Νέα στοιχεία για τον ρόλο της Κίνας στη στήριξη της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας έρχονται στο φως, καθώς εσωτερικά έγγραφα εμπορικών συναλλαγών δείχνουν ότι κινεζική κρατική εταιρεία προμήθευσε τη Μόσχα με κρίσιμα υλικά για την παραγωγή drones μεγάλης εμβέλειας.
Σύμφωνα με έρευνα του Politico, η οποία δημοσιεύθηκε στο πλαίσιο του δικτύου Axel Springer Global Reporters Network, τα έγγραφα φορτωτικών και τελωνειακών δηλώσεων αποκαλύπτουν ότι η κινεζική κρατική εταιρεία Jilin Chemical Fiber Group απέστειλε στη Ρωσία υλικά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ανθρακονημάτων υψηλής αντοχής.
Τα υλικά κατέληξαν στην Alabuga-Volokno, θυγατρική του ρωσικού κρατικού ομίλου πυρηνικής ενέργειας Rosatom, η οποία βρίσκεται στην ειδική οικονομική ζώνη Alabuga στο Ταταρστάν και αποτελεί βασικό προμηθευτή προηγμένων υλικών για τη ρωσική αμυντική βιομηχανία.
Τα ανθρακονήματα αυτά αποτελούν βασικό συστατικό για την κατασκευή ελαφρών και ανθεκτικών δομών που χρησιμοποιούνται σε drones τύπου Shahed, τα οποία η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει εκτεταμένα στις επιθέσεις της κατά της Ουκρανίας.
Οι «πολιτικές» ίνες που κατέληξαν στη ρωσική πολεμική παραγωγή
Τα έγγραφα που συγκέντρωσε το Ουκρανικό Κέντρο Ασφάλειας και Συνεργασίας (USCC), σύμφωνα με το δημοσίευμα, δείχνουν ότι οι αποστολές αφορούσαν ίνες PAN-Precursor (πολυακριλονιτριλίου), το βασικό υλικό από το οποίο παράγονται προηγμένα ανθρακονήματα.
Το φορτίο, συνολικού βάρους περίπου 46 τόνων, εμφανίστηκε στα τελωνειακά έγγραφα με κωδικό που αφορά συνθετικές ίνες για πολιτικές χρήσεις, όπως το νάιλον και ο πολυεστέρας.
Ωστόσο, ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός δεν αντανακλά την πραγματική στρατιωτική χρησιμότητα του προϊόντος.
Ο David Albright, επικεφαλής του αμερικανικού Institute for Science and International Security, δήλωσε ότι ο σωστός τελωνειακός χαρακτηρισμός θα έπρεπε να κατατάσσει τα υλικά ως προϊόντα διπλής χρήσης (dual-use), καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε πολιτικές όσο και σε στρατιωτικές εφαρμογές.
«Η χρήση διαφορετικού τελωνειακού κωδικού υποδεικνύει μια προσπάθεια απόκρυψης μιας ευαίσθητης παραγγελίας», ανέφερε πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών που είχε εμπλακεί στην επιβολή κυρώσεων κατά ρωσικών δικτύων προμηθειών.
Η Κίνα ως βασικός προμηθευτής της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας
Η Alabuga-Volokno και η μητρική της εταιρεία Umatex, που ανήκει στη Rosatom, έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο δυτικών κυρώσεων από το 2023.
Αντίθετα, η κινεζική Jilin Chemical Fiber Group δεν υπόκειται σήμερα σε αντίστοιχες κυρώσεις. Ο επικεφαλής του USCC, Serhij Kuzan, υποστηρίζει ότι τα στοιχεία αποτελούν ένδειξη πως κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις συμμετέχουν ενεργά στις αλυσίδες προμήθειας πρώτων υλών που τροφοδοτούν τη ρωσική στρατιωτική παραγωγή.
«Μετά τις δυτικές κυρώσεις, η Κίνα έχει γίνει πιθανότατα η σημαντικότερη και ουσιαστικά μοναδική πηγή για ορισμένα κρίσιμα υλικά που χρειάζεται η Ρωσία», ανέφερε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, η Alabuga-Volokno αναμένεται τα επόμενα χρόνια να κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της προς στρατιωτικές εφαρμογές. Μέχρι το 2030, περίπου το 89% της παραγωγής της εκτιμάται ότι θα αφορά επιχειρήσεις του αμυντικού τομέα.
Οι κατάλογοι προϊόντων της εταιρείας περιλαμβάνουν υλικά που χρησιμοποιούνται στην αεροναυπηγική, την πυραυλική τεχνολογία, τα drones, τη ναυπηγική και τις θωρακίσεις.
Οι αρνήσεις του Πεκίνου και η πίεση από την Ουάσιγκτον
Η Κίνα απορρίπτει τις κατηγορίες ότι στηρίζει στρατιωτικά τη Ρωσία. Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι το Πεκίνο «δεν έχει παράσχει ποτέ θανατηφόρα όπλα σε καμία πλευρά της σύγκρουσης» και ότι εφαρμόζει αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης.
Ωστόσο, πρώην αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι οι κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιούν τέτοιες συναλλαγές χωρίς τουλάχιστον την ανοχή του Πεκίνου. «Η ιδέα ότι κινεζικές κρατικές εταιρείες θα μπορούσαν να κρύψουν τέτοιες δραστηριότητες από την κυβέρνηση είναι δύσκολο να γίνει πιστευτή», δήλωσε ο Dennis Wilder, πρώην στέλεχος της CIA για την Ανατολική Ασία.
Οι νέες αποκαλύψεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επαφών κορυφής μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, καθώς ενισχύουν την πίεση προς την Ουάσιγκτον να εξετάσει νέες κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες που φέρονται να στηρίζουν τη ρωσική πολεμική βιομηχανία.
Μια σχέση αλληλεξάρτησης Μόσχας – Πεκίνου
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει στραφεί περισσότερο στην Κίνα για την κάλυψη κρίσιμων τεχνολογικών και βιομηχανικών αναγκών, καθώς οι δυτικές κυρώσεις έχουν περιορίσει την πρόσβασή της σε εξοπλισμό και πρώτες ύλες.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία (IfW), η Κίνα παρέχει πάνω από το 60% των εξαρτημάτων που διατηρούν σε λειτουργία τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις. Παράλληλα, η συνεργασία δεν είναι μονόπλευρη. Η Μόσχα παρέχει στο Πεκίνο τεχνογνωσία και στρατιωτικές τεχνολογίες, ενισχύοντας τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών απέναντι στη Δύση.
Για τους δυτικούς αναλυτές, η υπόθεση των ανθρακονημάτων αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Ρωσία έχει καταφέρει να δημιουργήσει εναλλακτικά δίκτυα εφοδιασμού, με την Κίνα να λειτουργεί ως βασικός κόμβος για τη διατήρηση της πολεμικής της παραγωγής.
