Η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη Βόρεια Κορέα πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Πίσω από τις δηλώσεις περί παραδοσιακής φιλίας, το Πεκίνο επιδιώκει να διαφυλάξει την επιρροή του στην Πιονγιάνγκ και να περιορίσει τη διευρυνόμενη παρουσία της Ρωσίας.
Το Πεκίνο επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η Βόρεια Κορέα δεν θα περάσει στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας. Η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Πιονγιάνγκ και Μόσχας υποχρεώνει το Πεκίνο να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική του απέναντι σε έναν παραδοσιακό αλλά ολοένα πιο ανεξάρτητο σύμμαχο, υπογραμμίζουν διεθνείς αναλυτές στους New York Times.
Πίσω από τις εικόνες ενότητας μεταξύ Κίνας και Βόρειας Κορέας, διαμορφώνεται μια σύνθετη γεωπολιτική αντιπαράθεση με επίκεντρο τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Κιμ Γιονγκ Ουν, εξηγούν διεθνείς αναλυτές στο BBC.
Σι Τζινπίνγκ και Βόρεια Κορέα: Μια σχέση που δοκιμάζεται
Για τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, η Βόρεια Κορέα αποτελεί έναν γείτονα τον οποίο η Κίνα δεν μπορεί ούτε να ελέγξει πλήρως ούτε να χάσει. Οι σχέσεις των δύο χωρών περιγράφονται συχνά ως δεσμοί «σφυρηλατημένοι με αίμα», μια αναφορά στην κοινή τους εμπλοκή στον Πόλεμο της Κορέας αλλά και των αυξανόμενων δεσμών μεταξύ Πιονγιάνγκ και Μόσχας τα τελευταία χρόνια.
Χιλιάδες Βορειοκορεάτες στρατιώτες έχουν πολεμήσει στο πλευρό της Μόσχας στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, ενώ οι πωλήσεις όπλων της Πιονγιάνγκ στη Μόσχα έχουν επίσης ενισχύσει την οικονομία της. Αλλά υπάρχουν και τα παρατράγουδα στις σχέσεις της Βόρειας Κορέας με το Πεκίνο.
Έχουν επηρεαστεί αρνητικά από ουσιαστικό πάγωμα του εμπορίου κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, καθώς και από τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Πιονγιάνγκ, στις οποίες η Κίνα αντιτίθεται εδώ και καιρό.
Παρά τη μακρά ιστορία συνεργασίας, τα τελευταία χρόνια η αμοιβαία καχυποψία έχει επιβαρύνει τις σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Πιονγιάνγκ. Η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη βορειοκορεατική πρωτεύουσα, όπου έφθασε τη Δευτέρα, θεωρείται από πολλούς αναλυτές περισσότερο μια προσπάθεια άσκησης επιρροής παρά μια απλή κίνηση φιλίας.
Η Κίνα επιδιώκει σταθερότητα στα σύνορά της και διατήρηση της επιρροής της στη Βόρεια Κορέα, χωρίς όμως να εμπλακεί στις κρίσεις που προκαλούν οι πυρηνικές φιλοδοξίες του καθεστώτος του Κιμ Γιονγκ Ουν.
Στη Σεούλ επικρατεί η εκτίμηση ότι ο Σι Τζινπίνγκ ενδέχεται να επιχειρήσει να εμφανιστεί ως μεσολαβητής μεταξύ της Βόρειας Κορέας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, διπλωματικές πηγές της Δύσης εκτιμούν ότι το Πεκίνο έχει πολύ βαθύτερες ανησυχίες.
Η Ρωσία και ο Πούτιν στο επίκεντρο των κινεζικών ανησυχιών
Σύμφωνα με δυτικούς διπλωμάτες, η Κίνα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τη στενή προσέγγιση μεταξύ της Βόρειας Κορέας και της Ρωσίας.
Μετά τη συνάντησή του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν την προηγούμενη εβδομάδα, ο Σι Τζινπίνγκ φαίνεται να επιδιώκει να διασφαλίσει ότι θα διατηρήσει και τον Κιμ Γιονγκ Ουν εντός της κινεζικής σφαίρας επιρροής, σε μια περίοδο κατά την οποία το Πεκίνο διεκδικεί ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη διεθνή σκηνή.
