Tέλος στο φαινόμενο των «σωματείων – σφραγίδων» (είτε αυτά είναι εργατικά, είτε εργοδοτικά) αλλά και στις γκρίζες κλαδικές συμβάσεις ετοιμάζεται να βάλλει το Υπουργείο Εργασίας κατ’ εφαρμογή του νόμου περί Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας ο οποίος είναι σε ισχύ από τις 16 Φεβρουαρίου 2026.
Έγκυρες πηγές του Powergame.gr από αρμόδια κυβερνητικά στελέχη αναφέρουν πως εντός του καλοκαιριού αναμένεται να υπογραφεί Υπουργική Απόφαση με την οποία ξεκαθαρίζεται το νέο καθεστώς εγγραφής των εργατικών και εργοδοτικών συνδικαλιστικών οργανώσεων στα αντίστοιχα Συνδικαλιστικά Μητρώα, ενώ θα αποσαφηνιστεί πλήρως η αντιστοιχία μεταξύ συνδικαλιστικών οργανώσεων και Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ) και Ειδικοτήτων Εργαζομένων, οι οποίες θα καλύπτονται από τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις.
Το πλέον ουσιαστικό σημείο του μοντέλου που ισχύει είναι πως αφενός μεν διευκολύνεται σημαντικά η εγγραφή των συνδικαλιστικών οργανώσεων στα Μητρώα (σε σχέση με εκείνα που ίσχυαν με τον εργασιακό νόμο Χατζηδάκη του 2021), αφετέρου θα πρέπει σε κάθε συλλογική σύμβαση την οποία υπογράφουν συνδικαλιστές εκπρόσωποι των εργαζομένων και εργοδοτών να υπάρχει πιο σαφής (σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν τις 16/2/26) περιγραφή του ΚΑΔ και των Ειδικοτήτων που εργάζονται σε αυτούς.
Ο στόχος είναι διπλός και συγκεκριμένα από τη μια μεριά να προσδιοριστεί επ’ ακριβώς η αντιπροσωπευτικότητα κάθε κλαδικής εργατικής και εργοδοτικής οργάνωσης (έτσι ώστε να ελέγχεται αν εκπληρώνεται το αναγκαίο ποσοστό κάλυψης της, δηλαδή το 40% κατ΄ ελάχιστον) και από την άλλη οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις που υπογράφονται να αφορούν -επίσης- επ΄ ακριβώς τους κλάδους (με βάση ΚΑΔ και μάλιστα τους 8ψήφιους και όχι τους 4ψηφιους!) που αυτές οι οργανώσεις εκπροσωπούν.
Παράλληλα, με το νέο νόμο η μη εγγραφή ή η μη επικαιροποίηση των στοιχείων του ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. (Μητρώο Εργατικών οργανώσεων) επιφέρει έννομες συνέπειες μόνο σε διαδικασίες που απαιτούν αυστηρό έλεγχο αντιπροσωπευτικότητας, δηλαδή την επέκταση συλλογικής σύμβασης εργασίας, και την προσφυγή στη μεσολάβηση και τη διαιτησία. Δηλαδή όποια κλαδική εργατική οργάνωση δεν εγγραφεί στο Μητρώο, θα μπορεί μεν να υπογράψει κλαδική σύμβαση, πλην όμως δεν θα είναι επεκτάσιμη, ενώ παράλληλα δεν θα μπορεί να προσφύγει στον ΟΜΕΔ.
Διευκρινίζεται ότι αίτηση για επέκταση συλλογικής σύμβασης εργασίας δύναται να υποβάλει αποκλειστικά οργάνωση που είναι εγγεγραμμένη στο αντίστοιχο Μητρώο.
Η προϋπόθεση αυτή είναι απαραίτητη, δεδομένης της ιδιαίτερης σημασίας του θεσμού της επέκτασης, ώστε να μπορούν να εξακριβωθούν από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας η νομιμότητα της οργάνωσης, η αρμοδιότητά της, η ικανότητά της και η αντιπροσωπευτικότητά της ως προς τον κλάδο ή το επάγγελμα, το οποίο αιτείται να δεσμεύσει.
Τέλος, προκειμένου να αποφευχθούν φαινόμενα αλληλοεπικάλυψης αρμοδιότητας μεταξύ αυτών των εργοδοτικών οργανώσεων, ως προς τη δέσμευση κάποιου κλάδου, τίθεται, ως επιπλέον προϋπόθεση για την εφαρμογή της διευκόλυνσης, ότι θα πρέπει ο κλάδος αυτός να εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιότητας της εν λόγω οργάνωσης, και παράλληλα να είναι η πλέον αντιπροσωπευτική (δηλαδή να απασχολούν τα μέλη της τους περισσότερους εργαζόμενους) στον συγκεκριμένο κλάδο.
Η προϋπόθεση αυτή είναι απαραίτητη, δεδομένης της ιδιαίτερης σημασίας του θεσμού της επέκτασης, ώστε να μπορούν να εξακριβωθούν από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας η νομιμότητα της οργάνωσης, η αρμοδιότητά της, η ικανότητά της και η αντιπροσωπευτικότητά της ως προς τον κλάδο ή το επάγγελμα, το οποίο αιτείται να δεσμεύσει.
Κλαδικές συλλογικές συμβάσεις με βάση ΚΑΔ
Ο νόμος της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας (άρθρο 4) προβλέπει πως «οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας περιέχουν υποχρεωτικά τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για τον σαφή προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής τους, με αναφορά, κατ’ ελάχιστον, στους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) του οικείου κλάδου, καθώς και σε τυχόν άλλα στοιχεία αναγκαία για τον προσδιορισμό του».
