Σε τροχιά ριζικής αναδιάταξης εισέρχεται ο παγκόσμιος αεροπορικός χάρτης, καθώς η αμερικανική αγορά βρίσκεται μπροστά σε μια πιθανή συγχώνευση-μαμούθ. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο CEO της United Airlines, Σκοτ Κίρμπι, έχει ήδη διερευνήσει σε κυβερνητικό επίπεδο το ενδεχόμενο συνένωσης με την American Airlines. Μια τέτοια κίνηση θα οδηγούσε στη δημιουργία του μεγαλύτερου αεροπορικού ομίλου στον πλανήτη, αλλάζοντας οριστικά τα δεδομένα του κλάδου.
Η United και η American συγκαταλέγονται ήδη στις τέσσερις κορυφαίες αεροπορικές εταιρείες των Ηνωμένων Πολιτειών, ελέγχοντας από κοινού πάνω από το ένα τρίτο της εγχώριας αγοράς. Μια πιθανή συνένωση των δύο θα οδηγούσε στη δημιουργία ενός «γιγαντιαίου» αερομεταφορέα με έσοδα που θα ξεπερνούσαν τα 100 δισ. δολάρια και στόλο άνω των 2.800 αεροσκαφών, ξεπερνώντας ακόμη και την Delta Air Lines, που σήμερα κατέχει τον τίτλο της μεγαλύτερης αεροπορικής εταιρείας παγκοσμίως βάσει εσόδων.
Παρότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι βρίσκεται σε εξέλιξη επίσημη διαδικασία διαπραγματεύσεων, ούτε ότι έχουν κατατεθεί συγκεκριμένες προτάσεις, το γεγονός ότι μια τέτοια ιδέα συζητείται σε ανώτατο επίπεδο αρκεί για να προκαλέσει αναταράξεις στον κλάδο και στις αγορές. Εκπρόσωποι και των δύο εταιρειών αρνήθηκαν να σχολιάσουν, ενώ η μετοχή της American σημείωσε άλμα έως και 4,7% στις προσυνεδριακές συναλλαγές, μετά από ήδη ισχυρή άνοδο 11% τη Δευτέρα. Η μετοχή της United ενισχύθηκε επίσης έως 2,8% πριν από το άνοιγμα της αγοράς.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Σκοτ Κίρμπι έχει συζητήσει ανεπίσημα το ενδεχόμενο μιας μεγάλης στρατηγικής αναδιάρθρωσης του κλάδου με ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν υπάρχει συνέχεια ή συγκεκριμένο σχέδιο σε εξέλιξη. Οι διαβουλεύσεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αναταραχής για τις αεροπορικές εταιρείες, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, επηρεάζουν σημαντικά τα κόστη και τη στρατηγική των εταιρειών.
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, έχουν οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο στις αερομεταφορές. Ο Κίρμπι έχει ήδη αναφέρει σε εσωτερικό σημείωμα προς τους εργαζομένους ότι η εταιρεία προσαρμόζει τη χωρητικότητά της, ώστε να παραμείνει ευέλικτη σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους και αβεβαιότητας.
Η πιθανή συγχώνευση, ωστόσο, δεν θα αποτελούσε απλώς μια επιχειρηματική κίνηση, αλλά μια βαθιά αναδιάρθρωση ενός ήδη εξαιρετικά συγκεντρωμένου κλάδου. Οι δύο εταιρείες μαζί θα είχαν σημαντική αλληλεπικάλυψη δικτύων σε βασικούς κόμβους των ΗΠΑ, όπως το αεροδρόμιο O’Hare του Σικάγο, όπου ήδη ανταγωνίζονται έντονα για πύλες, δρομολόγια και μερίδιο αγοράς. Αυτός ο ανταγωνισμός θα μετατρεπόταν σε εσωτερική ενοποίηση με σοβαρές συνέπειες για τον ανταγωνισμό στον κλάδο.
