης των πολιτών είναι έντονα άνισος: η Γαλλία είναι ο μόνος ξεκάθαρος σύμμαχος, ενώ η Τουρκία αποτελεί μακράν τον πιο καθαρό αντίπαλο. Στην δεύτερη θέση ως συμμαχική χώρα καταγράφεται το Ισραήλ από το 42,4% του δείγματος. Η ελληνική κοινή γνώμη φαίνεται να θεωρεί επωφελή τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, η οποία εξελίσσεται σε μια συμμαχία με βάθος και περιεχόμενο. Την ίδια στιγμή, οι ταραγμένες σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ και το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης μεταξύ των δύο χώρων ενισχύουν τον Ελληνοϊσραηλινό δεσμό απέναντι στον κοινό αντίπαλο. Στον αντίποδα, το 23,3% συνεχίζει να θεωρεί το Ισραήλ εχθρική δύναμη και το 29,7% ουδέτερη, απόρροια της δημόσιας εικόνας του Ισραήλ, που έχει δεχθεί τεράστιο πλήγμα εξαιτίας των στρατιωτικών του επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή τα τελευταία χρόνια.
Αντίθετα, για χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα κυριαρχεί η ουδετερότητα, στοιχείο που δείχνει μεγαλύτερη δημόσια αμφισημία, παρά σταθερή γεωπολιτική τοποθέτηση.
Πέρα από αυτούς τους δύο σταθερούς άξονες, οι περισσότερες χώρες τοποθετούνται σε μια ενδιάμεση ζώνη, όπου η ουδετερότητα υπερισχύει ή συνυπάρχει με διχασμό. Για τις ΗΠΑ οι γνώμες μοιράζονται, με 33% να τις θεωρεί σύμμαχο και 48,6% ουδέτερες, ενώ 18,5% τις βλέπει ως εχθρικές. Παρόμοια είναι η εικόνα και για το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η Γερμανία θεωρείται εχθρική από το 1/3 του πληθυσμού. Οι σχέσεις με τη γειτονική Αλβανία παραμένουν τεταμένες, με την κατανομή αυτήν να υποδηλώνει ότι, σε αντίθεση με τη Γαλλία και την Τουρκία, οι σχέσεις της Ελλάδας με ορισμένους κρίσιμους διεθνείς παίκτες δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί πλήρως στη δημόσια συνείδηση, κάτι που μπορεί να περιορίζει την ευκολία με την οποία οικοδομείται η κοινωνική συναίνεση γύρω από δυτικές στρατηγικές επιλογές.