Στην ανάλυση των συνεπειών της εν λόγω ρύθμισης εξηγείται πως «η αναφορά σε τετραψήφιο Κ.Α.Δ. εμπεριέχει και τους εξαψήφιους ή οκταψήφιους υπό-Κ.Α.Δ. του κωδικού αυτού. Η ρύθμιση επιτρέπει την ακριβή οριοθέτηση των επιχειρήσεων και εργαζομένων που υπάγονται στις ρυθμίσεις της συλλογικής σύμβασης».
Στην ίδια ανάλυση, «τονίζεται ότι το κριτήριο του Κ.Α.Δ. θα συνεκτιμάται μαζί με τα λοιπά χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν έναν κλάδο, ώστε να διασφαλίζεται ότι επιχειρήσεις με τυπικά διαφορετικό Κ.Α.Δ. δεν θα εξαιρούνται από την εφαρμογή της οικείας συλλογικής σύμβασης εφόσον εντάσσονται ουσιαστικά στο πεδίο εφαρμογής της. Συνολικά, η αξιολογούμενη ρύθμιση ενισχύει τη διαφάνεια και την ασφάλεια δικαίου για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και, παράλληλα, διευκολύνει ουσιαστικά τη διακρίβωση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων ενός κλάδου για την ενεργοποίηση της διαδικασίας επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων».
Τι αλλάζει στα Μητρώα
Σε σχέση με το νέο καθεστώς εγγραφής στα Μητρώα, η αιτιολογική έκθεση του νόμου Κεραμέως (άρθρο 5) ορίζει πως:
- Αναφορικά με το ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. (Μητρώο Εργατικών ενώσεων) σε ό,τι αφορά την υποχρέωση καταχώρισης του αριθμού μελών, διευκρινίζεται ότι ο αριθμός των μελών της συνδικαλιστικής οργάνωσης που ψήφισαν στις εκλογές θα προκύπτει από υπεύθυνη δήλωση του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της οργάνωσης και όχι από άλλα έγγραφα που ενδέχεται να περιέχουν προσωπικά στοιχεία των μελών (όπως εκλογικοί κατάλογοι)».
Επιπλέον, όπως αναφέρει η ίδια έκθεση, γίνονται οι απαραίτητες προσαρμογές των στοιχείων του ΓΕ.ΜΗ.Ο.Ε (Μητρώο Εργοδοτικών ενώσεων) στις ιδιαιτερότητες των οργανώσεων εργοδοτών: «Καταχωρίζεται ο αριθμός των μελών κατά την εκάστοτε πιο πρόσφατη γενική συνέλευση για εκλογή οργάνων διοίκησης και όχι ο αριθμός μελών που έλαβαν μέρος στις εκλογές για την ανάδειξη διοίκησης».
Αξίζει να σημειωθεί πως «η αντιπροσωπευτικότητα των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων προκύπτει από τον αριθμό των μελών που ψήφισαν στις τελευταίες εκλογές, ενώ για τις οργανώσεις εργοδοτών ο αριθμός εργαζομένων που απασχολούν όλα τα μέλη τους, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον αριθμό των συμμετεχόντων στις εκλογές».
Επίσης, λαμβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα της δομής της κάθε οργάνωσης, και διευκρινίζεται ότι «ο αριθμός θα περιλαμβάνει το σύνολο των επιχειρήσεων ή των φυσικών προσώπων ή των ενώσεων ή ομοσπονδιών που είναι μέλη της».
- Στα περί υποχρέωσης καταχώρισης της σύνθεσης οργάνων διοίκησης, διευκρινίζεται ότι «η σύνθεση των οργάνων της διοίκησης της οργάνωσης θα καταχωρίζεται μόνο για τα μέλη της διοίκησης, τα οποία έχουν δώσει τη ρητή συγκατάθεσή τους για την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων. Εφόσον δεν υπάρχει η σχετική συγκατάθεση, το συγκεκριμένο στοιχείο θα παραλείπεται για όσα μέλη δεν συναινούν. Τα εν λόγω στοιχεία καταχωρούνται, καθώς είναι απαραίτητα για την εκτέλεση των υποχρεώσεων και την άσκηση συγκεκριμένων δικαιωμάτων στον τομέα του εργατικού δικαίου».
- «Η μη καταχώρηση του σχετικού στοιχείου από την οργάνωση, λόγω μη συγκατάθεσης των υποκειμένων, δεν επιφέρει αρνητικές έννομες συνέπειες στη νομιμότητα και εγκυρότητα της εγγραφής της οργάνωσης στο Μητρώο, ούτε στο ίδιο το υποκείμενο».
- Στα περί υποχρέωσης καταχώρισης οικονομικών καταστάσεων, «καταργείται, δεδομένου ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν ούτως ή άλλως (…) υποχρέωση τήρησης Βιβλίου Ταμείου, όπου καταχωρίζονται κατά χρονολογική σειρά όλες οι εισπράξεις και πληρωμές, και Βιβλίου Περιουσίας, όπου καταγράφονται όλα τα κινητά και ακίνητα περιουσιακά στοιχεία της οργάνωσης».
- Στα περί υποχρέωσης καταχώρισης της σύνθεσης των οργάνων διοίκησης, διευκρινίζεται ότι «η σύνθεση των οργάνων της διοίκησης της οργάνωσης θα καταχωρίζεται μόνο για τα μέλη της διοίκησης τα οποία έχουν δώσει τη ρητή συγκατάθεσή τους για την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων. Εφόσον δεν υπάρχει η σχετική συγκατάθεση, το συγκεκριμένο στοιχείο θα παραλείπεται για όσα μέλη δεν συναινούν».