Η ψυχρότητα στις σχέσεις Κίνας και Βόρειας Κορέας είχε γίνει εμφανής ήδη από το 2024. Οι δύο χώρες γιόρτασαν υποτονικά την 75η επέτειο των διπλωματικών τους σχέσεων, ενώ δεν πραγματοποιήθηκαν σημαντικές ανταλλαγές υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Την ίδια περίοδο, αντίθετα, η Πιονγιάνγκ εμβάθυνε θεαματικά τη συνεργασία της με τη Μόσχα.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Βόρεια Κορέα ενίσχυσε τη στρατιωτική συνεργασία της με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με αποκορύφωμα το αμοιβαίο αμυντικό σύμφωνο που υπογράφηκε κατά την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στην Πιονγιάνγκ το 2024.
Παράλληλα, η Βόρεια Κορέα κατηγορείται ότι προμηθεύει τη Ρωσία με πυρομαχικά και στρατιωτικό υλικό για τον πόλεμο στην Ουκρανία, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα πετρέλαιο και οικονομική βοήθεια. Σύμφωνα με έρευνα του BBC, περίπου 2.300 Βορειοκορεάτες στρατιώτες έχουν σκοτωθεί πολεμώντας στο πλευρό της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν προκαλέσει ανησυχία όχι μόνο στην Ουάσιγκτον και στους συμμάχους της, αλλά και στο ίδιο το Πεκίνο, σημειώνουν αναλυτές στο BBC.
Βλαντιμίρ Πούτιν και Κιμ Γιονγκ Ουν © EPA/VLADIMIR SMIRNOV / SPUTNIK / KREMLIN POOL MANDATORY CREDIT
Ο Σι Τζινπίνγκ προσπαθεί να επαναφέρει την Πιονγιάνγκ στην κινεζική τροχιά
Η Κίνα διαθέτει μόνο μία επίσημη αμυντική συνθήκη με ξένη χώρα και αυτή αφορά τη Βόρεια Κορέα. Για τον λόγο αυτό, το Πεκίνο δύσκολα θα αποδεχόταν ένα σενάριο στο οποίο η Ρωσία θα εξελισσόταν στον κυρίαρχο εξωτερικό παράγοντα επιρροής στην Πιονγιάνγκ.
Ένας πιο ισχυρός και λιγότερο εξαρτημένος Κιμ Γιονγκ Ουν θα περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα της Κίνας να επηρεάζει τις εξελίξεις στην κορεατική χερσόνησο.
Σε μια προσπάθεια αποκατάστασης των δεσμών, ο Σι Τζινπίνγκ προσκάλεσε τον Κιμ Γιονγκ Ουν σε στρατιωτική παρέλαση στο Πεκίνο στα τέλη του προηγούμενου έτους. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης βρέθηκε δίπλα τόσο στον Κινέζο πρόεδρο όσο και στον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ήταν η πρώτη επίσημη σύνοδος κορυφής μεταξύ Σι και Κιμ μετά από έξι χρόνια. Ο Κινέζος πρόεδρος χαρακτήρισε τις δύο χώρες «καλούς γείτονες, καλούς φίλους και καλούς συντρόφους με κοινό πεπρωμένο», καλώντας σε στενότερο στρατηγικό συντονισμό. Αξιοσημείωτο είναι ότι στις δημόσιες δηλώσεις δεν έγινε καμία αναφορά στο πυρηνικό οπλοστάσιο της Βόρειας Κορέας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το Πεκίνο αντιμετωπίζει με ανάμεικτα συναισθήματα τη σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ Μόσχας και Πιονγιάνγκ. Από τη μία πλευρά, η συνεργασία αυτή αποσπά την προσοχή της Ουάσιγκτον και περιπλέκει την αμερικανική στρατηγική σε πολλαπλά μέτωπα. Από την άλλη, όμως, ενδέχεται να οδηγήσει σε ακόμη στενότερη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ, Ιαπωνίας και Νότιας Κορέας, εξέλιξη που το Πεκίνο επιθυμεί να αποφύγει.
Ο πραγματισμός καθορίζει τις σχέσεις Κίνας και Βόρειας Κορέας
Παρά τις διαφωνίες, ούτε η Πιονγιάνγκ ούτε το Πεκίνο έχουν την πολυτέλεια να απομακρυνθούν πλήρως η μία από την άλλη. Οι κινεζικές εξαγωγές προς τη Βόρεια Κορέα ανήλθαν πέρυσι στα 2,3 δισ. δολάρια, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι ετών. Παράλληλα, επανεκκινήθηκαν οι επιβατικές σιδηροδρομικές συνδέσεις μεταξύ Πεκίνου και Πιονγιάνγκ, οι οποίες είχαν διακοπεί για έξι χρόνια.