Οι αντιδράσεις αναμένεται να είναι έντονες. Μια τέτοια συγχώνευση θα αντιμετώπιζε αυστηρό έλεγχο από τις αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές, καθώς θα έπρεπε να εγκριθεί τόσο από το Υπουργείο Μεταφορών όσο και από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Παρά τη φιλοεπιχειρηματική στάση της κυβέρνησης Τραμπ, οι αρχές έχουν καταστήσει σαφές ότι θα εξετάσουν τον αντίκτυπο στον ανταγωνισμό και τις τιμές των εισιτηρίων πριν δώσουν οποιαδήποτε έγκριση.
Ο υπουργός Μεταφορών Σον Ντάφι έχει δηλώσει ότι, αν και δεν αποκλείει περαιτέρω συγκεντρώσεις στον κλάδο, κάθε συμφωνία μεγάλης κλίμακας θα συνοδεύεται πιθανότατα από υποχρεωτικές αποεπενδύσεις περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να αποτραπεί η υπερβολική συγκέντρωση ισχύος. «Δεν θα δεσμευτούμε εκ των προτέρων για τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα.
Η προοπτική μιας mega-συγχώνευσης αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν αναλογιστεί κανείς ότι ο αμερικανικός κλάδος αερομεταφορών έχει ήδη διαμορφωθεί μέσα από διαδοχικά κύματα συγχωνεύσεων τις τελευταίες δεκαετίες. Η Delta προέκυψε από τη συνένωση με τη Northwest Airlines, η United από τη συγχώνευση με την Continental, ενώ η American ενισχύθηκε μέσω της US Airways. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι ρυθμιστικές αρχές έχουν γίνει πιο επιφυλακτικές, μπλοκάροντας ή ακυρώνοντας συμφωνίες που θεωρήθηκαν υπερβολικά συγκεντρωτικές, όπως στην περίπτωση της JetBlue και της Spirit Airlines.
Παρά τις δυσκολίες, η συζήτηση για ενοποίηση του κλάδου επανέρχεται στο προσκήνιο σε μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας. Οι αεροπορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν πιέσεις από το κόστος καυσίμων, τις διακυμάνσεις της ζήτησης και τις γεωπολιτικές εντάσεις, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια στρατηγικών συμμαχιών ή εξαγορών ως μέσο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας.
Ο Σκοτ Κίρμπ, ο οποίος έχει προσωπική ιστορία και με τις δύο εταιρείες -καθώς υπήρξε πρόεδρος της American πριν μετακινηθεί στην United όπου σήμερα ηγείται του ομίλου- θεωρείται από πολλούς ένας από τους πιο επιθετικούς και στρατηγικά προσανατολισμένους μάνατζερ στον κλάδο. Σε πρόσφατες δηλώσεις του είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η αγορά ενδέχεται να περάσει νέα φάση συγκέντρωσης, χωρίς να αποκλείει μεγάλες συμφωνίες στο μέλλον.
Ωστόσο, ακόμη και αν υπάρξει πολιτική ανοχή, οι αντιμονοπωλιακές προκλήσεις παραμένουν τεράστιες. Η δημιουργία ενός αεροπορικού κολοσσού με τόσο υψηλό μερίδιο αγοράς θα εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον ανταγωνισμό, τις τιμές των εισιτηρίων και τη δυνατότητα επιλογής των καταναλωτών. Επιπλέον, διεθνώς, μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των μεγάλων αεροπορικών hubs.
Σε κάθε περίπτωση, η απλή και μόνο διαρροή της ιδέας δείχνει ότι ο κλάδος των αερομεταφορών εισέρχεται σε νέα φάση στρατηγικής αναθεώρησης, όπου η κλίμακα, η ανθεκτικότητα και η ενεργειακή πίεση επανακαθορίζουν τις ισορροπίες. Το αν η ιδέα της United και της American θα μείνει στο επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης ή θα εξελιχθεί σε μια από τις μεγαλύτερες συμφωνίες στην ιστορία των αερομεταφορών, μένει να φανεί τους επόμενους μήνες.
