Η νέα ουγγρική κυβέρνηση του Πέτερ Μαγιάρ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο οικονομικό δίλημμα: να περιορίσει το τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα χωρίς να επιδεινώσει τις συνέπειες μιας πρωτοφανούς ξηρασίας και μιας ενεργειακής κρίσης που ήδη πιέζουν την οικονομία.
Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι ο στόχος για το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2026 διαμορφώνεται πλέον στο 7,5% του ΑΕΠ.
Πρόκειται για βελτίωση σε σχέση με το 8,3% που προβλεπόταν χωρίς τα μέτρα περιορισμού των δαπανών που υιοθετήθηκαν μετά τις εκλογές του Απριλίου, οι οποίες τερμάτισαν τη 16ετή διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν.
Ωστόσο, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει σε βαθύτερες περικοπές. Το οικονομικό περιβάλλον που παρέλαβε, σε συνδυασμό με το κόστος της ξηρασίας και της ενεργειακής κρίσης, περιορίζει πλέον τα περιθώρια για μεγαλύτερη δημοσιονομική εξυγίανση.
Η κλιματική κρίση κύριο οικονομικό και ενεργειακό πρόβλημα
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, επειδή αποτυπώνει με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική κρίση μετατρέπεται σε οικονομικό και ενεργειακό πρόβλημα, επηρεάζοντας ταυτόχρονα τους κρατικούς προϋπολογισμούς, την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις τιμές και το δημόσιο χρέος.
Στην Ουγγαρία, ο ποταμός Δούναβης κατέγραψε το καλοκαίρι ιστορικά χαμηλές στάθμες. Η εξέλιξη αυτή έφερε στα όριά του τον πυρηνικό σταθμό του Πακς, τη μοναδική πυρηνική μονάδα της χώρας, καθώς η περιορισμένη ροή του ποταμού δημιούργησε σοβαρές δυσκολίες για τη λειτουργία του και τελικά στο κλείσιμό του.
Η μείωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον σταθμό ανάγκασε την Ουγγαρία να στραφεί σε ακριβότερες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να καλύψει τη ζήτηση. Ταυτόχρονα, η έλλειψη βροχοπτώσεων προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στην αγροτική παραγωγή.
Όταν τα φυσικά φαινόμενα γίνονται δημοσιονομικό πρόβλημα
Έτσι, ένα φυσικό φαινόμενο μετατράπηκε σε δημοσιονομικό πρόβλημα. Η κυβέρνηση χρειάζεται περισσότερες δαπάνες για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης και της καταστροφής στην αγροτική παραγωγή, την ώρα που προσπαθεί να μειώσει το έλλειμμα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το δημόσιο χρέος αναμένεται να αυξηθεί προσωρινά στο 77,5% του ΑΕΠ το 2026, από 74,6% το 2025. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το χρέος θα αρχίσει να υποχωρεί από το επόμενο έτος.
Το ζήτημα όμως δεν περιορίζεται στην Ουγγαρία. Η χώρα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός κινδύνου που μπορεί να αντιμετωπίσουν και άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες: η κλιματική αλλαγή μπορεί να χτυπήσει ταυτόχρονα την παραγωγή τροφίμων και την παραγωγή ενέργειας, δημιουργώντας ένα διπλό σοκ που μεταφέρεται γρήγορα στις τιμές και στα δημόσια οικονομικά.
Ο Δούναβης είναι ένας από τους σημαντικότερους ποτάμιους διαδρόμους της Ευρώπης. Η παρατεταμένη ξηρασία δεν επηρεάζει μόνο την Ουγγαρία, αλλά μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στην αγροτική παραγωγή και στην ενεργειακή λειτουργία μιας μεγάλης γεωγραφικής περιοχής.
Αναγκαστικές εισαγωγές ρεύματος
Παράλληλα, η μειωμένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουγγαρία αυξάνει την ανάγκη για εισαγωγές. Σε μια ευρωπαϊκή αγορά όπου τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας είναι αλληλένδετα, η αυξημένη ζήτηση από μία χώρα μπορεί να επηρεάσει τις περιφερειακές τιμές και να αυξήσει την πίεση στις γειτονικές αγορές.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η δημοσιονομική διάσταση. Η Ουγγαρία προσπαθεί να αποκαταστήσει την αξιοπιστία των δημόσιων οικονομικών της και να προχωρήσει προς την υιοθέτηση του ευρώ. Η δημοσιονομική πορεία των επόμενων ετών θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την αξιοπιστία αυτής της στρατηγικής.
Η προοπτική του ευρώ έχει ήδη συμβάλει στην ενίσχυση του ουγγρικού φιορινιού και έχει επιτρέψει στην κεντρική τράπεζα να μειώσει τα επιτόκια. Όμως, μια νέα αύξηση του χρέους ή μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών ελλειμμάτων θα μπορούσε να περιπλέξει την προσπάθεια δημοσιονομικής σταθεροποίησης.
Επεμβάσεις από την κεντρική τράπεζα
Η Κεντρική Τράπεζα της Ουγγαρίας αναμένεται να εξετάσει την Τρίτη νέα μείωση του βασικού επιτοκίου κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, στο 5,5%. Εάν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για την τρίτη διαδοχική τριμηνιαία μείωση.
Η περίπτωση της Ουγγαρίας λειτουργεί έτσι ως προειδοποίηση για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ενεργειακή ασφάλεια, η κλιματική ανθεκτικότητα και η δημοσιονομική σταθερότητα δεν αποτελούν πλέον ξεχωριστά μέτωπα. Ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο μπορεί να μειώσει την ενεργειακή παραγωγή, να πλήξει την αγροτική οικονομία, να αυξήσει τις εισαγωγές και τελικά να διογκώσει το δημόσιο χρέος.