Για τον Κιμ Γιονγκ Ουν, η διατήρηση ισχυρών σχέσεων με την Κίνα αποτελεί ζήτημα στρατηγικής επιβίωσης. Εάν ο πόλεμος στην Ουκρανία ολοκληρωθεί, η ανάγκη της Ρωσίας για βορειοκορεατική υποστήριξη ενδέχεται να μειωθεί σημαντικά. Σε αντίθεση με τον σχετικά απομονωμένο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Σι Τζινπίνγκ εξακολουθεί να υποδέχεται ηγέτες από όλο τον κόσμο και να διατηρεί ισχυρή διεθνή επιρροή.
Σήμερα, η Βόρεια Κορέα λειτουργεί ταυτόχρονα ως ασπίδα και ως βάρος για την Κίνα. Αποτελεί έναν γεωπολιτικό φραγμό απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, αλλά οι πυρηνικές δοκιμές και οι στρατιωτικές προκλήσεις της δημιουργούν διαρκείς εστίες αστάθειας.
Ο Κιμ Γιονγκ Ουν επιθυμεί την προστασία της Κίνας, χωρίς όμως να αποδεχθεί τον πλήρη έλεγχό της. Από την άλλη πλευρά, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει να διατηρήσει τη Βόρεια Κορέα κοντά στο Πεκίνο, χωρίς να της επιτρέψει να μετατραπεί σε αποκλειστικό εταίρο της Ρωσίας και του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σι Τζινπίνγκ: Μια επίσκεψη με πολλαπλά γεωπολιτικά μηνύματα
Όταν ο Σι Τζινπίνγκ επισκέφθηκε για τελευταία φορά τη Βόρεια Κορέα, πριν από σχεδόν επτά χρόνια, ο Κιμ Γιονγκ Ουν βρισκόταν σε δύσκολη θέση. Οι διεθνείς κυρώσεις περιόριζαν ασφυκτικά την οικονομία της χώρας, ενώ οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες είχαν οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Σήμερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Ο Βορειοκορεάτης ηγέτης εμφανίζεται σημαντικά ενισχυμένος, κυρίως λόγω της στρατηγικής του συνεργασίας με τη Ρωσία, η οποία του επέτρεψε να μειώσει την εξάρτηση της χώρας του από την Κίνα και να σπάσει μέρος της διεθνούς απομόνωσης.
Κατά τη διάρκεια της διήμερης συνόδου κορυφής στην Πιονγιάνγκ, ο Σι Τζινπίνγκ προβάλλει ένα μήνυμα ενότητας απέναντι στη Δύση. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι ο πραγματικός στόχος του ταξιδιού είναι η διατήρηση της κινεζικής επιρροής σε έναν γείτονα που τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί περισσότερο προς τη Μόσχα.
Από την πλευρά του, ο Κιμ Γιονγκ Ουν επιδιώκει να πάψει να αντιμετωπίζεται ως ο «μικρός εταίρος» της Κίνας και να αξιοποιήσει τη στενή σχέση του με τη Ρωσία ώστε να αποσπάσει περισσότερα οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα από το Πεκίνο.
Η Ρωσία και ο Πούτιν αλλάζουν τις ισορροπίες
Όπως εξηγούν αναλυτές στους New York Times, η μεγαλύτερη ανησυχία του Πεκίνου αφορά την εντυπωσιακή αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ της Βόρειας Κορέας και της Ρωσίας.
Το 2024, η Πιονγιάνγκ και η Μόσχα αναβίωσαν μια συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που παραπέμπει στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Σε αντάλλαγμα για την αποστολή στρατιωτών, πυρομαχικών και στρατιωτικού εξοπλισμού προς τη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν προσέφερε στη Βόρεια Κορέα πετρέλαιο, τρόφιμα, στρατιωτική τεχνολογία και οικονομική στήριξη.
Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε πονοκέφαλο στο Πεκίνο. Η Κίνα θεωρεί τη Βόρεια Κορέα κρίσιμο στρατηγικό ανάχωμα απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και δεν επιθυμεί να δει τη Μόσχα να αποκτά κυρίαρχο ρόλο στην Πιονγιάνγκ.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί σε θέματα ασφάλειας, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει με αυτή την επίσκεψη να υπενθυμίσει στον Κιμ Γιονγκ Ουν ότι η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο οικονομικό και πολιτικό υποστηρικτή του καθεστώτος.
