Το κτίριο στο οποίο γεννήθηκε ο Αδόλφος Χίτλερ, κοντά στα σύνορα της Αυστρίας με τη Γερμανία, ξεκινά επισήμως την Τετάρτη νέα χρήση ως αστυνομικό τμήμα, στο πλαίσιο μιας αλλαγής που η αυστριακή κυβέρνηση ελπίζει ότι θα αποτρέψει τη μετατροπή του σε τόπο προσκυνήματος για νεοναζί, μεταδίδει το Reuters.
Έπειτα από χρόνια συζητήσεων σχετικά με το μεγάλο κτίριο στην πόλη Μπραουνάου αμ Ιν, το οποίο ανήκε σε ιδιώτη και φιλοξενούσε φιλανθρωπικό ίδρυμα για άτομα με αναπηρία, το αυστριακό κράτος προχώρησε σε αναγκαστική απαλλοτρίωσή του το 2017. Το 2019 ανακοίνωσε ότι το κτίριο θα ανακαινιστεί και θα μετατραπεί σε αστυνομικό τμήμα.
Ακόμη και πριν από τη μετατροπή του, το μοναδικό στοιχείο που παρέπεμπε στην ιστορική του σημασία ήταν ένας λίθος από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, τοποθετημένος στο πεζοδρόμιο, με την επιγραφή «Ποτέ ξανά φασισμός», χωρίς να γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στον Χίτλερ. Ο λίθος παραμένει στη θέση του. Η μόνη νέα επιγραφή που έχει προστεθεί στη λευκή πρόσοψη του κτιρίου είναι η λέξη «Αστυνομία».
«Στόχος ήταν να εξαλειφθεί κάθε σύνδεση με τον Αδόλφο Χίτλερ, ώστε να απογυμνωθεί το κτίριο από αυτή τη μυστηριακή αίγλη που το περιέβαλλε», δήλωσε στους δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια ξενάγησης στο κτίριο, ο επικεφαλής του τμήματος Ιστορίας του αυστριακού υπουργείου Εσωτερικών, Στέφαν Μλτσόχ.
Από μουσείο τέχνης σε αστυνομικό τμήμα
‘Οπως αναφέρει το πρακτορείο, η ιδιαίτερη αυτή αίγλη είχε ενισχυθεί από τη ναζιστική λατρεία της προσωπικότητας του Χίτλερ. Κατά τη διάρκεια του Γ΄ Ράιχ, το αποκαλούμενο «σπίτι όπου γεννήθηκε ο Φύρερ» λειτουργούσε ως μουσείο τέχνης.
Όπως εξήγησε ο Μλτσόχ, ο Χίτλερ έζησε εκεί μόλις για λίγες εβδομάδες μετά τη γέννησή του, το 1889, πριν η οικογένειά του μετακομίσει αλλού.
Οι περαστικοί συχνά σταματούν για να φωτογραφίσουν το κτίριο, ωστόσο οι απόψεις τους για τον Χίτλερ συνήθως δεν είναι γνωστές. Τοπικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι σήμερα καταγράφονται μόνο «μεμονωμένα περιστατικά» επισκεπτών που προκαλούν ανησυχία, λιγότερα από ό,τι στο παρελθόν.
Αν και δεν έδωσαν περισσότερες λεπτομέρειες, υπενθύμισαν ότι στην Αυστρία ο ναζιστικός χαιρετισμός και κάθε άλλο ναζιστικό σύμβολο απαγορεύονται από τον νόμο.
Ερωτηθείς για την αντίδραση της τοπικής κοινωνίας στο έργο, ο δήμαρχος της πόλης, Γιοχάνες Βάιντμπαχερ, δήλωσε στο Reuters: «Νομίζω ότι συνολικά οι κάτοικοι του Μπραουνάου έχουν αποδεχθεί αυτή τη λύση και μπορούν να ζήσουν με αυτή».
Ο Βάιντμπαχερ συμμετείχε στην επιτροπή που είχε εισηγηθεί το κτίριο να χρησιμοποιηθεί είτε για φιλανθρωπικούς είτε για δημόσιους διοικητικούς σκοπούς. Τελικά, όπως είπε, η εγκατάσταση ενός φιλανθρωπικού οργανισμού θα καθιστούσε το κτίριο υπερβολικά προσβάσιμο στο ευρύ κοινό.
«Νομίζω ότι δεν είναι μια κακή προσέγγιση. Το αν θα λειτουργήσει όπως όλοι ελπίζουμε και περιμένουμε, μένει να φανεί», πρόσθεσε.
«Ποτέ ξανά» ή «ας το ξεχάσουμε»;
Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει και αντιδράσεις, μεταξύ άλλων από την Επιτροπή Μαουτχάουζεν, τη σημαντικότερη οργάνωση επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Αυστρία.
Η οργάνωση υποστηρίζει αφενός ότι ένα αστυνομικό τμήμα δεν αποτελεί κατάλληλη χρήση για το συγκεκριμένο κτίριο και αφετέρου ότι θα έπρεπε να γίνουν περισσότερα ώστε να αναδεικνύονται τα εγκλήματα του Χίτλερ.
«Κάθε χρόνο στο μνημείο του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν πραγματοποιείται τελετή με το μήνυμα “Ποτέ ξανά”. Στο Μπραουνάου, αντίθετα, μοιάζει να λένε: “Ας το ξεχάσουμε όσο γίνεται πιο γρήγορα”», δήλωσε ο Ρόμπερτ Άιτερ, εκπρόσωπος της Επιτροπής Μαουτχάουζεν και του Δικτύου κατά του Ρατσισμού και του Δεξιού Εξτρεμισμού.
Για δεκαετίες, η Αυστρία υποστήριζε ότι υπήρξε το πρώτο θύμα του εθνικοσοσιαλισμού, καθώς προσαρτήθηκε από τη ναζιστική Γερμανία το 1938. Σήμερα αναγνωρίζει ότι πολλοί Αυστριακοί υπήρξαν επίσης θύτες, χωρίς όμως να επεκτείνεται συχνά περισσότερο σε αυτή τη διαπίστωση.
«Ο κόσμος δεν πρόκειται να ξεχάσει ποτέ πού γεννήθηκε ο μεγαλύτερος μαζικός δολοφόνος της Ιστορίας. Η Wikipedia δεν θα αλλάξει τα σχετικά λήμματα», είπε ο Άιτερ, προσθέτοντας ότι δεν πιστεύει πως θα μειωθεί ο αριθμός των νεοναζί που πραγματοποιούν το «προσκύνημά» τους στο Μπραουνάου.
Ορισμένοι κάτοικοι εξέφρασαν επίσης επιφυλάξεις για τη νέα χρήση του κτιρίου. «Θα προτιμούσα να είχε αξιοποιηθεί διαφορετικά, αλλά έτσι έχουν τα πράγματα», δήλωσε η Ειρήνη, 74 ετών, προσθέτοντας ότι θα ήθελε να παραμείνει εκεί το φιλανθρωπικό ίδρυμα.
Οι περισσότεροι κάτοικοι, ωστόσο, εμφανίστηκαν θετικοί απέναντι στην απόφαση. «Είναι μια εξαιρετική και σωστή ιδέα», δήλωσε ο κτηματομεσίτης Τόμας Σπράιτς. «Κατά καιρούς εμφανίζονταν εκεί ομάδες νεοναζί. Τώρα αυτό ανήκει πλέον στο παρελθόν».
