Την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) για τη μείωση της γραφειοκρατίας που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρότεινε τη Δευτέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο πλαίσιο ευρύτερης προσπάθειας για την απλοποίηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μιλώντας σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στην Ταορμίνα της Σικελίας, η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν θα προωθήσει την εφαρμογή της αρχής «Μόνο μία φορά» (Only Once) για την υποβολή στοιχείων από τις επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με το σχέδιο, οι εταιρείες θα χρειάζεται να υποβάλλουν τα απαιτούμενα δεδομένα μόνο μία φορά, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθά τις δημόσιες διοικήσεις να αξιοποιούν αποτελεσματικά τις πληροφορίες.
Όπως υποστήριξε η πρόεδρος της Κομισιόν, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι σήμερα υποχρεωμένες να υποβάλλουν επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες σε διαφορετικές δημόσιες αρχές, χάνοντας πολύτιμο χρόνο που ούτε οι ίδιες ούτε η ευρωπαϊκή οικονομία έχουν την πολυτέλεια να σπαταλούν.
Σύμφωνα με αντίγραφο της ομιλίας της που περιήλθε στην κατοχή του Politico, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Γι’ αυτό θα εισαγάγουμε την αρχή “Μόνο μία φορά”, ώστε τα δεδομένα να υποβάλλονται μία και μοναδική φορά και, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, η δημόσια διοίκηση να διασφαλίζει την αποτελεσματική αξιοποίησή τους».
Είναι η πρώτη φορά που η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προτείνει ρητά τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης με αποκλειστικό στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων. Ωστόσο, η αρχή «Only Once» δεν αποτελεί νέα ιδέα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την είχε ήδη ενσωματώσει στην πρόταση EU Inc., που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026 και αποσκοπεί στη δημιουργία εναρμονισμένου εταιρικού πλαισίου το οποίο θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να ιδρύονται και να δραστηριοποιούνται ευκολότερα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με την πρόταση EU Inc., οι εταιρείες θα υποβάλουν πληροφορίες μόνο μία φορά μέσω μιας ψηφιακής πλατφόρμας σε επίπεδο ΕΕ.
Στη συνέχεια, τα σχετικά δεδομένα θα διαβιβάζονται αυτόματα μεταξύ των αρμόδιων αρχών, χωρίς να απαιτείται από τις επιχειρήσεις να επαναλαμβάνουν τις ίδιες διαδικασίες.
Ωστόσο, η αρχική πρόταση δεν προέβλεπε συγκεκριμένα τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την υλοποίηση της διαδικασίας.
Η Φον ντερ Λάιεν δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο λειτουργίας του νέου συστήματος, ούτε διευκρίνισε εάν θα εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις ή πότε σκοπεύει η Κομισιόν να το θέσει σε εφαρμογή.
Φρένο στις πρόσθετες εθνικές γραφειοκρατικές απαιτήσεις
Στην ίδια ομιλία, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κάλεσε τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να συμμετάσχουν ενεργά στην προσπάθεια απλοποίησης των κανόνων, υπογράφοντας ένα σύμφωνο με το οποίο θα δεσμεύονται να μην προσθέτουν νέες απαιτήσεις κατά τη μεταφορά της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο εθνικό τους δίκαιο.
Στόχος είναι να περιοριστεί η πρακτική κατά την οποία ευρωπαϊκοί κανόνες, που έχουν ήδη συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ, γίνονται πιο περίπλοκοι όταν ενσωματώνονται στην εθνική νομοθεσία.
Σε επιστολή της προς τους ηγέτες των κρατών-μελών, με ημερομηνία 12 Οκτωβρίου, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η κεντρική αρχή της πρωτοβουλίας είναι σαφής: «Ένας κανόνας που έχει συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν μπορεί να γίνεται πιο περίπλοκος όταν μεταφέρεται ή εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο».
Σύμφωνα με το προτεινόμενο σύμφωνο, οι εθνικές κυβερνήσεις θα υποχρεούνται να εντοπίζουν και να αιτιολογούν τυχόν πρόσθετες απαιτήσεις που επιβάλλουν, πέραν όσων προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Παράλληλα, θα πρέπει να αξιολογούν τις επιπτώσεις αυτών των πρόσθετων απαιτήσεων τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