Παράλληλα, η επίσκεψη έρχεται λίγες εβδομάδες μετά από επαφές του Σι τόσο με τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ενισχύοντας την εικόνα μιας Κίνας που επιδιώκει να εμφανιστεί ως ισότιμη υπερδύναμη απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σι Τζινπίνγκ, Πούτιν και Τραμπ © Χ.com
Σι Τζινπίνγκ και Κιμ Γιονγκ Ουν: Μια σχέση αμοιβαίας ανάγκης
Η ενίσχυση των δεσμών με τη Ρωσία δεν σημαίνει ότι ο Κιμ Γιονγκ Ουν μπορεί να αγνοήσει την Κίνα.
Το Πεκίνο παραμένει μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βόρειας Κορέας. Τον Μάρτιο αποκαταστάθηκαν οι σιδηροδρομικές και αεροπορικές συνδέσεις μεταξύ Πεκίνου και Πιονγιάνγκ, ενισχύοντας περαιτέρω τις οικονομικές σχέσεις.
Παράλληλα, η Βόρεια Κορέα επενδύει στην ανάπτυξη του τουρισμού, ενός από τους λίγους τομείς που δεν πλήττονται από τις κυρώσεις του ΟΗΕ. Ο Κιμ Γιονγκ Ουν ελπίζει ότι η προσέλκυση Κινέζων επισκεπτών θα προσφέρει πολύτιμα έσοδα στην οικονομία της χώρας.
Αναλυτές σημειώνουν ότι η Βόρεια Κορέα δεν είναι πλέον το απομονωμένο κράτος που εξαρτάται αποκλειστικά από την κινεζική στήριξη. Η συνεργασία με τη Ρωσία προσφέρει στον Κιμ Γιονγκ Ουν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών και διαπραγματευτικής ισχύος.
Ωστόσο, η κινεζική οικονομική επιρροή παραμένει αναντικατάστατη, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διατήρηση ισορροπιών μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας.
Το πυρηνικό πρόγραμμα στη σκιά της συνάντησης
Πάνω από τη σύνοδο κορυφής αιωρείται και το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Βόρειας Κορέας.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η Ουάσιγκτον έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης διαλόγου με τον Κιμ Γιονγκ Ουν. Δεν αποκλείεται μάλιστα ο Αμερικανός πρόεδρος να έχει ζητήσει από τον Σι Τζινπίνγκ να μεταφέρει κάποιο μήνυμα κατά την επίσκεψή του στην Πιονγιάνγκ.
Ωστόσο, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης παραμένει ανυποχώρητος. Έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις που θα θέτουν υπό αμφισβήτηση το πυρηνικό οπλοστάσιο της χώρας του.
Η στάση αυτή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, τις οποίες η Πιονγιάνγκ ερμήνευσε ως απόδειξη ότι τα πυρηνικά όπλα αποτελούν την ισχυρότερη εγγύηση επιβίωσης ενός καθεστώτος.
Η Ρωσία έχει επίσης διαφοροποιήσει σημαντικά τη στάση της. Ενώ στο παρελθόν συνεργαζόταν με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες για την επιβολή κυρώσεων στη Βόρεια Κορέα, σήμερα ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένος να αποδεχθεί το πυρηνικό καθεστώς της χώρας.
Ο Ρώσος πρόεδρος έχει δηλώσει ότι η Πιονγιάνγκ έχει το δικαίωμα να λαμβάνει «εύλογα μέτρα για την ενίσχυση της αμυντικής της ικανότητας», στέλνοντας ένα σαφές πολιτικό μήνυμα στήριξης.
Η Κίνα εξακολουθεί επισήμως να αντιτίθεται σε μια πυρηνικά εξοπλισμένη Βόρεια Κορέα, φοβούμενη ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ωθήσει χώρες όπως η Νότια Κορέα να αποκτήσουν δικά τους πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, οι αναλυτές παρατηρούν ότι το Πεκίνο εμφανίζεται πλέον πιο επιφυλακτικό απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις για αποπυρηνικοποίηση, θεωρώντας ότι η ύπαρξη μιας πυρηνικής Βόρειας Κορέας μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετος μοχλός πίεσης απέναντι στην Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνάντηση μεταξύ Σι Τζινπίνγκ και Κιμ Γιονγκ Ουν δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις. Αντανακλά τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ασία, με τη Ρωσία, την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και τις Ηνωμένες Πολιτείες να ανταγωνίζονται για επιρροή σε μια περιοχή που εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά πεδία του πλανήτη.
Παρά την έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης Κίνας – Βόρειας Κορέας, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να θεωρούν ότι χρειάζονται η μία την άλλη. Και προς το παρόν, αυτό αρκεί για να διατηρείται ανοιχτός ο δίαυλος επικοινωνίας.
